Ömer Lekesiz

Ömer Lekesiz

Yeni Şafak
Kültür-Sanat 122 yazı 1 takipçi

Gadamer'le son karşılaşma

Gadamer'in sanat yazılarında bizim açımızdan belki en çarpıcı tespitlerden biri şudur: Sanat gözü eğitir. İnsan tabiatı dahi saf gözle görmez ve sanatın bize öğrettiği görme biçimleri, tabiatı nasıl gördüğümüzü de değiştirir.Bu hükümİslam sanat nazariyesiaçısından önemli olduğundandır ki, önceki yazımızda sanat tarafından eğitilebilen gözün fotoğra

Turan Koç: Şiir ile felsefenin berzahında

Şiir düşüncenin neresinde başlar, felsefenin neresinde biterYoksa şiirle felsefe, insanın varlığı ve hakikati anlama çabasının farklı dillerde gerçekleşen iki ayrı tezahürü müdürTuran Koç Hoca'nın şiirlerini, felsefe çalışmalarını, tasavvuf ve sanatadair teliflerini ve büyüklerimizin eserlerinden yaptığı tercümeleribirlikte düşündüğümde, onun ilmî

Bir eser maddî mevcudiyetinden daha fazlasını nasıl taşır

Önceki yazımızda İslam sanatındaki sûret–mâna ilişkisini Gadamer'in sembol kavramıyla açıklamaya kalkışmanın tersinden bir bağımlılık meydana getireceğini belirtmiştik.Burada 'tersinden bağımlılık'tan kastımız, İslam sanatını açıklamak için Batı estetiğinin kavramlarını zorunlu bir düşünsel merci haline getirmek; böylece kendi sanat nazariyemizi ku

Gadamer: Subjektif sanata itiraz

İslam ve Batı sanatındaki karşılaşmalarda, dördüncü uğrağımız Hans-Georg Gadamer'dir. Onun "Güzele Dair Sanat Üzerine Yazılar" başlığı altında toplanan yazılarına (trc.: Yasin Aktay, Vadi, 2026) İslam sanatı zaviyesinden baktığımızda, ilkin ilginç bir durumla karşılaşırız: Gadamer modern Batı sanatının meydana getirdiği büyük kırılmayı kabul ettiği

Kazasker'in bir hüsnühattı

Kazasker Mustafa İzzet Efendi'ye ait olan bu levhada / istifte "O, Evvel'dir; Âhir'dir; Zâhir'dir; Bâtın'dır. Ve O her şeyi en iyi Bilendir." mealindeki Hadîd sûresi'nin 3. ayeti yer almaktadır.Bize göre, Kazasker bir levhada Allah'ın varlıkla "yazılmış" ilişkisini, O'nun dört ismi/sıfatı üzerinden yeniden yazmaktan'tan ziyade zuhur ettirme'ye yöne

Hüsnühattın zemini Kur'ân'dır

Önceki yazılarımızda Nifferî ve İbn Arabî'den hareketle hüsnühattın yalnızca estetik bir faaliyet değil, aynı zamanda bir hâl, nazar ve marifet terbiyesi olduğunu belirtmiştik. Böylece harfin, yalnızca yazının en küçük birimi olmadığı; görünürlük ile mana, şekil ile hakikat arasında kurulmuş bir berzah olduğu sonucuna ulaşmıştık.Ancak hüsnühattın n

Hüsnühatta harf, nazar, nur ve görme terbiyesi

İbn Arabî'nin verdiği dikkat çekici örneklerden biri de bazı ayetlerin insanlar üzerinde özel tesirler meydana getirmesidir. Ona göre kimi insanlar belirli ayetleri okuduklarında kendilerinde meydana gelen ruhsal değişimleri fark ederler. Daha sonra aynı ayeti tekrar okuduklarında aynı etkinin yeniden ortaya çıktığını görürler. Bu gözlem, İslam dün

İbn Arabî'ye göre harf, şekil ve ruh arasında hüsnühat Metafiziği

Hüsnühat psikolojisiyle ilgili ikinci kazımızı, İbn Arabî'nin (k.s.) Fütûhât-ı Mekkiyye'sinin 3. Sifr, 17. Kısım, 26. Bölüm'ündeki sözlerinden yapacağız. (trc.: Ekrem Demirli, Litera; Harflerin İlmi, trc.: Mahmut Kanık, İnsan) İbn Arabî'nin harfler hakkındaki değerlendirmeleri ilk bakışta bazı okuyuculara uzak ve karmaşık gelebilir. Ancak dikkatle

'Kur'ân binâ eder ve ezkâr ise fidan diker.'

Nifferî'nin "Harf Durağı"ndan -önceki yazımızda- yaptığımız seçki, aslında yalnızca tasavvufî bir derleme değildir; aynı zamanda İslam yazısının ontolojisini, hüsnühattın metafiziğini ve hattatlık terbiyesinin iç mantığını açığa çıkarabilecek güçlü bir nazarî çerçevedir.Çünkü burada "harf", sıradan bir dil unsuru olmaktan çıkarak görünürlük, bilgi,

Nifferî: 'Harf İblis'in ecelidir'

Önceki yazımızda hüsnühat psikolojisi esasında iki büyük eserden yapacağımız birer küçük kazından söz etmiştim. İlk eser Albül-cabbâr en-Nifferi'ye ait olan Mevâkıf'tır (Trc.: Nurullah Koltaş, Büyüyenay, İstanbul 2017). Önce bu eserin 67. Mevkıf'ındaki "harf" esaslı ifadeleri seçelim: "Beni "Mahzar"da durdurdu ve bana dedi ki:1. Harf bir perdedir v

Hâl ilmi ve hüsnühat psikolojisi

Kur'an ayetlerinin mushaf hâline getirilmesiyle eşzamanlı olarak ortaya çıkan ve İslam toplumunda "güzel yazı sanatı" anlamında yerleşik, itibarlı bir karşılığa sahip olan hüsnihat, bizim zamanımızda "sanat"a yüklenen "özgün yaratım" anlayışı içinde, modern sanat kavrayışının yedeğine alınmıştır.Bugün "geleneksel sanatlar" (!) tanımına dahil ediler

Bir Ziya Osman şiirinde talep, kanaat, teslimiyet, mekân ve sükût estetiği

Ziya Osman Saba'nın "Her Akşamki Yolumda" adlı şiiri, ilk bakışta yorgun bir insanın akşam vakti bir camiye sığınma arzusunu dile getirir. Fakat şiirin derinine inildiğinde, burada yalnızca yorgunluk değil; talep, kanaat, teslimiyet, mekân ve sükût etrafında kurulmuş zarif bir ruh hâli vardır.Şair şöyle başlar:"Her akşamki yoluma koyulmuş gidiyorum