Salih Cenap Baydar

Karar

Kafamızdaki sesler

Tekil, tutarlı ve bütüncül bir benliğe sahip olduğumuza inanırız.Bilincimizi, hadiseler karşısında istikameti tek başına belirleyen bir kaptan gibi hayal ederiz.Her şeyi ölçüp biçerek nihai kararı veren tekil bir irademiz yahut şuurumuz varmış gibi gelir bize.Fakat bu algımızın doğruluğu epeyce şüphelidir.Kafamızda her şeye karar veren tek bir ses

Otoriterlikle kalkınmak mümkün mü

Halkı açlıkla pençeleşen Kuzey Kore, Venezuela, Zimbabve, Eritre, Sudan gibi diktatörlerce yönetilen ülkelerin perişan halleri ortadayken aklı başında hiç kimse diktatörlüğün otomatik olarak kalkınmayı sağlayacağını iddia edemez.Ama Güney Kore ve Singapur'a bakarak en azından "Otoriter rejimler kalkınmanın önünde engel değil!" iddiasını ileri süren

Herkesi cüceleştirerek dev olunur mu

Büyüklük-küçüklük, güçlülük-zayıflık, zenginlik-fakirlik çoğu zaman mukayese meselesidir.Mesela tüm arkadaşlarını bilek güreşinde yenebilen bir çocuk kendini çok güçlü sayabilir.Yahut yüz milyonlarca dolar serveti olan biri, milyarderler kulübünde fakir muamelesi görebilir.Ortalama boyları 1,5 m civarında olan pigmelerin arasında 1,80'lik biri dev

Aradığınız kurtuluş reçetesine ulaşılamıyor!

Hem ekonomik hem sosyal açıdan dehşetli bir sıkışmışlık hali yaşıyoruz.Krizi fırsata çeviren belli bir azınlığın dışında kalan herkes az ya da çok zarar görüyor.Çoğu kimse, bu boğucu atmosferde nefesini yeterince uzun tutabilirse selamet sahiline ulaşacağı ümidine tutunuyor.İnsanlar bunaldıkça, epeydir içinde yol aldığımız tünelin ucunda bir ışık g

Birbirimizin gözünü oymadığımız bir gelecek mümkün!

Çoğumuz, artan eşitsizlikler, kutuplaşma ve ekolojik krizler karşısında umutsuzluğa kapılıyoruz.Tıpkı 1980'lerde SSCB halklarının, değişimin imkânsız olduğuna inanması gibi, biz de 'böyle gelmiş böyle gider' diyerek kaderimize razı olmaya meyilliyiz.Oysa tarih, hiçbir adaletsiz nizamın sonsuza dek sürmediğini gösteriyor.Devlet-i ebed müddet diye bi

Sıfır toplamlı oyun: Squid Game

Netflix'in izlenme rekorları kıran dizisi Squid Game, yaşamakta olduğumuz ahlaki, siyasi, içtimai ve iktisadi krizlere göndermeleriyle dikkat çekiyor.Dizi, borç batağındaki çaresiz insanların, hayatta kalmak için ölümcül oyunlar oynamak zorunda bırakıldığı distopik bir kurgu sunuyor.Leviathan kitabının müellifi Hobbes'un tasavvur ettiği "doğa hâlin

Zorbalığa karşı çıkamayanları anlama kılavuzu

Hayatım boyunca insanların hadiseler karşısında iradi bir tutum aldıklarına, yani hangi safta duracaklarına hür iradeleri ile karar verdiklerine inandım.Sevdiğim saydığım dostlarımın, yakınlarımın ahlaki, vicdani, insani açılardan çok yanlış pozisyonlar aldıklarını gördüğümde, onları uyarmaya çalıştım.Zannettim ki yaşananları görüp anlamalarını sağ

Dünya değişirken eğitim de değişmek zorunda

Yapay zekâ, hayatımızın her alanında köklü değişimlere yol açarken, elbette eğitimin de bu dönüşümden payını alması kaçınılmaz. Sınıflarda, geleneksel yöntemlerin çok ötesine geçen, yepyeni öğrenme tecrübeleri sunacak teknolojiler geliyor.Fonksiyonunu artık icra edemediğini gördüğümüz eğitim sisteminde, bir türlü yapamadığımız reformu belki de yapa

Netizen demokrasisi oklokrasiye dönüşürken

Hümanizm dininde insanların arzuları, zanları, kabulleri, yönelim ve hassasiyetleri nihai anlam ve otorite makamı olarak görülüyor.Böyle bir düzende güçlü olmanın yolu ise yeterince fazla sayıda insanın dikkatini çekip, onları ikna ederek desteklerini alabilmekten geçiyor.Bunun günümüzde en kolay yapılabildiği mecralar, milyonlarca "kullanıcının" z

Dijital çağda ahlaki rölativizm ve hakikat krizi

Meta firması, Facebook ve Instagram platformlarında insanları manipüle etmeye yönelik kötü niyetli paylaşımların denetimi işini, para ödediği uzmanların elinden alıp -Elon Musk'ın X'te yaptığı gibi- büyük ölçüde sıradan kullanıcılara devretti.Bu gelişmenin ardında Musk'ın "Vox Populi, Vox Dei" diyerek fitilini ateşlediği çok mühim bir felsefi tartı