İnsandaki yapay zekâ dostluğuna dikkat çekmeye devam ediyorum. İnsan, eleştirisiz, yargısız ve en önemlisi talepsiz bu dijital ilişkinin peşinden giderken, aslında kendi iradesiyle kurduğu bu panoptikonun içinde, algoritmanın onu "anlamış hissettirmesine" muhtaç hâle gelir.Geçmişin totaliter sistemleri insanı zorla konuşturmaya, ondan zorla itiraf almaya çalışırken;
34
Kahverengi rengini sevdiğim tek yer, tarihi mekânların adres ve isimlerini gösteren levhalardır. Şehre dair yoldaşlık etmektedirler. Kastamonu ise kahverengi levhalarla donanmış bir şehirdir. İl merkezine girdikten sonra kahverengi levhalardan başınız döner. Gözlerinizi ne yana çevirseniz, kahverengi levhasız cadde veya sokak göremezsiniz. Levhalar üzerindeki ok işaretlerinden,
32
Karma eğitim pedagojik değil, hem kızlara hem erkeklere zarar veriyor. Akademik başarıyı düşürüyor ve cinsel tacizlere yol açıyor. 1968'lerde 68 kuşağı ve feministlerin çabalarıyla kadın erkek eşitliğini sağlamak için hayata geçirildi. Bir nesil 20 yıldır, projenin netice vermesi gerekir. 1990'lara gelindiğinde toplumda kadın-
30
Cânım ülkemde zihinler gün içinde bile oradan oraya savruluyor. Tanpınar'ın mısraını değiştirerek söylersek "Herkes kendi yerinde" ve efendisinin ağzına bakar halde. Kimse kıyamet kopsa mensup olduğu cenaha toz kondurmamaya çalışıyor. Objektif bakışa, eleştiriye yer yok."Ya yuh ya alkış devrindeyiz" diyordum. Meğer bazı
29
Önceki yazımızda İslam sanatındaki sûret–mâna ilişkisini Gadamer'in sembol kavramıyla açıklamaya kalkışmanın tersinden bir bağımlılık meydana getireceğini belirtmiştik.Burada 'tersinden bağımlılık'tan kastımız, İslam sanatını açıklamak için Batı estetiğinin kavramlarını zorunlu bir düşünsel merci haline getirmek; böylece kendi sanat nazariyemizi kurmaya çalışırken farkında olmadan başka bir nazariyenin kavramsal hükümlerin tabi olmaktır.
29
Her şeyi insanın etki alanındaki bir şey gibi tanımlamak zamanımızın en derin problemi belki de. Aslında insanın etki alanı çok sınırlı... Buna karşılık insan birçok başka şeyin çok daha fazla şekilde etkisine açık... Bir şeyleri anlamaya çalışırken kendimizi konumlandırdığımız yer doğru değilse, bütün o anlama çabası doğal olarak boşa gidiyor ve daha kötüsü bizi de yanlışa sevk ediyor. Dahası,
28
Öğretmenlik, insanlık tarihinin en önemli ve ölümsüz mesleğidir. Dünyada hiçbir meslek manevi olarak öğretmenlik kadar tatmin edici değildir. İnsanlık tarihinde olduğu gibi Türk tarihinde de öğretmenliğin başlangıcı çok eskidir, Öğretme çabalarının kökleri tarihin derinliklerine kadar uzanır. Öğretmenliğin bir uzmanlık mesleği olması ise çok yenidir. Birleşmiş Milletler
27
Bazı futbolcular vardır; hangi takımı tuttuğunuzun pek önemi yoktur. Onları seversiniz. Formasını giydiği takımdan bağımsız, futbolun kendisine kattığı güzellik nedeniyle hafızanızda özel bir yer edinirler. Cevat Prekazi, 70'li ve 80'li yılların çocukları için ve o günün futbol ikliminde böyle bir isimdi. Galatasaraylılar için elbette çok daha fazlasıydı. Sarı-kırmızılı formayla hafızalara
3
Fransız sineması var mı Var... İngiliz sineması var... Alman, İtalyan, Rus sineması var... Amerikan sineması var... Ama sıra Türk sinemasına gelince, birileri rahatsız oluyor. "Türk sineması"
0
Unutamadığım mesut günlerdi. Henüz delikanlılık yıllarımı yaşıyordum. Arkadaşlarla, dostlarla, bazen de akrabalarla küçük seyahatlere, çevre gezilerine, kaplıca seyranına çıkardık. Eğri büğrü, çukurlu yollarda ilerleyen eski model minibüste avazımız çıktığı kadar haykırırdık: "Kör dünyanın göbeğine/Hak yol İslam yazacağız." İnançlı, iddialı ve ümitvardık. Merhum şairimiz Abdurrahim
54
Mutluluk varoluş gözeneklerinin açılmasıdır. Gözün gökle, kulağın müzikle, tenin yumuşaklıkla, zihnin düşünceyle buluşması; göğün gözü, müziğin kulağı, yumuşaklığın teni, düşüncenin zihni çağırması, içine alması, yoluna onunla devam etmesidir. Bir devam etme kipidir mutluluk, bir durma, bir katılaşma değil, akışın ta kendisidir. Katı olanı çözüp dağıtan bir öz vardır onda, matlığı berraklığa
50
Bundan dokuz sene önce Hayrettin Karaman, "başörtülü sigara" yazısında şöyle demişti:"Sigara içmeyi hiçbir kimseye yakıştıramam ve câiz görmem; ama bunların başında başörtülü Müslüman hanımlar geliyor. Ben başını örten ama göstere göstere sigara içen bir bayan gördüğümde şöyle bir intibaa kapılıyorum. Sanki farklı olanlara şunu diyor: Siz benim başımı örttüğüme bakmayın, benden ümidinizi kesmeyin, sizinle paylaşacağım daha çok şeyim var."
48
Sabiha Hanım'ın iki katlı ve bebek mavisi boyalı ahşabı cadde üstündeydi, biraz yürüdün mü, az ileride de Gülser teyzemin tek katlısı vardı. Oradaki Resimli Roman ve Hayat ciltleri teyzemin miydi, yoksa Necmi eniştemin mi, şimdi tam çıkaramıyorum, kimin olursa olsun benim için bir hazine sandığı sayılırdı.Mart gelir şakır şakır, ayakları gümüş bakır,
48
Benim yazdıklarımdan mıdır yoksa geç de olsa birilerinin aklına mı geliyor bilemem; zaman zaman bazı yazdıklarıma, önerilerime TBMM'nin veya kamuoyunun yaklaştığını görüyorum. Bugünlere şöyle bir paylaşım çıkıyor sıkça önüme: "Fahiş fiyat uygulayan marketlerin 15 gün süre ile kapatılmasını istemek..." gibi. Evet,
46
Geçmişteki bazı yazılarımda Türkiye'deki sinema ve dizi sektörünün işleyişine, toplumun ve devletin bu alana bakışına ilişkin eleştiriler getirmiştim. Ancak bunları bir sinema eleştirmeni gözüyle değil, sinemanın toplumsal işlevi üzerinden, amatör bir çerçevede yaptığımı belirtmek isterim.Ülkemizin zengin tarihsel birikimi, krizlerle şekillenen siyasi hayatı ve peş peşe
45
"Milletleri antlaşmalardan çok duygular bağlar... Milletler gam ve keder bilmemelidir. Liderlerin vazifesi hayatı neşe ve şevkle karşılamak hususunda milletlerine yol göstermektedir" (Ulus, 20 Mart 1937) Mustafa Kemal Atatürk'ümüzü, ölümsüzlüğünün 88.yıl dönümünde bir kere daha saygı, minnet ve özlemle andık. Bu 10 Kasım'da
36
YENİ bir orkestranın seslendirdiği ilk notanın şahidi olduk pazartesi akşamı İstanbul Lütfi Kırdar Kongre ve Sergi Sarayı'nda.Dünyaca ünlü bir besteci ve yorumcu olmasının yanı sıra klasik müziğin ülkemizin uygarlık yolundaki önemine inanmış bir misyoner gibi özveriyle çalışan Fazıl Say'ın sanat yönetmenliğinde kurulan Özyeğin Filarmoni Orkestrası ilk konserini vermek için davetlilerin karşısındaydı.
33
Servet edinmenin kaynağı arasında siyaset alanını, siyasi iktidarı saymak, genel ve olağan bir anlayış ve yaklaşımın doğal bir sonucu şeklinde görülegelmiştir, denebilir. Bu tür anlayış ve yaklaşımların genel bir kabulle karşılanmasını sağlayan çeşitli nedenler, farklı gerekçeler ileri sürülmüştür. Bunların hemen ret edilmeleri de kendiliğinden mantıklı, doğru, haklı bir yaklaşım, düşünce ve görüş olarak savunulmamalıdır.
30
ığlık sözü zihnimde ve gözlerimin önünde Norveçli ressam Edvard Munch'un bu adı taşıyan ünlü tablosunu canlandırır. Tablonun kahramanı attığı çığlığın dehşetinden ya da onu duymak istemezcesine ellerini kulaklarını kapatmak ister gibi kaldırmıştır. Daha önce kültür ve siyaset köşemde yayımlanan dört yazımın başlığındaki bu söz Munch'un tablosundan esinlenmiş olabilir.
29
Geçen hafta Borusan İstanbul Filarmoni Orkestrası'nın İşSanat'taki konseri Şef Gürer Aykal yönetiminde ve kemancı Victoria Mullova solistliğinde, kusursuz bir dinletiydi. Gürer Aykal artık kendini de aşmıştı. İzleyici dakikalarca ayakta alkışladı. Keşke olmadık yerlerde de hiç alkışlamasaydı! Acaba böyle bir dinleti yapılamaz
29
Mutsuz hem de çok mutsuzuz.Bunun kişiden kişiye değişen çok farklı nedenleri olsa da birkaçı var ki en önemli mutsuzluk nedenlerinin en başında onlar geliyor!..Genel algı ekonomik sıkıntılar, işsizlik ve gelecek güvencesinin olmadığı yönünde.Doğru mu Doğru. Ama bir de yanlış meslek seçiminin yarattığı huzursuzluk, mutsuzluk ve en önemlisi de memnuniyetsizlik var ki bu her şeyin önüne geçebiliyor.
26
Bir şarkı hazırlıyorsunuz. Yapay zekâya rock, pop ya da rap demek yerine sevdiğiniz sanatçının adını yazıyorsunuz. Çünkü o isim, aradığınız müziğin tarzını, atmosferini ve vokal karakterini anlatıyor. Yapay zeka platformu Suno etrafında büyüyen tartışma tam da burada başlıyor: Bir sanatçının adı, müzik üretmenin tarifine dönüşebilir mi Yıllardır stüdyolarda "Biraz Tarkan havasında
24
Yaklaşık on altı yıldır televizyon seyretmiyorum. Yirmi yedi yıl fiilen televizyonculuk mesleği yapmış birisi için bir tuhaf durum sayılır mı bu Arada milli voleybol takımımız ya da oğlumun sevdiği takımın maçları olmasa ekran denilen şeyi unutacağım. Yan odadan bazen kulağıma çarpan televizyon sesini işitince suya düşen mürekkep gibi dağılıyor her şey bende. Müzikten seslendirmeye, efekten
53
"Uykumda bile beni terk etmiyorsun, Gittikçe saflığını bozuyorum Senden, bitirdiğim hava Hicab duyuyorum!" Celâl Sılay Mahcûbiyet; utangaçlık, sıkılganlık olarak sözlükte karşılığını bulur. Bu özellikleriyle insana mahsus bir durumdur. İnsanın hâlini, yüzünü ve içindeki duyguların dışa
51
Bir çocuğun eline kitap verdiğinizde birkaç sayfa sonra sıkıldığını ancak aynı çocuğun telefon ekranında saatlerce vakit geçirebildiğini fark ettiniz miYa da eskiden bir filmi başından sonuna kadar izleyebilen çocukların bugün on dakikalık bir videoyu bile hızlandırarak izlediğine şahit oldunuz mu Artık çocuklarımızın hayatında yalnızca bilgiye ulaşma biçimi değil, bilgiyle kurdukları ilişki
48
Ümmet-i Muhammed olarak çok yorgunuz... Oğlunun cayır cayır yanan bedenini tutan Gazzeli babanın elleri kadar yorgunuz... Cuma günü öğleden sonra Han Yunus kentinde bir çadırda çıkan yangında yanarak şehit olan iki evladını kucağına alan annenin gözyaşları kadar yorgunuz. Minik ellerine boyundan büyük iki şişe alarak evine su taşımaya çalışan çocuk kadar yorgunuz. Bu yorgunluk, cehd etmenin
48
Kurgunun kahramanları ile reelin fenomenlerinin izinden giderek geçmiş ile günü birbirine lehimlemek niyetindeyim, aşağıda dikkatinize sunacağım yazıda. Önce kurgunun, yani Anna Karenina'nın aşkı uğruna hayatını imha ettiği Vronski'nin "Slav kardeşliği" için Osmanlı-Slav Savaşı'na gönüllü olarak gidişine annesinin mutluluk ile eşlik etmesini hatırlayalım. Sonra da altı
46
Kimi Arnavut, kimi Boşnak, kimi Makedon... Kimi Afrikalı, kimi Asyalı, kimi Avrupalı... Dünyanın dört bir yanından binlerce çocuk ve genç, Türkiye'nin eğitim eliyle buluşuyor. Türkiye Maarif Vakfı, 67 ülkede, yaklaşık 80 binden fazla öğrenciye okul öncesinden liseye, yurtlardan üniversiteler bünyesinde faaliyet gösteren Türkiye Araştırma Merkezlerine kadar uzanan geniş bir eğitim ağı içinde
37
İnsan hiç görmediği birini bu kadar sevebilir mi Sesini eski kayıtlardan duyduğu, yüzünü siyah beyaz fotoğraflardan tanıdığı, elini hiç sıkmadığı birinin yokluğunu yıllar sonra bile içinde hissedebilir mi Her 10 Kasım'da Mustafa Kemal Atatürk'ü düşünürken bu sorular geliyor aklıma. 10 Kasım 1938 sabahı, saat dokuzu beş geçe Dolmabahçe'de hayata
31
Bugün, 10 Kasım 2026. Atatürk'ümüzün vefatının 88. yılında, onun kadına verdiği kıymet ve gösterdiği saygı, sevgi üzerinde durmak istiyorum. Neden mi ünkü cehaletle, öfkeyle, şiddetle sarmalanmış bir topluma dönüştük adım adım. Her gün, öldürülen kadınlar hakkında okuduğumuz, dinlediğimiz haberler kanımızı donduruyor. Kafası atan erkek pompalı
29
İnsanlara hükmeden bir kral, bir müstebit, bir zalim, ille de hükmettiği halkın aynası olmaz. Yani halk kötü olduğu için kötüyü seçmiş, zalim olduğu için zulme boyun eğmiş, cahil olduğu için Ebu Cehil gibi birini önder yapmış değildir. Pekâlâ kitle saf yahut saftirik de olabilir. Başlarındaki despot, halkların aynası gibi görünse de bu ruhsal açıdan züğürt kalan kralın tesellisidir. Hani tıpkı
28
Bugün toplumumuzdaki insanların bir kısmı geçmiş değer ve kurumlarımızı olduğu gibi koruyup yaşam tarzımızı da tıpkı dedelerimizin yaşadığı gibi devam ettirmemizi istiyor. Öte yanda insanlarımızın başka bir kısmı da, bu toplumda sahip olduğumuz temel değerleri reddedip, tamamen yeni değer ve kurumlar etrafında yeni bir toplumsal kimliğe kavuşmamızı talep ediyor. Her ikisi de, bir toplumun
55
* Hazret-i Ayşe, haklarını modern ideolojilerin lütfundan değil, Allah'ın vahyinden alan ve o vahye kayıtsız şartsız teslim olan muhafazakâr bir Müslüman kadındır. Onu modern kalıplarla okumak, onun aziz hatırasına ve miras bıraktığı berrak sünnet telakkisine yapılacak en büyük haksızlıktır.*Feminizm mutlak bir kadın-erkek eşitliğini
52
İslam'ın zuhurundan modern döneme gelinceye dek, İslam'ın bir parçası olan, kapsamına dâhil edilen yahut İslam'a nispet edilen şeylerin belirlenmesi göründüğünden daha karmaşıktır. Hicrî birinci ve ikinci yüzyıllar genel olarak sonraki tüm yüzyıllarda Müslümanların inanç, düşünce ve davranış alanlarıyla ilgili temel sorunlarının belirlendiği, tartışıldığı ve ana tavırların ortaya
50
Kemdürür yoksullukdan nicelerin varlığıBunca varlık var iken gitmez gönül darlığıBatmış dünyâ malına bakmaz ölüm hâlineErmiş Kârun malına zehî iş düşvarlığıBu dünyâ kime kaldı kimi berhudâr kıldıSüleymân'a olmadı onun berhudârlığıSüleymân zembil ördü kendi emeğin yerdiAnın ile buldular bunlar peygamberliğiGel imdi Miskîn Yûnus nen var yola harc eyle
49
İslam düşünce sistematiğinde ahlâk yaşamın tamamını kapsayan bir adaletli olma çağrısıdır. Ahlâk ile ilgili kadim düşünce insan nefsinin üç yetiye sahip olduğunu, bu yetilerin adaletinin yetinin ne ifratında ne de tefritinde ortaya çıktığını, tam tersine ortasında gerçekleştiğini ve böylece hikmet, cesaret ve iffet erdemlerinin tezahür ettiğini söylemektedir. Dahası, her bir yeti ekseninde
46
Avrupa, neden beklenmedik bir şekilde karıştı ve kaosun eşiğine sürükleniyor Kimse ne olup bittiğini anlayacak ve anlatacak derinlikli felsefî bir okuma yapmıyor memlekette. Sığlık başa belâ!Bugünkü yazımda özelde Fransa'da yaşananlardan, genelde kurucu-Avrupa-fikri'nden yola çıkarak bu sorunun izini sürmeye çalışacağım...Fransa'daki seçim
40
Hayatımıza aldığımız her yeni kitapla dünyanın uzak veya yakın bir tarihinde, gitmeye ömrümüzün vefa edemeyeceği, belki hayalini dâhi kuramayacağımız bir parçasında dolaşırız. Hayatımıza aldığımız her yeni kitapla olmak yolunda inşa edilen anlama çabasına bir tuğla daha bırakırız. Elimde Mahir Nakip'in Kerkük'ün tarihi üzerine kaleme aldığı Üç Kelebek
39
Geçen hafta Samsun'da iki güzel gün geçirdim.Atatürk'ün izinde tarihe dokunduk, Bandırma Vapuru'nu görünce Millî Mücadele'nin heyecanını hissettik.Samsun sahilinde Karadeniz'in havasını soluduk, Saathane Meydanı'nda şehrin geçmişine doğru bir yolculuğa çıktık.Bu gezide Elite World Hotels & Resorts'ün 50 yıllık otelcilik serüvenini ve gelecek hedeflerini de yakından tanıdık.
37
Zaman, modern dünyanın penceresinden bakıldığında, çizgisel bir otoban gibi dümdüz uzanır; arkada bırakılan her kilometre taşının öncekilerden daha parlak, daha hızlı ve daha üstün olduğu varsayılır. Bu doğrusal yanılsama, insanı sürekli bir ileri koşu hâlinde tutarken, ayaklarının altındaki toprağın nasıl kaydığını, soluduğu havanın nasıl zehirlendiğini fark etmesini engeller. Oysa geleneksel
36
© 2026
