Bir önceki yazımda "Kapasitesi yüksek, keyfiliği düşük bir devlet nasıl tasarlanır" diye sormuştum.Bu yazıda cevabı aramaya başlıyorum. Cevabı vermeye değil, aramaya.Önerilerim elbette tartışmaya ve eleştiriye açık.Amacım sihirli bir reçete yazmak değil, kalıpların dışında düşünmek.Biz sistemleri, sonunda iyi insanların işleteceğini varsayarak kuru
10.10.2026
23
İçinde doğup büyüdüğümüz dünyanın kurallarını hâlâ "doğal" ve "normal" sayıyoruz.Kafamızda devlete, eğitime, iş hayatına dair kalıplar var:Para şöyle çalışır. Hukuk şöyle işler. Şirket şöyle yönetilir. Demokrasi böyle uygulanır...Oysa bunların hiçbiri tabiat kanunu değil.Bunlar, belirli tarihi şartlarda, bizim gibi insanların ürettiği çözümler.Bir
03.10.2026
42
Sürekli fakirleşen insan, bir noktadan sonra önünü göremez olur.Bir zamanlar yürünebilir gördüğü yollar, aşılmaz yokuşlara dönüşmeye başlar.Çalışır, çok çalışır ama yetmez.Bir iş daha bulur.Fazla mesai yapar.Borçlanır.Bir şeyler satar.Temel ihtiyaçlarından bile kısmaya çalışır.Fakat ne yaparsa yapsın, hayal ettiği hayata ulaşamayacağını görür.Yaşam
26.09.2026
41
Bir Sivas türküsünde geçer: "İnsan kısım kısım, yer damar damar..."Âşık Veysel, o "kısım kısım" insanın anlaşmazlıklarının gayet "doğal" olduğunu şöyle ifade eder: "Koyun kurt ile gezerdi fikir başka başka olmasa."Fikirler farklı olunca, itirazlar dile getirilir. Bu itirazlar da sık sık tartışmalara yol açar.İnsanın yaş aldıkça öğrendiği şeylerden
19.09.2026
44
İnsan zihni mukayese yaparak çalışır.Bir şeyin pahalı mı ucuz mu, iyi mi kötü mü, hızlı mı yavaş mı olduğunu anlamak istediğimizde, onu benzerleriyle kıyaslarız.Fakat "mukayese" hayatı kolaylaştırsa da, ölçütün yerini aldığında bizi yanıltmaya başlar.Çünkü iki şey arasındaki farkı görmek, onlardan hangisinin kabul edilebilir olduğunu belirlemeye ye
12.09.2026
63
Hayatı, bizden önceki nesillerin hiç tecrübe etmediği bir hızda yaşıyoruz.İşlerimizi saniyeler içinde hallediyor, binlerce kilometrelik mesafeleri saatler içinde aşıyor, dünyada olan bitenden anında haberdar oluyoruz.Fakat yaşadığımız hayatın pek tadı tuzu yok.Derin bir huzursuzluk, bastırılamaz bir yüzeysellik ve ritimsizlik hissi yakamızı bırakmı
05.09.2026
62
Bazı bilimsel deneyler, insanların bir tür adalet hissiyle doğduklarına dair ipuçları veriyor.Belki de dinlerin "fıtrat" dediği şeyin bir tarafı da bu: İnsan, dünyaya adalet, merhamet, diğerkâmlık duygularına yatkın olarak geliyor.Ama insan, içinde adalet tohumu ile doğsa da o tohumu yeşertecek bir toplum düzeni kendiliğinden ortaya çıkmıyor.Hatta
29.08.2026
88
Alin Ozinian, Sevan Nişanyan'ı VIA TV'de İran'ı konuşmak üzere konuk etti. Programda İran'ın konuşulacağını duyan birçok sosyal medya kullanıcısı menfi tepki vermiş. Bu tuhaf İran düşmanlığına dikkat çeken Ozinian, Nişanyan'a, "İran'da da böyle bir Türkiye düşmanlığı görüyor musun" diye sordu. Cevap ilginçti:Zannetmiyorum... Ama Türkiye'de sosyal m
22.08.2026
109
PKK'nın kendisini feshettiğini açıklamasının ardından iktidar Meclis'e silah bırakma sürecinin teknik ve hukuki çerçevesini düzenleyen bir yasa getirdi.Bu, Türkiye'nin uzun süredir taşıdığı ağır meselenin yeni bir eşiğe geldiğini gösteriyor.Onlarca yıldır süren çatışmanın ardından silahların susması çok mühim, çok sevindirici.Fakat silahların susma
15.08.2026
104
Prof. Dr. İlhami Güler Hoca'nın Karar gazetesinde yayınlanan "Dindar/muhafazakâr"ların ahlakı neden zayıf" başlıklı yazısına gelen bir okuyucu yorumu, bir zamandır anlatmaya çalıştığım köreltici mekanizmanın kanlı canlı bir örneği oldu.Neydi o "köreltici mekanizma"Grup kimliğinin, bireyi kendi grubunun günahları karşısında körleştirmesi, sağırlaştı
08.08.2026
110
Bu yazıdan önceki iki yazımda, çoğu zaman hakikati aramak yerine, kimliğimiz haline getirdiğimiz inançlarımızı korumaya çalıştığımıza dikkat çekmiştim.Sosyal psikolojinin "kimlik koruyucu biliş" dediği bu mekanizma, Türkiye siyasetinin birbirine taban tabana zıt dört kimlik grubunda da benzer biçimlerde işliyor.Gülen cemaati mensubu pek çok kişi, i
01.08.2026
90
Bir önceki yazımda, insanların çoğu zaman hakikati aramak yerine kimlik ve inançlarıyla örtüşen bilgileri sorgulamadan kabul ettiklerini anlatmıştım. Ayrıca inandıklarıyla çelişen kanıtlardan nasıl kaçındıklarını, yani Dan Kahan'ın kimlik koruyucu biliş dediği olguyu ele almıştım.Şimdi bu tabloyu daha da tehlikeli hâle getiren bir gelişmeyle karşı
25.07.2026
93
555
439
437
356
351
316
311
295
284
271
© 2025
