Yazı, İslami tasavvuf geleneğinde önemli bir yer tutan Ebû Hâmid el-Belhî'nin hayatı ve öğretilerini, kalp temizliği, niyetin ihlaslığı ve gerçek fakirlığın anlamı üzerinden anlatmaktadır. Yazarın temel iddiası, manevi yolculukta Allah'tan başkasına umut bağlamamanın ve huylardaki güzelliğin insanı hakikate yaklaştırdığıdır. Ancak yazıdaki mübarek sözler tasavvufi ilkeleri ortaya koyarken, modern dünyadaki pratik hayatta bu ilkelerin ne derece uygulanabilir olduğu sorusu açık kalmıyor mu?
"Amellerin en iyisi, Allahü teâlâdan başkasına iltifât etmekten kendini korumaktır..."
Ebû Hâmid el-Belhî hazretleri evliyânın büyüklerindendir. 854 (H.240) senesinde Türkistan'da Belh'te vefât etti. Önceleri Hâtem-i Es'am'ın talebesiydi. Ebû Turâb en-Nahşebî ve Ebû Hafs el-Haddâd ile sohbet etmiş, İbrâhim bin Edhem'i görmüştür.
Bir gün yanında "Allahü teâlâya (azâbından rahmetine) sığının" (Zâriyât sûresi: 50) meâlindeki âyet-i kerîme okunduğunda; "Bu âyet-i kerîme her konuda kaçıp sığınılacak en hayırlı olanın Allahü teâlâ olduğunu öğretmektedir" dedi.
"Amellerin en iyisi hangisidir" sorusuna "Allahü teâlâdan başkasına iltifât etmekten kendini korumaktır" diye cevap vermişti.
Bu mübarek zat, sohbetlerinde buyurdu ki:
"Mârifetin hakîkati, Allahü teâlâyı kalp ile sevmek, dil ile anmak ve Allahü teâlâdan başka her şeyden ümidini kesmektir." "Gaflet uykusundan daha ağır uyku yoktur. Şehvetten kuvvetli esaret yoktur. Gaflet ağırlığı olmasaydı. Şehvet gâlip gelmezdi." "Yoksullara hizmet eden, şu üç şeyle mükâfatlandırılır. Tevâzu, edep güzelliği, cömertlik." "İnsanların Allahü teâlâya en yakın olanı, güzel huylara en çok sâhip olanıdır." "Fakirliğindeki izzeti ve dervişliğindeki şerefi gizli tut. Yâni halka ben fakirim diyerek sırrını açığa vurma. Çünkü fakirlik Allahü teâlânın iyi bir ihsânı ve ikrâmıdır." "Sabır, fakru zarûrette kalanların azığı, rızâ ise âriflerin mertebesidir." "Kalp, birtakım kaplardan ibârettir. Allahü teâlânın sevgisiyle dolduğu zaman, nûrun fazlası diğer uzuvlara yansır. Bâtılla dolduğu zaman da, ondaki karanlık diğer organlara geçer."

9