Her şeyden ve herkesten söz ediyor, küresel değişim ve dönüşüm sürecinde yeni ve eski aktörleri tartışıyoruz. Ancak üzerinde özellikle durmamız gereken asıl mesele, Türkiye'nin devlet aklının temsil ettiği denge gücüdür...İran özelinde bakıldığında, kendine has stratejileriyle hareket eden bu ülkeyi anlamaya çalışırken Türkiye'nin attığı
31
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın dün Anadolu Ajansı Editör Masası Programında söylediği sözler, uluslararası arenada büyük yankı uyandıracaktır... Fidan'ın özellikle İsrail'e dair açıklamaları son derece dikkat çekici.7 Ekim 2023 tarihinden yani Gazze'deki Siyonist İsrail katliam ve soykırımının başladığı günden beri, terörist
31
İsrail ve ABD'nin İran'a yönelik savaşında öne çıkan en önemli cephelerden biri de Lübnan. İsrail, önceden hazırladığı kaotik siyonist planını İran ile savaş bahanesiyle yeniden tedavüle soktu. İsrail'in Lübnan stratejisi ikisi iç biri dış hedef olmak üzere üç faktör
10
ABD Başkanı Donald Trump, Netanyahu'nun ipiyle kuyuya inmek gibi büyük bir yanlışa sürüklendi. Şimdi Trump bu karanlık kuyudan çıkmak için çırpınıyor. ABD ve İsrail'in İran'a karşı haksız savaşı siyasi hedeflerine ulaşmadığı gibi, Hürmüz Boğazı'nın kapatılması başta gelmek üzere yeni sorunlar doğurdu. Bu ABD için stratejik bir başarısızlık anlamına geliyor.ABD
8
Daha açık ifadeyle kendi iç hesaplaşmasının adıdır.Katolik-Protestan çatışması Avrupa'yı yaktı.Şehirler yıkıldı, toplumlar bölündü.İnanç, güç mücadelesinin aracı haline geldi.Bu tarih bitmedi. Şekil değiştirdi.Açık savaşların yerini örtülü mücadele aldı.Finans bunun ilk sahasıydı.
7
Yeni Amerika'nın Kurucusu Olarak Trump Geleceğin tarihçileri, Trump'ın "saçma" bulunan tweetlerini veya kaba dilini değil, Amerikan İmparatorluğu'nu aşırı yayılma felaketinden kurtarıp onu karlı bir "Enerji Hegemonyası"na dönüştürme becerisini yazacaktır. Uluslararası ilişkiler literatüründe "Madman Theory"
7
İran savaşının Pakistan görüşmelerinden arzu edilen sonuç çıkmadı. Çıkmasıda pek mümkün değildi. İki tarafta uzlaşılması zor şartlarla masaya oturdular ve doğrudan olmasa da dolaylı görüşme yine tıkanmış oldu.Esasen nükleer konusunun İran açısından müzakere edilebilir yanları olmakla birlikte nükleer kapasitenin kökünden yok edilmesi de kabul edilemezdi. Ayrıca Hürmüz Boğazı'na
7
Macaristan'da geçen pazarki parlamento seçimlerinin hiç de 9.5 milyon nüfuslu bir Orta Avrupa ülkesinin iç işlerinden ibaret olmayacağı, bunun Avrupa'daki güç dengeleri açısından önemli bir seçim süreci olacağı belliydi (ben de bu konuyu bu köşede birkaç kez naçizane dile getirmiştim). Bu yazıda da kısaca ele alacağımız üzere seçimlerin, dünyadaki güç dengeleri bakımından ve RusyaUkrayna Savaşı bakımından önemli etkileri olacak.
7
ABD/İsrail'in İran'a 28 Şubat 2026'da başlayan saldırılarında, 8 Nisan'da 15 günlük ateşkes sürecine girildi.Ateşkesle yeni saldırılar geçici olarak önlense de, bu süreçte savaşı sonlandıracak bir çözümden bahsedilmiyor. ABD Başkanı Donald Trump, kendisine ülkesi içinde ve dışında çıkış yolu arayışında. Ancak Tahran yönetimi siyasî anlamda ayakta ve küresel ekonomiyi Hürmüz Boğazı'nda rehin tutuyor.
46
ABD ile İran arasında bugün yürütülen ateşkes ve barış görüşmelerinin olumsuz sonuçlanması, zaten kırılgan olan dengeleri daha da derin bir krize sürüklemiştir. Bu durum, yalnızca diplomatik bir başarısızlık değil; aynı zamanda ABD'nin yıllardır sürdürdüğü dış politika anlayışının iflasının ikinci ve daha sert bir perdesidir. Dünya siyaseti
39
İslamabad görüşmeleri bir anlaşma olmadan sona erdi. Bu yazı yazılırken ileriki günlerde müzakerelerin nasıl, hangi formatta süreceği belli değildi. Vance, yaptığı dönüş konuşmasında ABD olarak son tekliflerini verdiklerini söyledi. Demek ki teklifin İran tarafından değerlendirilmesini ve bir karşı yanıtın hazırlanmasını bekleyecekler. Zaten ateşkes 15 günlük geçici bir ateşkesti; uzatılabilir,
38
İslâmabad müzâkereleri başladı. Kamuoyu buradan, bölgede istikrârı tesis edecek bir barış çıkıp çıkmayacağını merak ediyor. Bu soruya cevap vermek için evvel emirde savaşın doğurduğu manzaraya bir bakmakta fayda olduğunu düşünüyorum.Her ne kadar ABD ve Trump savaşı kendilerinin kazandığını ve İran'ın teslim alındığını söylese de bunun böyle olmadığını cümle âlem biliyor.
13
Dünyanın gözü kulağı hafta sonu İslamabad'dan gelecek habere kilitlenmişken Avrupa'nın gözü kulağı Pazar günü gerçekleştirilen bir seçimden gelecek habere kilitlenmişti.Macaristan.Dile kolay.1998'den beri kaydedilen en yüksek seviyede seçime katılım oranı gerçekleşmiş:%77,85.Seçim sonucunun temsiliyeti açısından önemli.
11
ABD-İran arasında 21 saat süren görüşme maratonu hüsranla sonuçla sonuçlandı. ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance, "Anlaşma olmadan İslamabad'dan ayrılıyoruz" diyerek sonucu dünyaya ilan etti.J.D. Vance'in, kısa süren basın toplantısının ardından İslamabad'daki gazetecilere ve dünyaya bıraktığı pek çok soru işareti vardı. En can alıcılarını sıralayalım:
10
İran'ın İslamabad'da masaya iyi niyetle oturduğunu varsayıyorum; ama aynı kanıyı Amerika için beslemek çok zor; hatta mümkün değil.Doğrudan görüşmelerde Amerikan heyetine başkanlık yapan Başkan Yardımcısı J.D. Vance yola çıkarken, Amerika'nın en büyük iki gazetesi, Trump'a "Savaşa devam ederse, mutlaka İsrail'in Lübnan'da yaptığı gibi, İran'daki
9
ABD/İsrail-İran Savaşı, 41 günün ardından 2 haftalık ateşkesin kabul edilmesiyle en azından şimdilik fiili olarak sona erdi. İran 10, ABD ise 15 maddelik talepler planıyla Pakistan İslam Cumhuriyeti'nin başkenti İslamabad'da dün masaya oturdu. Şimdi Tahran ve Washington arasında masada savaş başladığını söyleyebiliriz. İslamabad görüşmelerine tekrar
31
Trump'ın bu döneminde her geçen ay, her attığı adımla kendini azar azar nasıl bitirdiğini vurguladığımızı hatırlarsınız.- Vatandaşı vuran sonra da geri çekilen gümrük vergileri- Fiyaskoya dönüşen "devlette israfı bitirme" çabaları- Kendi tabanını yıllardır ilgilendiren Epstein
23
Süreel bir haftaydı. Aklımda kalan ilk imaj, ABD Başkanı Trump'ın Beyaz Saray bahçesinde "first lady" ile Paskalya sabahı verdiği o fotoğraf. Yanında kendisiyle hemen aynı boyda, "Alice Harikalar Diyarı"ndan ışınlanmış gibi duran koca kulaklı dev bir paskalya tavşanı. "Yeniden
22
ABD, İsrail ve İran hattındaki savaş rüzgârları ile NATO Genel Sekreteri'nin, Başkan Donald Trump'ın gönlünü alabilmek için gerçekleştirdiği kritik Washington ziyaretinin gölgesinden çıkıp, Japonya'nın başkenti Tokyo'da soluklanma fırsatı buldum.Brüksel gibi kurumların merkezinde yaşamak, bazen dünyanın sadece Avrupa ekseninde döndüğü yanılgısına yol açabiliyor.
21
Amerika ve İran'ın 15 günlük ateşkes çerçevesinde kalıcı denebilecek bir barış için uzlaşmaya varma olasılıkları güçlü. Karşılık güvenin düşük olmasına rağmen Pakistan'a giden delegasyonların yolda verdikleri mesajlar yapıcı. Uzlaşma için bazı tavizlerin şimdiden verildiği de gerçek. Ama bir seferde tüm sorunların çözülmesi zor. Muhtemelen bu kez temel parametreler teyit edilecek, aşamalar konuşulacak.
20
DÜNYA, bir kez daha tanıdık ama bu kez çok sert hissedilen bir jeopolitik senaryonun içine sürükleniyor. ABD ve İsrail'in İran'a saldırması "bölgesel gerilim" başlığı altında okunamıyor. Küresel dengeleri sarsan, enerji hatlarını kilitleyen ve ekonomileri kaosa sürükleyen günleri ortaya
18
Asıl sorun ise Mescidi Aksa'nın bu kadar uzun süreli kapatılmasında yatmaktadır. Çünkü işgal rejimi bu kez Mescidi Aksa'yı 40 gün süreyle kapalı tutmakla bir deneme çalışması yapmış ve gelecek tepkileri ölçmüştür. Bununla alakalı olarak öncelikle şunu belirtelim ki işgal rejiminin, gerek uluslararası hukuka ve gerekse bizzat kendisinin kabul ettiği ikili anlaşmalara göre Mescidi
50
ABD ve İsrail'in 28 Şubat'tan bu yana İran'a yönelik sürdürdüğü saldırılar 8 Nisan'da Vaşington ve Tahran'ın ateşkes anlaşması imzalamayı kabul ettiklerini duyurmalarıyla geçici olarak durdu. Savaş öncesi dönemde ve çatışmaların sürdüğü süreçte Türkiye, Umman ve Mısır gibi ülkelerin farklı boyutlarda arabuluculuk faaliyetleri olmuş ve birçok ülke çatışmaların son bulması
30
Yıllar evvel, Mescid-i Aksâ'nın avlusunda bir Filistinli büyüğümüzle sohbet ediyorduk. Daha önce kendisi Türkiye'yi ziyaret ettiğinden, önce İstanbul ve diğer şehirlerdeki hatıralarından söz açıldı. Bizi ve ülkemizi çok sevdiği, her cümleyi sevinç ve heyecanla kuruşundan anlaşılıyordu. Sonra mevzu, Türkiye'den Kudüs'e düzenlenen turlara geldi. Bu konuda, benim daha önce dikkatimi
26
NATO, İspanya'dan önceden getirilmiş patriotları yanına Almanya Ramstein Hava Üssünden (ABD Hava Kuvvetleri'nin Avrupa (USAFE) ve NATO Müttefik Hava Komutanlığı (AIRCOM)) yeni getirilen patriotları Kürecik radar üssüne konuşlandırdı.Kürecik Radar Üssü Malatya'nın Akçadağ ilçesine bağlı, 2012 yılında NATO tarafından balistik füze saldırılarına karşı erken uyarı radarı olarak kullanılmak
23
Uluslararası sistem krizlerle birlikte derin bir belirsizliğin içinden geçiyor. Savaşların coğrafi sınırları aşma riski büyüyor. Bölgesel gerilimler küresel maliyet üretiyor. Enerji arzı ve ticaret yolları üzerindeki baskılar artıyor. Böylesi bir dönemde devletlerin değeri sadece askeri güçleriyle ya da ekonomik hacimleriyle ölçülmüyor. Asıl belirleyici unsur, kriz anlarında ne kadar güven
22
İki gemiye birden binen kim pekiRusya Federasyonu'na ve Rus basınına göre Ermenistan tam olarak böyle yapıyor! Ermenistan parlamento seçimlerine gidiyor ve Başbakan Nikol Paşinyan zor durumda ve bu nedenle bütün düğmelere aynı anda basıyor. Rus basınına göre Paşinyan iki gemiye aynı anda binmek istiyor lakin bu mümkün değil ve bir seçim yapmak zorunda...
49
istikamettir Kırk yılı aşkın süredir terörle sınanan bir ülkenin hikâyesi bu. Enerjisini kendi içinde tüketmek zorunda bırakılmış, insan kaynağı korku ikliminde yoğrulmuş bir toplumun... Ve şimdi o ülkenin, gecikmiş bir irade beyanıyla yeniden ayağa kalkışının hikayesi... "Terörsüz Türkiye" ifadesi, ilk bakışta bir
42
Trump'ın İran medeniyetini yok etme tehdidi savurduğu bir aşamada varılan ateşkesin kalıcı bir barış anlaşmasına dönüşmesi kolay olmayacak. İran'ın Hürmüz kartını oynayarak Trump'ı adeta köşeye sıkıştırması bu aşamaya geçilmesinde etkili oldu. Pentagon'un bir Amerikan pilotunu kurtarma operasyonunun başarısızlıkla sonuçlanan zenginleştirilmiş uranyumu ele geçirme operasyonu
42
Trump'ın "Kürtler aracılığıyla silah gönderdik" ve "Kürt güçlerinin dahil olmasını istemem" sözleri, İran dosyasında kurulan büyük hesabın neden işlemediğini ele verdi. Washington'un planı içeriden karıştırmak, çevreden sıkıştırmak, bölgeyi etnik ve mezhepsel fay hatları üzerinden yeniden ateşe vermekti. Türkiye ise tam tersine, iç cepheyi tahkim eden aklıyla bu oyunun zeminini daralttı.
48
Kirli mi kirli bir savaş cereyan ediyor zamanımızda. SİYONİST HAYDUTLARCA başlatılan savaş, İran üzerinden bölgemizi kan ve barut kokusuna boğuyor adeta. Gözünü nefret bürümüş bu SOYKIRIM ŞEBEKESİ, sapkın argümanların arkasına sığınarak coğrafyamızı büyük bir felakete doğru sürüklüyor ne yazık ki. Evet, İran'ın geçmişte "Şİİ HİLALİ" uğruna bölgede yaptıklarını ve PKK/PJAK terör
43
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde son günlerde yaşanan gelişmeler, hem iç siyasette hem de Kıbrıs meselesinde çarpıcı bir tabloyu gözler önüne seriyor. Bir yanda genel grev ve toplumsal gerilimler, diğer yanda ise Birleşmiş Milletler (BM) gözetiminde gerçekleştirilen liderler görüşmesi... Ancak tüm bu hareketliliğe rağmen ortaya çıkan sonuç değişmiyor: Somut bir ilerleme yok, aynı söylemler, aynı çıkmaz devam ediyor.
23
Tarih bazen yavaş ilerler, dengeler ağır ağır değişir ve güçler yer değiştirir. Ama bazı anlar vardır ki, bütün bir düzen sessizce çözülür ve bir sabah artık hiçbir şey eskisi gibi olmadığı anlaşılır. Bugün dünya da olup bitenler tam da böyledir. Zira kuralları koyanlar, bizzat kendileri o kurallara uymuyor. Tıpkı Mekke müşriklerinin kendi elleriyle, helvadan yaptıkları putları yedikleri gibi...
47
Güven sorunu AYHAN DEMİR Bizim medeniyetimiz, güven medeniyetidir. Peygamber Efendimiz, bir hadis-i şerifinde şöyle buyuruyor: "Mümin, güven yurdudur." Dolayısıyla, her mümine güven duymamız gerekir. Fakat güvenemiyoruz. Güvenilir olmak, insanın güzelliklerindendir.
45
Gazze'de soykırımın en sert zamanlarında Sahra Hastaneleri Müdürü Mervan el-Hams: "Gazze'de 50 bin şehit var; İslam âlemi ise uyuyor." demişti. İslam âlemi uyuyor. Dış İşleri Bakanı'mız Hakan Fidan da 2026 yılının ilk günlerinde "İslam dünyası 100 yıllık derin uykusundan uyandı. Bir araya geldiğimiz zaman neler yapabileceğimizin artık farkına varıyoruz." şeklinde
68
ABD Başkanı Donald Trump, geçtiğimiz günlerde yaptığı bir açıklamada, İran'ın ABD/İsrail saldırılarına yanıt olarak Körfez ülkelerini hedef almasına "şaşırdığını" ifade etti. Savunma Bakanı Pete Hegseth'e dönerek, "Sende aynı şekilde şaşırdın mı Pete" diye sorarak şaşkınlığını ifade etti. Trump'ın bu sürpriz vurgusu, şüphesiz farklı anlamlar içeriyor. Bir taraftan
40
Körfez'de enerji tesislerinin doğrudan hedef alınması, bölgesel çatışmanın artık sadece askeri ya da diplomatik bir kriz olmadığını bir kez daha gösterdi. Bugün gelinen noktada mesele hangi tesisin vurulduğu ya da hangi üretici ülkenin ne kadar kayıp yaşadığı sorusunu aşmış durumda. Asıl sorun, küresel enerji arzının hangi koşullarda, hangi altyapı üzerinden ve ne ölçüde güvenli biçimde
22
Günümüz Orta Doğu siyaseti, siyah ve beyazın birbirine karıştığı, dostun düşmanla, müttefikin rakiple aynı masada oturduğu devasa bir satranç tahtasına benziyor. Bu karmaşa içinde bireyler ve toplumlar, çoğu zaman duygusal reflekslerle ya da katı ideolojik kalıplarla bir taraf seçmeye zorlanıyor. Ancak geçtiğimiz günlerde sosyal medyada yankı bulan Dr. Muhammed el-Muhtar eş-Şankiti'nin
68
ABD ve İsrail'in, İran'a saldırısı siyasi tarihin nadir görülen bir durumuna yol açtı. Bu noktada ABD ve İsrail'in ayrı devletler değil, 'amip', yani tek hücreli bir yapı olduğunu ifade etmek gerek. Bu nedenle savaşın üç değil iki tarafı olduğu anlaşılmalı. İran'ın askerî yetersizliği yanında, etnik/mezhebi yapısı itibarıyla toplumsal uyumu, ideolojisi ve sadakati karmaşık
2
2026 Şubat ayının ilk haftasında A Coruna'da düzenlenen üçüncü Askeri Alanda Sorumlu Yapay Zekâ (REAIM) Zirvesi, askeri YZ'ye ilişkin küresel koruyucu çerçeveler etrafında oluşan ivmeyi pekiştirmeyi amaçlamaktadır. Ancak zirve, bunun yerine uluslararası güvenlik siyasetinde derinleşen bir kırılmayı ortaya koymuştur. Nitekim 85 katılımcı devletten yalnızca 35'i zirvenin bağlayıcı
25
© 2025
