Kültür-Sanat

Bir efsane: Cevat Prekazi

Bazı futbolcular vardır; hangi takımı tuttuğunuzun pek önemi yoktur. Onları seversiniz. Formasını giydiği takımdan bağımsız, futbolun kendisine kattığı güzellik nedeniyle hafızanızda özel bir yer edinirler. Cevat Prekazi, 70'li ve 80'li yılların çocukları için ve o günün futbol ikliminde böyle bir isimdi. Galatasaraylılar için elbette çok daha fazlasıydı. Sarı-kırmızılı formayla hafızalara

Mehmet Biten

Kendi kendinin casusu olmak

İnsandaki yapay zekâ dostluğuna dikkat çekmeye devam ediyorum. İnsan, eleştirisiz, yargısız ve en önemlisi talepsiz bu dijital ilişkinin peşinden giderken, aslında kendi iradesiyle kurduğu bu panoptikonun içinde, algoritmanın onu "anlamış hissettirmesine" muhtaç hâle gelir.Geçmişin totaliter sistemleri insanı zorla konuşturmaya, ondan zorla itiraf almaya çalışırken;

Yetenekli Kalemler

Bir eser maddî mevcudiyetinden daha fazlasını nasıl taşır

Önceki yazımızda İslam sanatındaki sûret–mâna ilişkisini Gadamer'in sembol kavramıyla açıklamaya kalkışmanın tersinden bir bağımlılık meydana getireceğini belirtmiştik.Burada 'tersinden bağımlılık'tan kastımız, İslam sanatını açıklamak için Batı estetiğinin kavramlarını zorunlu bir düşünsel merci haline getirmek; böylece kendi sanat nazariyemizi kurmaya çalışırken farkında olmadan başka bir nazariyenin kavramsal hükümlerin tabi olmaktır.

Ömer Lekesiz

Öğretmenler günü 5 Ekim mi 24 Kasım mı

Öğretmenlik, insanlık tarihinin en önemli ve ölümsüz mesleğidir. Dünyada hiçbir meslek manevi olarak öğretmenlik kadar tatmin edici değildir. İnsanlık tarihinde olduğu gibi Türk tarihinde de öğretmenliğin başlangıcı çok eskidir, Öğretme çabalarının kökleri tarihin derinliklerine kadar uzanır. Öğretmenliğin bir uzmanlık mesleği olması ise çok yenidir. Birleşmiş Milletler

Mehmet Yardımcı

Kahverengi levhalar şehri Kastamonu

Kahverengi rengini sevdiğim tek yer, tarihi mekânların adres ve isimlerini gösteren levhalardır. Şehre dair yoldaşlık etmektedirler. Kastamonu ise kahverengi levhalarla donanmış bir şehirdir. İl merkezine girdikten sonra kahverengi levhalardan başınız döner. Gözlerinizi ne yana çevirseniz, kahverengi levhasız cadde veya sokak göremezsiniz. Levhalar üzerindeki ok işaretlerinden,

Hüseyin Öztürk

Anayasal eşitsizlik ve karma eğitim

Karma eğitim pedagojik değil, hem kızlara hem erkeklere zarar veriyor. Akademik başarıyı düşürüyor ve cinsel tacizlere yol açıyor. 1968'lerde 68 kuşağı ve feministlerin çabalarıyla kadın erkek eşitliğini sağlamak için hayata geçirildi. Bir nesil 20 yıldır, projenin netice vermesi gerekir. 1990'lara gelindiğinde toplumda kadın-

Ali Erkan Kavaklı

Kâğıttan kayıklar

Her şeyi insanın etki alanındaki bir şey gibi tanımlamak zamanımızın en derin problemi belki de. Aslında insanın etki alanı çok sınırlı... Buna karşılık insan birçok başka şeyin çok daha fazla şekilde etkisine açık... Bir şeyleri anlamaya çalışırken kendimizi konumlandırdığımız yer doğru değilse, bütün o anlama çabası doğal olarak boşa gidiyor ve daha kötüsü bizi de yanlışa sevk ediyor. Dahası,

Gökhan Özcan

Ezberine mahkûm yeni zaman ideolojik kamplarından çekiyoruz

Cânım ülkemde zihinler gün içinde bile oradan oraya savruluyor. Tanpınar'ın mısraını değiştirerek söylersek "Herkes kendi yerinde" ve efendisinin ağzına bakar halde. Kimse kıyamet kopsa mensup olduğu cenaha toz kondurmamaya çalışıyor. Objektif bakışa, eleştiriye yer yok."Ya yuh ya alkış devrindeyiz" diyordum. Meğer bazı

A. Yağmur Tunalı

Laik eğitim kime gerek

Köyler, kentler, yollar okullar işgal altıdaydı. Savaş sürerken 23 Nisan 1920'de meclis açıldı. 2 Mayısta kurulan ilk hükümetin bakanlıklarından biri de "Maarif Vekâleti"ydi. Mustafa Kemal savaş koşullarında Milli Eğitim Bakanlığı'nı kurmuş... Kısıtlı savaş bütçesinden eğitime pay ayırmıştı. Savaşta barışta ilkin eğitim; 1950'den sonra MEB'nin

Sevgi Özel

Türk adından neden rahatsızsınız

Fransız sineması var mı Var... İngiliz sineması var... Alman, İtalyan, Rus sineması var... Amerikan sineması var... Ama sıra Türk sinemasına gelince, birileri rahatsız oluyor. "Türk sineması"

Naim Babüroğlu

Düşüncelerin zarafeti üzerine

Ön not: Bu yazı, bir anma metnine "Düşüncelerin zarafeti nedir", "Zarif düşünceler nedir" diye karşılaştığım sorular üzerine kaleme alınmıştır. Düşünce ve zarafet arasındaki ilişkiyi anlatmak için hatırı sayılır bir kitap hacmi gerekiyor. Bu yüzden bu sorulara buradan bu kitabın ancak bazı başlıklarını ifade edebilecek ve büyük ölçüde aforizma

Ali Apaydın

Hapishanelerden yükselen çığlıklar (VI)

Yaklaşık otuz yıl süren Cumhuriyet köşe yazarlığımdan ayrılırken 29 Temmuz'da yayımlanan "Başlangıca Övgü" başlıklı veda yazımda, bunun sevgili gazetemizin yazarı olmaktan değil köşe yazarlığından ayrılmak olduğunu yazmıştım. Nitekim değerli Alev Coşkun ağabeyle ve sevgili Mine Esen'le

Ataol Behramoğlu

Umuda yolculuk

Önceki akşam beni ilk kez sokağa çıkardılar! Hayat sürprizlerle dolu. Bir an bulutlar üzerinde uçmak, bir başka an dipsiz kuyuların en dibine batmak biz insanlar için. Bir şafak vakti evinize baskınla uyanabilir, bilmediğiniz nedenlerle casus diye suçlanabilir, çocuğunuzla eşinizle tehdit edilebilir, ya biat et ya hapsi boyla denebilir. Yanlış anlaşılmasın. Bana bunlar olmadı.

Zeynep Oral

Osmanlı'da İntisap, Hânegî-Himaye Usûlü ve Güç Ağları

Osmanlı'da insan yetiştirmek yalnızca eğitim kurumlarının üstlendiği bir görev değildi. Medreselerin, mekteplerin ve devletin resmî eğitim yapılarının yanında, yetenekli insanların belirli kişilerin himayesine girerek yetiştirildiği, istihdam garantili meslek edindiği ve devletin önemli makamlarına yükselebildiği başka bir sistem de bulunuyordu. Hane-himaye ve intisap ilişkileri üzerinden

Prof. Dr. Mahmut Özer

Algoritmaların gölgesinde bağımsız müzik

Avrupa bağımsız müzik sektörünün son raporu, çeşitlilik tartışmasını şirket içi temennilerden çıkarıp dijital platformların acımasız telif ve öneri algoritmalarının merkezine taşıyor.Müzik endüstrisinde eşitlik, çeşitlilik ve kapsayıcılık kavramları uzun yıllar boyunca samimi ama bir o kadar da havada kalan temennilerin ötesine geçemedi. Şirketlerin web sitelerine koyduğu vizyon cümleleri

Sinem Vural

'Türk' hariç!

Bir kesim var; kendilerine ilerici, çoğulcu, sosyalist, halkların dostu gibi pek çok sıfat yakıştırıyorlar. Dünyanın neresinde bir kimlik, bir kültür, bir halk söz konusu olsa (güya) hassasiyetleri zirve yapıyor; fakat iş "Türk" kelimesine gelince bütün bu evrensel hassasiyetler nedense buharlaşıyor. Haluk Bilginer'in "Türk sineması yerine Türkiye sineması diyelim" çıkışıyla yeniden alevlenen tartışma, bu zihniyetin belirgin örneklerinden biri.

Bedir Acar

Yeni dünya

Unutamadığım mesut günlerdi. Henüz delikanlılık yıllarımı yaşıyordum. Arkadaşlarla, dostlarla, bazen de akrabalarla küçük seyahatlere, çevre gezilerine, kaplıca seyranına çıkardık. Eğri büğrü, çukurlu yollarda ilerleyen eski model minibüste avazımız çıktığı kadar haykırırdık: "Kör dünyanın göbeğine/Hak yol İslam yazacağız." İnançlı, iddialı ve ümitvardık. Merhum şairimiz Abdurrahim

Mehmet Nuri Yardım

Mutluluğun memleketi

Mutluluk varoluş gözeneklerinin açılmasıdır. Gözün gökle, kulağın müzikle, tenin yumuşaklıkla, zihnin düşünceyle buluşması; göğün gözü, müziğin kulağı, yumuşaklığın teni, düşüncenin zihni çağırması, içine alması, yoluna onunla devam etmesidir. Bir devam etme kipidir mutluluk, bir durma, bir katılaşma değil, akışın ta kendisidir. Katı olanı çözüp dağıtan bir öz vardır onda, matlığı berraklığa

Prof. Dr. İsmet Emre

"Başörtülü fon"

Bundan dokuz sene önce Hayrettin Karaman, "başörtülü sigara" yazısında şöyle demişti:"Sigara içmeyi hiçbir kimseye yakıştıramam ve câiz görmem; ama bunların başında başörtülü Müslüman hanımlar geliyor. Ben başını örten ama göstere göstere sigara içen bir bayan gördüğümde şöyle bir intibaa kapılıyorum. Sanki farklı olanlara şunu diyor: Siz benim başımı örttüğüme bakmayın, benden ümidinizi kesmeyin, sizinle paylaşacağım daha çok şeyim var."

Kerime Yıldız

Nasıl geçti habersiz o güzelim yıllarım...

Sabiha Hanım'ın iki katlı ve bebek mavisi boyalı ahşabı cadde üstündeydi, biraz yürüdün mü, az ileride de Gülser teyzemin tek katlısı vardı. Oradaki Resimli Roman ve Hayat ciltleri teyzemin miydi, yoksa Necmi eniştemin mi, şimdi tam çıkaramıyorum, kimin olursa olsun benim için bir hazine sandığı sayılırdı.Mart gelir şakır şakır, ayakları gümüş bakır,

Taner Ay

Çok akıllı değilim ama; yine de gururlanıyorum

Benim yazdıklarımdan mıdır yoksa geç de olsa birilerinin aklına mı geliyor bilemem; zaman zaman bazı yazdıklarıma, önerilerime TBMM'nin veya kamuoyunun yaklaştığını görüyorum. Bugünlere şöyle bir paylaşım çıkıyor sıkça önüme: "Fahiş fiyat uygulayan marketlerin 15 gün süre ile kapatılmasını istemek..." gibi. Evet,

İdris Günaydın

Perdenin Ardı'ndaki Türkiye

Geçmişteki bazı yazılarımda Türkiye'deki sinema ve dizi sektörünün işleyişine, toplumun ve devletin bu alana bakışına ilişkin eleştiriler getirmiştim. Ancak bunları bir sinema eleştirmeni gözüyle değil, sinemanın toplumsal işlevi üzerinden, amatör bir çerçevede yaptığımı belirtmek isterim.Ülkemizin zengin tarihsel birikimi, krizlerle şekillenen siyasi hayatı ve peş peşe

Şenol Kaluç

'Ulusuna gülmeyi öğreten lider': Tebessüm devrimi

"Milletleri antlaşmalardan çok duygular bağlar... Milletler gam ve keder bilmemelidir. Liderlerin vazifesi hayatı neşe ve şevkle karşılamak hususunda milletlerine yol göstermektedir" (Ulus, 20 Mart 1937) Mustafa Kemal Atatürk'ümüzü, ölümsüzlüğünün 88.yıl dönümünde bir kere daha saygı, minnet ve özlemle andık. Bu 10 Kasım'da

Sinan Meydan

İlk nota ve bir damla gözyaşı

YENİ bir orkestranın seslendirdiği ilk notanın şahidi olduk pazartesi akşamı İstanbul Lütfi Kırdar Kongre ve Sergi Sarayı'nda.Dünyaca ünlü bir besteci ve yorumcu olmasının yanı sıra klasik müziğin ülkemizin uygarlık yolundaki önemine inanmış bir misyoner gibi özveriyle çalışan Fazıl Say'ın sanat yönetmenliğinde kurulan Özyeğin Filarmoni Orkestrası ilk konserini vermek için davetlilerin karşısındaydı.

İhsan Yılmaz

Servetin Kaynağı - XI

Servet edinmenin kaynağı arasında siyaset alanını, siyasi iktidarı saymak, genel ve olağan bir anlayış ve yaklaşımın doğal bir sonucu şeklinde görülegelmiştir, denebilir. Bu tür anlayış ve yaklaşımların genel bir kabulle karşılanmasını sağlayan çeşitli nedenler, farklı gerekçeler ileri sürülmüştür. Bunların hemen ret edilmeleri de kendiliğinden mantıklı, doğru, haklı bir yaklaşım, düşünce ve görüş olarak savunulmamalıdır.

İsmail Kıllıoğlu

Gürer Aykal ve Victoria Mullova

Geçen hafta Borusan İstanbul Filarmoni Orkestrası'nın İşSanat'taki konseri Şef Gürer Aykal yönetiminde ve kemancı Victoria Mullova solistliğinde, kusursuz bir dinletiydi. Gürer Aykal artık kendini de aşmıştı. İzleyici dakikalarca ayakta alkışladı. Keşke olmadık yerlerde de hiç alkışlamasaydı! Acaba böyle bir dinleti yapılamaz

Evin İlyasoğlu

Neden herkes sevdiği işi yapmalı

Mutsuz hem de çok mutsuzuz.Bunun kişiden kişiye değişen çok farklı nedenleri olsa da birkaçı var ki en önemli mutsuzluk nedenlerinin en başında onlar geliyor!..Genel algı ekonomik sıkıntılar, işsizlik ve gelecek güvencesinin olmadığı yönünde.Doğru mu Doğru. Ama bir de yanlış meslek seçiminin yarattığı huzursuzluk, mutsuzluk ve en önemlisi de memnuniyetsizlik var ki bu her şeyin önüne geçebiliyor.

Abbas Güçlü

Dünya dava açıyor, Türkiye film gibi izliyor!

Bir şarkı hazırlıyorsunuz. Yapay zekâya rock, pop ya da rap demek yerine sevdiğiniz sanatçının adını yazıyorsunuz. Çünkü o isim, aradığınız müziğin tarzını, atmosferini ve vokal karakterini anlatıyor. Yapay zeka platformu Suno etrafında büyüyen tartışma tam da burada başlıyor: Bir sanatçının adı, müzik üretmenin tarifine dönüşebilir mi Yıllardır stüdyolarda "Biraz Tarkan havasında

Hakan Uç

'Nadir Bey ve Sevgili Eşi Meral Hanım' *

Yaklaşık on altı yıldır televizyon seyretmiyorum. Yirmi yedi yıl fiilen televizyonculuk mesleği yapmış birisi için bir tuhaf durum sayılır mı bu Arada milli voleybol takımımız ya da oğlumun sevdiği takımın maçları olmasa ekran denilen şeyi unutacağım. Yan odadan bazen kulağıma çarpan televizyon sesini işitince suya düşen mürekkep gibi dağılıyor her şey bende. Müzikten seslendirmeye, efekten

Ömer Erdem

Mahcûbiyet

"Uykumda bile beni terk etmiyorsun, Gittikçe saflığını bozuyorum Senden, bitirdiğim hava Hicab duyuyorum!" Celâl Sılay Mahcûbiyet; utangaçlık, sıkılganlık olarak sözlükte karşılığını bulur. Bu özellikleriyle insana mahsus bir durumdur. İnsanın hâlini, yüzünü ve içindeki duyguların dışa

Ali Bal

Bir nesil dikkatini kaybediyor

Bir çocuğun eline kitap verdiğinizde birkaç sayfa sonra sıkıldığını ancak aynı çocuğun telefon ekranında saatlerce vakit geçirebildiğini fark ettiniz miYa da eskiden bir filmi başından sonuna kadar izleyebilen çocukların bugün on dakikalık bir videoyu bile hızlandırarak izlediğine şahit oldunuz mu Artık çocuklarımızın hayatında yalnızca bilgiye ulaşma biçimi değil, bilgiyle kurdukları ilişki

Ebru Doğdu

Yahya Sinvar ağlar mı

Ümmet-i Muhammed olarak çok yorgunuz... Oğlunun cayır cayır yanan bedenini tutan Gazzeli babanın elleri kadar yorgunuz... Cuma günü öğleden sonra Han Yunus kentinde bir çadırda çıkan yangında yanarak şehit olan iki evladını kucağına alan annenin gözyaşları kadar yorgunuz. Minik ellerine boyundan büyük iki şişe alarak evine su taşımaya çalışan çocuk kadar yorgunuz. Bu yorgunluk, cehd etmenin

Burak Tekiner

Kurgudan "içerik"e asker uğurlaması ya da Vronski ile Orhan'ın...

Kurgunun kahramanları ile reelin fenomenlerinin izinden giderek geçmiş ile günü birbirine lehimlemek niyetindeyim, aşağıda dikkatinize sunacağım yazıda. Önce kurgunun, yani Anna Karenina'nın aşkı uğruna hayatını imha ettiği Vronski'nin "Slav kardeşliği" için Osmanlı-Slav Savaşı'na gönüllü olarak gidişine annesinin mutluluk ile eşlik etmesini hatırlayalım. Sonra da altı

Fatma Barbarosoğlu

Özlemek

İnsan hiç görmediği birini bu kadar sevebilir mi Sesini eski kayıtlardan duyduğu, yüzünü siyah beyaz fotoğraflardan tanıdığı, elini hiç sıkmadığı birinin yokluğunu yıllar sonra bile içinde hissedebilir mi Her 10 Kasım'da Mustafa Kemal Atatürk'ü düşünürken bu sorular geliyor aklıma. 10 Kasım 1938 sabahı, saat dokuzu beş geçe Dolmabahçe'de hayata

Güven Baykan

Asrın müstebiti

İnsanlara hükmeden bir kral, bir müstebit, bir zalim, ille de hükmettiği halkın aynası olmaz. Yani halk kötü olduğu için kötüyü seçmiş, zalim olduğu için zulme boyun eğmiş, cahil olduğu için Ebu Cehil gibi birini önder yapmış değildir. Pekâlâ kitle saf yahut saftirik de olabilir. Başlarındaki despot, halkların aynası gibi görünse de bu ruhsal açıdan züğürt kalan kralın tesellisidir. Hani tıpkı

İshak Koç

Atatürk ve kadına saygı...

Bugün, 10 Kasım 2026. Atatürk'ümüzün vefatının 88. yılında, onun kadına verdiği kıymet ve gösterdiği saygı, sevgi üzerinde durmak istiyorum. Neden mi ünkü cehaletle, öfkeyle, şiddetle sarmalanmış bir topluma dönüştük adım adım. Her gün, öldürülen kadınlar hakkında okuduğumuz, dinlediğimiz haberler kanımızı donduruyor. Kafası atan erkek pompalı

Dikmen Gürün

Geçmişi sevmek başka, geçmişte yaşamak başka

Bugün toplumumuzdaki insanların bir kısmı geçmiş değer ve kurumlarımızı olduğu gibi koruyup yaşam tarzımızı da tıpkı dedelerimizin yaşadığı gibi devam ettirmemizi istiyor. Öte yanda insanlarımızın başka bir kısmı da, bu toplumda sahip olduğumuz temel değerleri reddedip, tamamen yeni değer ve kurumlar etrafında yeni bir toplumsal kimliğe kavuşmamızı talep ediyor. Her ikisi de, bir toplumun

Prof. Dr. D. Murat Demiröz

Modern hülyalar: Hazret-i Ayşe'den bir feminist çıkar mı

* Hazret-i Ayşe, haklarını modern ideolojilerin lütfundan değil, Allah'ın vahyinden alan ve o vahye kayıtsız şartsız teslim olan muhafazakâr bir Müslüman kadındır. Onu modern kalıplarla okumak, onun aziz hatırasına ve miras bıraktığı berrak sünnet telakkisine yapılacak en büyük haksızlıktır.*Feminizm mutlak bir kadın-erkek eşitliğini

Prof. Dr. Ekrem Buğra Ekinci

Bunca varlık var iken gitmez gönül darlığı

Kemdürür yoksullukdan nicelerin varlığıBunca varlık var iken gitmez gönül darlığıBatmış dünyâ malına bakmaz ölüm hâlineErmiş Kârun malına zehî iş düşvarlığıBu dünyâ kime kaldı kimi berhudâr kıldıSüleymân'a olmadı onun berhudârlığıSüleymân zembil ördü kendi emeğin yerdiAnın ile buldular bunlar peygamberliğiGel imdi Miskîn Yûnus nen var yola harc eyle

Ahmet Tâlib Çelen

Düşüncenin İslam'la ilişkisinden ne anlamalıyız (5)

İslam'ın zuhurundan modern döneme gelinceye dek, İslam'ın bir parçası olan, kapsamına dâhil edilen yahut İslam'a nispet edilen şeylerin belirlenmesi göründüğünden daha karmaşıktır. Hicrî birinci ve ikinci yüzyıllar genel olarak sonraki tüm yüzyıllarda Müslümanların inanç, düşünce ve davranış alanlarıyla ilgili temel sorunlarının belirlendiği, tartışıldığı ve ana tavırların ortaya

Ömer Türker