Ankara'da 1976'dan itibaren en az haftada bir ziyaret ettiğim üç kişi vardı. Başta Hâlide Nusret Zorlutuna. Diğer ikisi, Yahya Kemal'in meclisine devam eden en genç iki isimden biri, Bergama Heykeltraşları şiirini ithaf ettiği ve "Muhtar refîk olmayıcak her şey boş" iltifatıyla karşıladığı Dr. Muhtar Tevfikoğlu
23
Yeni Dünyaya Gelmek – Dünyaya Yeni Gelmek"Resûl-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm "ümmetî, ümmetî" diye re'fet ve şefkatini göstereceği gibi, YENİ dünyaya geldiği zaman, ehl-i keşfin tasdikiyle, vâlidesi onun münâcâtından 'ümmetî, ümmetî' işitmiş." (Lem'alar s.36) Niçin "dünyaya YENİ geldiği zaman" değil Burada bir anlatım pürüzü mü var Kelimenin cümledeki sırası münasip mi
18
Bazı kavramlar, kavradığı anlamın da ötesinde bir ağırlığa sahiptir. Kimi kavramlar derununda kurtuluşun, huzurun ve ebedi saadetin şifrelerini taşırken kimi kavramlar da aksine kan ve gözyaşının, kaosun, soykırımın, işgalin ve vahşetin en acı, en karanlık ve en şiddetli izlerini taşır. Bizim dil ve kültür dünyamızda bir kavramın korkunç anlamını biraz daha hafifletmek adına farklı kelimeler
17
Tarih, çoğu zaman kazananların ya da ideolojik körlüklerin kalemiyle yazılır. Ancak gerçeklerin, eninde sonunda gün yüzüne çıkmak gibi inatçı bir huyu vardır. Osmanlı İmparatorluğu'nun en fırtınalı, en amansız döneminde tahta geçen Sultan II. Abdülhamid Han da bu çarpıtılmış tarihin merkezinde yer alan bir sultandır.Çoğu söylenenlerin aksine onun dönemi, Osmanlı'nın
17
Türkçenin en devingen sözcüklerinden "geri"nin kimliğine baktığımızda... En eski sözlüğümüz Divânü Lügati't-Türk'e dek gideriz. Sözlüklerde pek çok anlamı, yeni sözcükler, bileşikler doğuran güçlü, renkli bir gövdesi var. Dünden bugüne türkülere ağıtlara, atasözlerine deyimlere yerleşivermiştir. Ağlarsa anam ağlar, anamdan gerisi yalan ağlar... Sık kullanırız da kimi kez
16
- Nâdire Bükey (ö. 1.6.1969): Vefât îlânlarından anladığımıza göre, çocuğu yok ve muhtemelen evlenmemiş. Bir gazete röportajından ("Pierre Loti'nin Oturduğu Ev", Yeni İstanbul, 15.1.1950, s. 4), onun, 1950'de, İstanbul'un Sultanahmed Semtinde kâin Dîvânyolu Caddesi'ndeki (P. Loti'nin de kısa bir müddet misâfireten ikamet ettiği) evlerinde, kardeşi Cemal Bükey Paşa'yla berâber oturduğunu öğreniyoruz.
16
Sonbaharla birlikte dolu dizgin etkinlik mevsimine daldık. Bir yanda sergiler, oyunlar, yeni filmler, konserler; açılan yeni kültür mekanları (CRR, Karaca Tiyatro, vb.)... Fon skandalındaki rezilliklerle, çalıp çırpmakla, devlet adına utançla; 88 gün boşu boşuna kuyuya tıkılan Deniz Göktaş'ın tahliyesine sevinmek arasında kahrolmak... Öte yanda, gerçek suçlulara
15
Kırsal bir bölgede yörenin AK Parti kadın kollarının da mevcut olduğu bir etkinlikte iki beyin konuşmasına kulak misâfiri olmuştum. Birisi, modern giyimli, güneş gözlüklü, tesettürlü hanımları ve sandalyelere oturmuş beyaz namaz örtülü yaşlı hanımları göstererek şöyle dedi:"Bu hanımlar, bu ninelerin torunları ama bir tuhaflık var. Nineleriyle alâkaları yok."
15
Köşe yazısı saat 11'de sitemizde olacak. Reklamsız Sözcü üyelerimiz ve ücretli X üyelerimiz yazıya erken erişim sağlayabilir.
4
Bir metnin özgün anlamını bozmadan onu yeniden daha etkili bir şekilde ifade etmeyle oluşturulan sözlere parafraz denir. Tarihteki ünlü isimlere ilişkin pek çok ifade aslında birer parafrazdır. Ve titiz bir şekilde üretilmiş parafrazlar metinler arası düşünmeyi öğretmesi bakımından oldukça kullanışlı ve verimlidir. Bu şekilde tarihteki en ünlü parafrazlardan biri muhtemelen filozofun ölümünden yüzyıllar sonra üretilen
2
İslam düşüncesinde bilgi meselesinin merkezinde yalnızca insanın neyi ve nasıl bildiği değil, bildiği şeyin doğru olup olmadığının hangi ölçüte göre belirleneceği sorusu da yer alır. Bir hükmün doğru olduğunu söylediğimizde, aslında o hükmün kendisinden başka bir şeye uygun olduğunu kabul ederiz. Fakat mesele yalnızca dış dünyada mevcut nesneler hakkındaki önermelerle sınırlı değildir. "Örneğin,
2
HTTP/2 200 date: Thu, 01 Oct 2026 02:24:07 GMT content-type: text/html; charset=utf-8 server: cloudflare cache-control: max-age=30 expires: Thu, 01 Oct 2026 02:24:29 GMT x-lb-cache: EXPIRED x-platform: desktop x-cf-platform: desktop content-encoding: gzip nel: {"report_to":"cf-nel","success_fraction":0.0,"max_age":604800} vary: accept-encoding age: 8 last-modified:
2
Müzik sektörünün geleceğini anlamak için artık sadece kimin en çok dinlendiğine veya hangi parçanın tavan yaptığına bakmak yetmiyor. Globalleşme dediğimiz o büyük kavram, tek bir kalıba sığmayacak kadar renkli, karmaşık ve çok katmanlı bir hal aldı.Müzik veri ve analiz platformu Chartmetric'in yeni yayınladığı 2026 Global Music Pulse araştırması tam da bu noktaya ışık tutuyor. Rapor, müziğin
1
Eğri oturup doğru konuşalım... Para, insanın maskesini düşüren bir turnusol kağıdıdır. Kiminin hırsını, kiminin ikiyüzlülüğünü, kiminin zaafını, kiminin de ahlakını ortaya çıkarır.Necip Fazıl Kısakürek, 1941 yılında yazdığı Para adlı piyeste bu meseleyi son derece etkili biçimde anlatır. Üstat, paranın (maddenin) insan ruhunu ve ahlaki değerleri nasıl esir alıp yozlaştırabileceğini,
1
Geçen hafta "İstanbul Kültür Rotası" kapsamında kentimize gelen Royal Philharmonic Orkestrası'nın şefi Vasily Petrenko yönetiminde iki muhteşem konser dinledik. İlk konserde kemancı Liya Petrova solistti. Tertemiz, ışıl ışıl çalan bir kemancı. İkinci konserin solisti benim de 2014'te Boğaziçi Albert Long Hall konserlerine getirdiğim
41
Köşe yazarlığı sadece aydınların bulundukları noktadan gördüklerini entelektüel bir eda ve berrak bir dille anlattığı mahfiller değil, aynı zamanda toplumun nabzını tutan, onların aynası işlevi gören düşüncelere de yer verme platformlarıdır. Bu minvalden olmak üzere, geçen haftaki Kokektif Umutsuzluk adlı yazıma atfen değerli dostumuz, memleketin derdiyle dertlenen, ufkuna, bilgisine, birikimine,
29
Yaşadığım İstanbul'da en çok sevdiğim semt Eyüpsultan. Çünkü burada "Mihmandar-ı Nebi" yatıyor. Ve civar mezarlıklarda yüzlerce büyüğümüz, nurlu kabirlerinde mahşeri bekliyor. İkinci gözde semtim neredeyse yarım yüzyıldır oturduğum Fatih. Bir başka ulu şehrimiz! Ardından ruh aşinası Üsküdar! Fatih'in bereketli semtlerinden biri de Bâbıâli. Komşuları: Eminönü, Beyazıt, Çemberlitaş ve Sultanahmet...
29
Beş kişinin iki buçuk lira diktiğini ve başı vurduğunuzu bir tahayyül etsenize, on iki buçuk lirayı iki dakikada cebe atıyordunuz. Bu da, sinema biletleri yüz yirmi beş kuruş olsa bile, on film parasını bir elde kaldırdığınız anlamına geliyordu. Ama, ben başarılı bir misket oyuncusu değildim, mahalleye Niyazi isminde bizden iki üç yaş büyük biri gelir, Serdar'ın, Cüneyt'in, Ertan'ın, Mete'nin ve benim paraları toplar giderdi.
27
Öyle bir ülkede yaşıyoruz ki duyduğumuz hiçbir absürtlüğe "Hayır, bu da olamaz!" deme lüksüne sahip değiliz. Meşhur Yeşilçam olay örgülerinden birini hepiniz hatırlarsınız. Mahallenin çapkın delikanlısı, mahallenin gözde kızına tutulur ve onu elde edebilmek için her yola başvurur. Aralarındaki gerilim arttıkça bir noktadan sonra bizim delikanlı mahallenin haytalarıyla anlaşır, kıza
27
1945 yılında anayasa dilinin Türkçeleştirilmesi bir devrimdi, 1952 yılında anayasa dilinin eski dile döndürülmesi ise karşı devrim... Atatürk, Kurtuluş Savaşı ve Türk Devrimi ile sadece Türk ulusunu değil, Türk ulusunun dili Türkçeyi de kurtardı. Genç Cumhuriyet, Türkiye'de eğitimin dilini, sanatın dilini, bilimin dilini,
26
İnsanın, kendi varlığından başlayarak dışındaki varlıklara ve olgulara bakışı, onları duyumsayışı, algılayışı, kavrayışı, değerlendirişi ve yorumlayışı çeşitlilik gösterir. Böyle olması gerekir denebilirse de, bunun her zaman kabullenildiğini söylemek pek kolay değildir. Tarih bilimi başta olmak üzere, genel olarak inanç, düşünce, sanat, siyaset, iktisat, hukuk vb disiplinlerin bakış açıları
24
ANSİKLOPEDİK bilgiye göre fotoğrafın hikâyesi yaklaşık 200 yıl önce, ışığı 'yakalama' hayaliyle başladı.İnsanlar çok eski çağlardan beri camera obscura adı verilen bir optik sistemi biliyordu. Karanlık bir kutunun ya da odanın küçük bir deliğinden giren ışık, dışarıdaki görüntüyü ters olarak karşı duvara yansıtıyordu. Ressamlar bu görüntüyü kopyalamak için kullanıyordu, ancak görüntüyü kalıcı hale getirmek mümkün değildi.
23
Yapay zekâ önce şarkılara, sonra seslere girdi. Şimdi sıra kapı gıcırtısına, ayak sesine, yağmura, motor sesine geldi. Ses tasarımcıları ve dünyanın önemli efekt kütüphaneleri birleşti: "Bizim ürettiğimiz sesleri izinsiz kullanamazsınız." Bir film izliyorsunuz. Kapı açılıyor: "Gıııııc..." Adam koridorda yürüyor: Tak, tak, tak... Dışarıda yağmur yağıyor,
21
Üniversitelere olan ilgi her geçen gün daha da azalıyor. Sadece bizde mi Hayır. Kan kaybı dünyanın her yerinde yaşanıyor. Yaratacağı sorunlara ise çok ciddi kafa yoruluyor."Peki ya bizde" sorusuna geçmeden önce isterseniz gelin bir durum tespiti yapalım:Üniversite başvuruları son beş yılda 1 milyondan fazla azaldı. Elemeye ve yeterliliğe yönelik üniversite birinci basamak sınavı adeta kaldırıldı.
19
SON yıllarda yapay zekânın yaygınlaşması pek çok alanda olduğu gibi dil bilimi ve sözlük bilimi alanlarına da yenilikler getirdi. Bilgisayarların gelişmesi ve yapay zekâ, sözlük biliminde yalnızca yayın ortamını değil sözlüğün hazırlanma, güncellenme ve kullanım biçimini de kökten değiştirdi.Basılı sözlüklerde yeni bir kelimenin, yeni bir anlamın veya kullanım biçiminin sözlüğe girmesi uzun
33
Bakmayın siz şimdilerde o güzel kelimenin bankaların, anlı şanlı şirketlerin devlet kurumları ve benzerlerinin etkin iletişim adına kurdukları çağrı merkezlerinin ağına düşmesine. Kelime ki bizi yaratır, kurar, şekillendirir ve hayatımızın sembolü kadar hakikati de olur. Çağrı kelimesinin dünden bugüne bizi nasıl çekip çevirdiği içimizi ve kainat dünyamızı nasıl karşıladığını anlamak isteyen
32
Yurt dışı eğitimi denince akla gelen eski alışkanlıklar birer birer değişiyor. Süreç artık yalnızca üniversite tercihlerinden ibaret değil, lise sıralarında atılan adımlardan, İngiltere'deki lisans reformlarına, ABD'deki sporcu burslarından uzman bir eğitim danışmanıyla çalışmanın kritik önemine kadar uzanan stratejik bir yol haritası gerektiriyor.Bu haftaki yazımda küresel eğitimin
31
Herkesin sadece kendi mahallesinde yaşamaya, kimseyle teşrik-i mesai etmemeye alıştırıldığı günümüzde, bizi bekleyen en büyük tehlike nedirNe kadar güvenlidir bu aslında. Bildiğin insanlar, bildiğin çevre, hep aşina olduğun esnaf, ezberlediğin kaldırım taşları... Dışarıdan giren hiçbir tehlike yok. Vergisini veren ve bağlılığını ilan eden kapitülasyon ülkesi gibi, kafan rahat. Tehlike düşünecek
30
Serengeti sakinlerinden olan kedi cinsinin mümtaz şahsiyetleri aslan, leopar, çita ve benzeri tırmalayıcılar, onca savanlar, çayırlar, geniş düzlükler içinde kendilerine yaşayabilecek alan seçmek zorundadır. Belirledikleri alana aile efradını, çoluğu çocuğu yerleştirip rahat bir nefes almak isterler. Gel gör ki pek huzur buldukları, felah ve de refaha erdikleri, geçinip gittikleri söylenemez.
29
Bir zamanlar Beyoğlu'na renk katan tiyatrolar zincirinin halkalarından biri olan Muammer Karaca Tiyatrosu en sonunda sessizliğini bozdu. İBB Miras ve İBB Kültür'ün ehil ellerden çıkan restorasyon çalışmalarıyla yeniden parlak bir ışık olmaya hazırlanıyor, yıllar öncesinin cazibesini çoktan yitirmiş İstiklal Caddesi'nde. 300 kişilik özenle yapılmış salonu,
29
"Belki de biraz geç rastladım sana / Ama her şey geç gelmiyor mu yurdumuza / 1929 buhranı bile geç gelmemiş miydi / Eksikliğe mi alışmışız, mutsuzluğa mı yoksa / (...) Ne demiş uçurumda açan çiçek / Yurdumsun ey uçurum." (Cemal Süreya)
20
Maarif modelini uygulamak mümkün mü Yapabildiğimiz kadarını pratik olarak uygulayabilirsek ne olur Her ders için farklı yorumlar yapılabilir elbette. Ön yargılarımızı bir tarafa bıraktığımızda, uygulama safhasında bu model bizlere birçok imkân tanıyor. Uygulamayı becerebildiğim ve sonuçlarını alabildiğim kadarıyla bu imkanı 6. sınıf Peygamberimizin Hayatı ders kitabında
19
İnternetin yaygınlaşması, sosyal medya, kişisel profillerin ulaşılabilir hâle gelmesi, fotoğraf ve video paylaşımındaki sınırsızlık en çok, aktif kullanıcı olarak genç nesilleri, "izleyici" olarak da çocukları etkiliyor ne yazık ki. Bu fırtına, eğitimi daha kapsamlı ve yeni yöntem arayışlarına iten bir sisteme dönüştürüyor. Değişimi algılamayan yöntemler ve sistem, faydasız olmakla kalmıyor, beklenmedik zararlara yol açıyor.
42
Bu hafta yine memleketin etrafında dolaşıyorum. Bu gidişle oralardan kolay kolay çıkamayacağız. ünkü insan nereye baksa başka bir hikâye, başka bir tuhaflık. Üstelik artık hayat, Aziz Nesin'in öykülerini aratmayacak kadar cömert davranıyor bize. Trabzonspor'un dünyaca ünlü futbolcusu Muhammed Salah, Trabzon'dan yola çıkıyor; Sümela'ya bir selam çakıp Kurtdere
35
İnsan, hakikatin o sarp ve tekinsiz yokuşlarında nefes nefese kalmaktansa, alışkanlıkların düzlüklerinde adımlamayı seçen bir varlıktır. Doğası gereği, zihnini kanatan şüphelerden kaçar; yanılgılarına meşruiyet katan, ezberlerini onaylayan o konforlu yankı odalarına sığınır. Çünkü insanın kendi fikirleriyle sahici bir yüzleşmeye girmesi, aslında ruhunu çırılçıplak karşısına alıp onunla hesaplaşmasıdır ki bu, dış dünyadaki devasa kaosu izlemekten çok daha ürkütücüdür.
35
Son zamanlarda hep "ardından..." yazıları yazmaya başladığımı fark ettim. Hiç dinmeyen bir eksilme duygusu var içimde. En son çok değerli ve çok yönlü bir sanatçıyı, bir mücadele insanını, bir 68'liyi, sevgili dostum, güzel insan Gülsen Tuncer'i yitirdik. Gülsen Tuncer ile altmış yıllık bir mazimiz var. 1967'de Gülriz Sururi-Engin Cezzar Tiyatrosu'nda,
35
Duyar duymaz insanda olumsuz duygular uyandıran bu kelime pek sevimli değildir. Elbette gerçek anlamında yatan olmamışlık, mecazî anlamında da yine kendini gösterir. Pişmemiş, az pişmiş gibi gerçek anlamları yanında asıl bizi ilgilendiren bu kelimenin mecazî anlamıdır. Çiğ kelimesi, bir yiyeceğin kıvamı, pişirilmesi, tadı, lezzeti gibi anlamları karşılamak için kullanıldığında
34
Lotarya ekonomisini yalnızca bireysel irrasyonellik, açgözlülük veya finansal cehalet üzerinden açıklamak yetersizdir. Asıl soru, bu davranışları hangi toplumsal düzenin ürettiğidir. Kapitalizm doğası gereği spekülatif ve Ponzi karakterli bir sistem midir; yoksa üretken kapitalizm ile rantçı ve spekülatif kapitalizm arasında ayrım yapmak mı gerekir Bu yazıda Marx ve Minsky'nin finansallaşma
32
Farklı sesleri aynı çatı altında buluşturan Bi'Nevi Gazete, gündemin yanı sıra insan hikâyelerine, kültür sanata, ekonomiye, psikolojiye, sağlığa ve yaşama odaklanan çok sesli bir yayın anlayışıyla yoluna devam ediyor.Füsun Saka'nın gazeteciliği ilgimi çekiyor, çünkü Bi'Nevi Gazete'nin yayın çizgisinde çeşitlilik var.
31
Çocukluğu sokaklarında Yeşilçam filmlerinin çekildiği Cihangir'de geçiyor. Evde dayısı Salah Birsel'in yazar arkadaşlarıyla, kütüphanesinde sinema dergileriyle haşır neşir oluyor. Bir yandan resim bir yandan müzik yapıyor. Tutkuları arasında bir seçim yapmadan hepsiyle bir hayat yolu yürüyor; "Serkeş bir 'vagabond' olmaya çalıştım!" diyor. Yazar, müzisyen, yönetmen, ressam Mehmet Güreli ile beraberiz...
45
© 2025
