Bundan otuz beş sene evvel, 30 Ağustos 1991'de Merhum Turgut Özal şöyle demişti: "Büyük bir güvenle ifade ediyorum ki, 21. Yüzyıl Türklerin asrı olacak." Kasım 1999'da Bill Clinton da benzer ifadede bulunmuştu...1991 senesi, dünyada büyük altüst oluşların yaşandığı bir yıldı... Sovyetler Birliği'nin dağıldığı, soğuk savaş döneminin sona erdiği, ABD'nin tek
36
Türkiye'nin yeni dünya sisteminde kendi projeksiyonuyla ufkun ötesine baktığı bir gerçektir.Türkiye, küresel sistemin bu zorlu döneminde daha güçlü bir vizyon ortaya koyarak kalıcı iş birliklerini esas alan bir yaklaşımı benimsemiştir. Cumhurbaşkanı Erdoğan, ortaya koyduğu politikalarla Türkiye'nin küresel ölçekteki etkisini artırmayı başarmıştır.
35
İsrail'de beklenen genel seçimler 27 Ekim 2026'da gerçekleştirildi. Kimi çevreler, seçimleri, Başbakan Benjamin Netanyahu için bir referandum olarak değerlendiriyor.Netanyahu'nun Likud Partisi 28 Ekim'deki kesin olmayan sonuçlara göre 26 sandalye kazandı. 120 temsilciden müteşekkil İsrail Parlamentosu Knesset'te, hükümet kurmak için 61 sandalye gerekiyor. Ancak hiçbir parti
35
Bugün Ankara, Türk dünyası liderlerine ev sahipliği yapıyor.Gündem, TDT 13. Liderler Zirvesi...Zirve, "Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" temasıyla küresel jeopolitiğin yeniden şekillendiği bu kritik dönemde Avrasya eksenindeki güç dengelerini derinden etkileyecek bir potansiyelle gerçekleşiyor. İsmail Bey Gaspıralı'nın şiarından
43
Amerika Birleşik Devletleri Türkiye Büyükelçisi, Suriye ve Irak Başkanlık Özel Temsilcisi Tom Barrack, Küresel Perspektifler Doha toplantısında herkesin ara seçimler sonrasında olabilecekleri konuştuğu bir dönemde açıklamalarla gündeme geldi.Hem de ne açıklama.Bombayı ortaya bıraktı bir nevi ya da bombaları mı demek lazımVaran 1:
25
Orta Doğu'da yaşanan gelişmeleri yalnızca askeri çatışmalar, diplomatik açıklamalar veya seçim sonuçları üzerinden okumak artık yeterli değil. Çünkü bölgedeki savaşlar ile ülkelerin iç siyasi dengeleri arasındaki ilişki giderek daha önemli hâle geliyor.İsrail'de 27 Ekim'de gerçekleştirilen genel seçimler ve ABD'de 3 Kasım'da yapılacak ara seçimler bu açıdan dikkat çekici bir döneme denk geliyor.
33
Kırgız kardeşlerimizin sözlü kültüründe yer alan "Barın katkan dos emes" (Varını gizleyen dost olmaz!" deyişi, aynı gönülden Azeri kardeşlerimizin gönlüne, "Dost çöreyi meydanda olar" diye geçmiştir. Yani "Dostun ekmeği meydanda olur." Sonra bu söz, Anadolu'ya "Dost dediğinin cebi de gönlü de bir olur," Trakya'ya, "Dostun sofrası meydanda olur" diye yayılmış.
32
Dünyanın merakla beklediği İsrail seçimlerinde beklenen gerçekleşmedi. İsrail halkı dünyanın gözü önünde üç yıldır tarihin gördüğü en barbar katliamları yapan Gazze Kasabı'na resmen kalkan oldu. Başbakan Binyamin Netanyahu'nun Likud Partisi 25 sandalye ile seçimlerden birinci çıktı. Bu sonucu Yahudi toplumundan
32
Küreselleşmenin sınırsız dünya vaadi sona erdi. Devletler ticaret yollarını, enerji hatlarını ve teknoloji ağlarını güvenliklerinin parçası olarak görüyor. Karşılıklı bağımlılıklar baskı aracına dönüşürken ülkeler kendi çevrelerinde yeni güvenlik ve refah alanları kuruyor. Bu dönüşüm, Afro-Avrasya'nın merkezinde Türk kuşağına tarihî bir rol yüklüyor.Geçen yazıda Afro-Avrasya'yı
31
Doğu Akdeniz'de Anavatan Türkiye'yi kuşatmak, Türk milletini kendi kıyılarına hapsetmek ve Kıbrıs Türk halkını denizlerde yok saymak isteyenlerin hesapları Libya'dan gelen tarihi kararla bir kez daha bozuldu.20 Ekim 2026 tarihinde Doğu Libya Parlamentosu'nun, Türkiye ile Libya arasında 27 Kasım 2019'da imzalanan Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılması Mutabakat
30
Sırbistan'da pazar günkü seçimler gerek dünyada gerekse Türkiye'de geniş kesimlerce, "öğrencilerin on iki yıllık diktatörlüğü yıkması" olarak görüldü. Bizde Sırbistan seçimlerine böyle bakılmasının önemli bir nedeni, dünyadaki olayları iç politikaya baktığımız şekilde görmek isteyişimizdir. Nisandaki Macaristan seçimleri de bazılarınca yine bu eksende yorumlanmıştı. Ben, bunun aceleci bir yaklaşım olduğu görüşündeyim.
28
Uluslararası siyasette askerî üstünlük, siyasi başarıyı garanti etmez. Gelişmiş silahlara ve küresel ölçekte operasyon yürütme kapasitesine sahip olmak, bir devletin istediği siyasi sonucu elde edeceği anlamına gelmemektedir. ABD'nin Vietnam'dan Irak'a, Afganistan'dan Ortadoğu genelindeki tecrübelerine kadar uzanan süreç bu gerçeği açıkça ortaya koymaktadır. İran etrafındaki
64
SADECE 6 gün sonra sanıyorum siyaset bilimi ya bir daha dönmemek üzerine tarihin tozlu raflarına bırakılacak ya da bir süre daha okutulmaya devam edilecek.Fakat her iki ihtimalde de Trump'ın 2026 ara seçimleri kampanyası geniş geniş yazılacak.Neden miGelin seçimlere sadece bir hafta 10 gün kala mitingde kendi seçmenlerine söylediklerine bakalım.
60
Leopar Derili Şef, ünlü antropolog Evans-Pritchard'ın 1940 tarihli klasikleşmiş eseri The Nuer'de yer alan, bir tür kural kollayıcı üst otoriteye Sudan'daki Nuer kabileleri tarafından takılan ad. Yazarın "düzenli anarşi" diye kavramsallaştırdığı sistemin koruyucusu. Gücü, kendisine atfedilen ilahi otorite kadar arabuluculuğundan ve içinde yer aldığı yapıdan kaynaklanıyor.
40
Yaklaşan iki seçim dünya kamuoyunu heyecanlandırıyor. ABD'nde gerçekleşecek 3 Kasım ara seçimleri, bir ara seçim olmanın çok ötesinde Trumpizmin ve Trump'ın ikinci döneminin kendi kamuoyu gözünde karnesini vereceğinden çok önemli. Trump sonrası için MAGA'yı sırtlanacak yeni lider arayışında arzularını çoktan görünür kılan Rubio ve Vance, farklı nedenlerle, farklı biçimlerde işe
56
Uluslararası siyasetin pusulası son dönemde yine okyanus ötesine, Washington'ın çalkantılı dehlizlerine çevrilmiş durumda. Önümüzdeki günlerde yapılacak olan 3 Kasım Amerikan ara seçimleri, yalnızca ABD'nin iç dengelerini sarsmakla kalmayacak; küresel sistemin ta derinliklerine kadar uzanacak bir depremin fitilini ateşlemeye hazırlanıyor. Seçim atmosferi, her zamanki
47
Eskiden ayıp bir soru olabilirdi... Yapay zekâ çağında normalin de normali belki. Okumaktan uzaklaştığımız, yüzeysel şeylere merak saldığımız, az kelimeyle konuştuğumuz, iyi edebiyatı rafa kaldırdığımız bu günlerde sevgili Yekta Kopan, şahane bir kitap yazmış. Kendi okurluk hikâyesi üzerinden 'okur olma' deneyimini anlatan, ancak yapay zekâ çağında bu konuda birlikte düşünmeye çağıran bir kitap.
43
İnsanlık tarihi, orduların çarpışmasından ziyade, zihinlerin nasıl dizayn edildiğinin hikayesidir. Ancak bu stratejinin en karanlık, en trajik sahnelerinden biri bugün tam da merkezimizde, İslam coğrafyasında oynanıyor. Siyasi, mezhebi ya da ideolojik fay hatlarımızın üzerine kurulan bu düzeni anlamak için bazen strateji odalarındaki haritalara değil, çok daha yalın bir kurguya bakmak gerekir.
52
Aklıma ilk Guernica geldi. Picasso'nun o ünlü tablosu. Ressamın, İspanya İç Savaşı'nda Guernica isimli alakasız bir Bask kasabasında, Almanların 2. Dünya Savaşı'nda sahneye koyacakları toplu yıkım yöntemlerinin ön gösterimini sunduğu eser. Bir dünya klasiği.
45
Geçtiğimiz hafta Fransa sokakları maalesef alev alev idi. Liseliler, üniversiteliler, işçiler ve "sarı yelekli" hafızanın mirasçıları, yüksek enflasyon, kesintiye uğrayan kamu hizmetleri, eriyen alım gücü ve geleceksizlik girdabında 'barikat' kurdular. "Liberte, Egalite, Fraternite" üçlüsünün yerini, modern Fransa'da çoktan "Zam, Vergi, Umutsuzluk" almış durumda sanki.
42
Dünya yeni bir güç mücadelesinin içinden geçiyor. Enerji kaynakları, ticaret yolları, deniz yetki alanları ve savunma ittifakları, küresel siyasetin geleceğini belirliyor. Artık ülkelerin gücü yalnızca ordularının büyüklüğüyle ya da ekonomilerinin hacmiyle ölçülmüyor. Enerjinin hangi güzergâhtan taşındığına, ticaretin hangi limanlardan yapıldığına,
39
"Ayaklanma, hakikatin öfke nöbetidir; ayaklanmanın yerinden oynattığı kaldırım taşları, adaletin kıvılcımını saçar." Victor Hugo 164 yıl önce kaleme aldığı "Sefiller" romanında Fransız halkının, monarşiye, adaletsizliğe olan öfkesini böyle ifade ediyordu. Yaklaşık 2 asır sonra Fransız halkı ve
38
İsrail'de 27 Ekim'de yapılacak seçim, ulusal bir yarıştan çok daha fazlası. Seçim sadece 120 sandalyeli parlamentoyu değil bölgenin kaderini de etkileyecek. Bu seçimi yalnızca Başbakan Benyamin Netanyahu'nun geleceği diye okumak eksik; "o giderse bölge nefes alır" demekse saflık olur.22 Ağustos'ta bu köşede, 7,3 milyon seçmenin oy kullanacağı seçimlerdeki
45
Orta güçler" teriminin bu yıl giderek daha fazla gündeme gelmesi, hangi ülkelerin gerçekten bu gruba dâhil edilmesi gerektiği sorusunu beraberinde getirdi. Sonuçta, devletlerin çoğunu bu şekilde tanımlamak gerekmez miKanada Başbakanı Mark Carney, ocak ayında Dünya Ekonomik Forumu'nun Davos toplantısında yaptığı ve sıkça atıfta bulunulan konuşmasıyla, günümüz dünyasında
43
2019 senesinde Türkiye ile Libya arasında imzalanan deniz yetki alanları anlaşması şimdi yeni bir boyut kazandı. O dönem Trablus'taki meşru hükümetin devrilmesi için çaba sarf eden Libya'nın doğusundaki Bingazi-Tobruk hattında konuşlu general Hafter güçleri bu anlasmayı tanımadıklarını Libya'nın bütününe hakim olmaları halinde bu
41
28 Şubat'ta başladığından bu yana (kimi yorumlara göre 12 Gün Savaşı ile başlayan) sadece savaşın taraflarını değil, tüm bölgeyi ve hatta tüm küreyi etkisi altına alan İran savaşının ne yöne evrileceğine dair tartışmalar ve tahminler sürüyor. Maalesef en iyimser tahmin bile savaşın yakın vadede sona ermeyeceğini söylüyor. Taraflar arasında diplomasi hattında tam bir kilitlenme söz konusu. Bu kilidi Pakistan ve Katar gibi arabulucular da şu an için açamıyorlar.
39
Yeni Dünya Sistemde, "KİMLERİN SÖZ SAHİBİ" olacağı konulu gündem hızla sona yaklaşıyor. O yüzden bir tarafta İngiltere CİTY OF LONDON, karşı tarafta da ABD MÜSSES NİZAMININ bütün tuşlara bastığını ibretle izliyoruz. Nitekim Rusya-Ukrayna Savaşından İran'ın bombalanmasına, Husilerden Kanada ve Grönland konusuna kadar, her şey bu kavganın izlerine sahip. Hatta Avrupa'da aşırı
51
Trump, Nobel Barış Ödülünün kendisine verilebileceği beklentisi içindeydi, fakat olmadı. Bununla da kalmadı, İsrail'in Gazze'de yaptığı soykırımı dünyaya ilan eden BM Komisyon Başkanı Navi Pillay'a verilmesi Trump cephesinde bardağı taşıran son damla oldu.2026'nın Nobel Barış Ödülünün Navi Pillay'a verilmesinin ardından Trump'ın açıklaması geldi. Sekiz savaşı sonlandırdığını
66
Bugün Gazze'de "sözde" bir ateşkes olduğu iddia edilsede bu külliyen bir yalan. Savaş, tüm şiddetiyle devam etmekte. Sadece Gazze'de değil, Batı Şeria'da da rutin bir kıyım sürmekte, Mescid-i Aksa'ya yönelik işgal ve provokasyonlar bir an olsun durmamakta. Sadece geçtiğimiz ay içerisinde 12.000 işgalci Mescid-i Aksa'ya baskın düzenledi. Yakın zamanda görüştüğüm
50
Suriye'de 8 Aralık sonrası başlayan yeni dönemin en kritik başlıklarından biri, ülkenin parçalanmış idari ve güvenlik yapısının yeniden merkezi devlet çatısı altında bütünleştirilmesidir. Bu sürecin en hassas adreslerinden biri ise Haseke'dir. Uzun yıllardır YPG/SDG'nin güçlü bir şekilde varlık gösterdiği Haseke'de bugün yaşanan gelişmeler, yalnızca bazı
53
Etiyopya'da son haftalarda yaşananları Tigray'da yeniden başlayan bir iç savaş olmanın çok daha ötesinde anlam taşıyor. Eylül sonunda TPLF ve müttefiklerinin farklı cephelerde başlattığı harekat, federal kuvvetlerin karşı taarruzuyla kısa sürede yön değiştirdi. Mekelle yeniden hükümet yanlısı güçlerin kontrolüne geçerken çatışmanın ağırlığı kuzey ve kuzeybatı Tigray'a kaydı. Ancak
40
Bugün 26 Eylül. Hocam Yusuf el-Karadâvî'nin bu dünyadan ayrılışının üzerinden tam dört yıl geçti. 26 Eylül 2022'de vefat ettiğinde ardında yalnızca uzun bir ömrün hatıralarını değil; ilimle, fikirle, fetvayla, davetle, mücadeleyle ve binlerce sayfaya yayılan büyük bir külliyatla örülmüş neredeyse bir asırlık bir hayat bıraktı. Dört yıl, tarihin akışı içinde kısa bir zaman sayılabilir.
66
İsrail›in kurduğu eksenin ortak paydası dikkat çekicidir. Eksenin batı ucunda Türkiye'yle doğu ucunda ise Pakistan'la sorunlu ülke yer almaktadır. Pakistan Savunma Bakanı Asıf, İsrail ile Hindistan'ın Pakistan'a karşı uzun yıllardır askerî ortaklık yürüttüğünü belirterek her iki ülkeyi de İslamabad'ın kalıcı düşmanı olarak tanımladı. Aynı mantık Doğu Akdeniz'de Türkiye
109
8 Aralık 2024'te Esed rejiminin çöküşü, yalnızca Suriye'nin iç dengelerini değil bölgesel güç dağılımını da köklü biçimde dönüştürdü. Halk ayaklanmasının ilk günlerinden itibaren, İsrail, Mısır örneğinden de hareketle halk temelli bir iktidar yerine mevcut yapının zayıflamış haliyle varlığını sürdürmesini tercih ediyordu. Özellikle de merkezi yönetimin zayıfladığı Dürzilerin ya da
76
Bir diğer Çetnik Sırp lider Radovan Karaciç, 24 Mart 2016'da soykırım, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlardan suçlu bulunarak 40 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Üçlü soykırım düzeninin bir diğer sacayağı olan Ratko Mladiç ise 27 Ağustos 2026'da Lahey'deki BM Gözaltı Birimi›nde öldü. Fakat bu üçlünün insanlığa sunduğu kanlı düzen Sırbistan ve Bosna Hersek'in kalbine bir hançer gibi saplanan Sırp Entitesi-RS üzerinde yaşamaya devam ediyor.
143
Hürmüz Boğazı'nda aylardır devam eden kriz, enerji güvenliğinin, yalnızca yeterli miktarda petrol ve doğal gaz bulmakla sağlanamayacağını bir kez daha gösterdi. Kaynağa sahip olmak kadar bu kaynağı güvenli bir güzergâh üzerinden piyasaya ulaştırabilmek de önem taşıyor. 2025'te dünya deniz yoluyla petrol ticaretinin yaklaşık dörtte biri, küresel LNG ticaretinin de yaklaşık beşte biri
117
Haziran ve Temmuz ayları itibarıyla NATO, ABD ve Avrupa gündeminde Türkiye'nin adının bu kadar sık geçtiği bir dönem az görülmüştür. Önce 28-29 Haziran'da İstanbul'da NATO Parlamenter Asamblesi'nin Meclis Başkanları Zirvesi yapıldı, ardından 7-8 Temmuz'da Ankara'da Zirve gerçekleştirildi. İki toplantı da aslında aynı soruyu farklı platformlarda tartıştı: İttifak, değişen
114
ABD'nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee'nin ABD'yi mi yoksa İsrail'i mi temsil ettiği konusunda Amerikalıların bile kafası karışık. Nitekim "Vanity Fair" dergisinden Aidan McLaughlin geçtiğimiz Şubat ayında Huckabee ile yaptığı röportajda "Amerika Birleşik Devletleri'ndeki sağcı kesimin bir kısmında sizin ABD'den ziyade İsrail'in büyükelçisi gibi davrandığınız yönünde bir algı var. Bu suçlamaya cevabınız nedir" diye soruyordu.
142
Artık ezberledi herkes ama fikrî takip edebi gereği yeniden alıntılamak zorundayım; Oval Ofis'te F-35'ler ve motorlar konusunda kendisine yöneltilen soruya şu cevabı vermişti Trump, "Türkiye'yi memnun edecek bir şeyler yapacağım". Baya bir dalgalanma yarattı bu sözler. Sadece Türkiye'de değil, Yunanistan başta birçok ülkede...Perşembe akşamı da
200
Ortodoks Hristiyan İlyas-Nevâl Terzî çifti, Siyonist terör örgütleri tarafından bölgeden sürgün edildikleri 1948 yılına kadar, Akdeniz kıyısındaki şirin ve bereketli Filistin şehri Yafa'da yaşıyordu. Sonra, kendileri gibi on binlerce mülteciyle beraber Gazze'deki bir kampa yerleştirildiler. Kamplar zamanla kasabalara dönüştü, Terzîler de yine Akdeniz kıyısındaki bu derme-çatma gecekondu kasabalarda yaşamaya alıştılar. Diğer bütün Filistinli mülteciler gibi.
137
© 2025
