Türkiye'de 110'dan fazla özel uçak var. Bu uçakların bir kısmı sadece patronlar için çalışıyor. Bir kısmı ise ticari uçuşlara, yani kiralamalara açık. Dünyada iş jeti sayısı değerlemesinde 20'nci sıradayız. Yani biraz iş jeti zenginiyiz.

TÜRKİYE'de kayıtlara göre Türk bayraklı 110 iş jeti var. Tabii bunların hepsi jet uçağı değil. Pervaneli, yani turboprop uçaklar da var. Ama genelde böyle adlandırılıyor. Dünyada en fazla iş jeti uçağı bulunan ülkeler listesinde Türkiye 20'nci sırada yer alıyor.

Tük işinsanlarının sahip olduğu gerçek uçak sayısı ise biraz daha fazla. Türk işinsanlarına ait ama Türk tescili taşımayan uçaklar da var. Bunlar vergi cenneti sayılan Cayman Adaları, Bermuda ya da Malta bayrağı taşıyorlar. Ama Türk işinsanları tarafından satın alınmışlar. Bir de alınmış ama sahipleri açıklanmayan uçaklar var. Örneğin Bayraktar grubunun ortağı olduğu İtalya'daki Piaggio imalatı P.180 Avanti uçaklarından iki tanesi henüz imalatta olduğu için envantere girmedi. Başka örnekler de var tabii.

90'LARDAN SONRA ARTTI

Uçak sahibi patron sayısı Türkiye'de 1990'lı yıllardan sonra hızla arttı. Patronların büyük kısmı uçaklarını sadece kendileri kullanırken daha çoğu, kurdukları havacılık şirketlerine bu uçakları kaydettirdiler. Özel havacılık şirketlerinin altında işletmeye verenler de var. Böylece uçaklarını kullanmadıkları boş zamanlarında kiraya verme yolu seçmiş oluyorlar. Bu da verilebilecek en doğru karar. Nedeni; uzun süre yerde duran uçak daima büyük sorunlar çıkarır. Tam patron uçacağı gün bakarsınız bir teknik sorun nedeni ile uçuşu iptal olur. Yani uçağın ticari uçması patronların lehine bir durum. Bu aslında tek bir uçak için önemli para kazandırmaz. Belki sadece ekip giderlerini ve belki biraz da sigortaların bir kısmını karşılar ama en önemlisi uçak sürekli 'faal' olur. Uçak sahibi Türk patronlar da tercihlerini uçaklarını ticari uçuşlara açma yönünde kullanmaya başladılar.

Türk tescilli uçakların fiyatları 1 milyon doların biraz altından-biraz üstünden başlayıp 75 milyon dolarları aşabiliyor. Yani birçok yeni nesil, az yakıt harcayan, yüksekten uçan uçak var. Bunların çok tercih edilenleri 6-12 ya da 14 koltuklu oluyor. Özel uçak sahibi işinsanlarının çoğu en az üç pilot, bir kabin memuru ve bir de teknisyen çalıştırıyor. En pahalı uçağı kullanan işinsanlarının başında Mehmet Ali Aydınlar geliyor. Her zaman geniş gövdeli, menzili yüksek uçak kullanan Aydınlar şimdilerde Gulfstream G700tipi ve 75 milyon doların üzerinde bir değeri olan uçağa sahip. Bir alt sıralamada en az yedi işinsanı benzer özelliklere sahip uçakları kullanıyor.

LİDER AMERİKA

ABD, dünya çapında kayıtlı 15 binden fazla özel jetle açık ara önde olan ülke. Kayıtlı özel jet sayısı bakımından ABD'nin ezici bir üstünlüğü var. Dünya genelindeki tüm özel jetlerin yaklaşık yüzde 60 ila yüzde 70'ine sahip. Bunun nedeni, ABD'nin farklı şehirlerinde çok sayıda milyarder ve multi milyonerin bulunması.

Kayıtlı özel jet listesinin ikinci ve üçüncü sıralarına ise şaşırabilirsiniz. Brezilya ve Meksika, 1.000'den fazla kayıtlı özel jete sahip ülkeler. Bunun nedeni, büyük altyapı sorunları ve zengin ile fakir arasındaki büyük uçurum olarak gösteriliyor.

Almanya ve Kanada da kayıtlı özel jet sayısı bakımından listesinin üst sıralarında yer alıyor. Kanada'nın 500'den fazla kayıtlı jeti varken, Almanya onun biraz gerisinde.

Almanya veya ABD gibi zengin insanların yoğun olduğu varlıklı ülkelerde iş jetleri yaygın kullanılıyor. Ama hemen arkalarından Brezilya ve Venezuela gibi büyük altyapı ve siyasi istikrar sorunları olan ülkeler gelmesi ilginç.

Ve son olarak, Cayman Adaları veya Bermuda gibi vergi cennetleri var. Buralar değişik ülkelerde yaşayan insanların vergi nedeniyle sadece uçaklarını tescil ettirdikleri yerler. Belki hiçbir zaman oraları görmemiş olsalar da uçakları bu vergi cennetlerinin bayrağını taşıyorlar.