İşçinin ihbar tazminatı ve bildirim süreleri
İşveren ihbar tazminatını peşin ödeyerek işçiyi derhal çıkarabilirse, işçinin yeni iş arama hakkı neden ortadan kalksın?
Yazı, İş Kanunu'na göre fesih bildiriminin usulüne uygun yapılmasının taraflara yüklediği yasal yükümlülükleri ve tazminat sistemini detaylandırır. İşçi kıdemi temelinde belirlenen bildirim sürelerine uymamanın ihbar tazminatı gerektirdiğini ve işverenin peşin ödeme yoluyla derhal fesih yapabildiğini açıklar. Ancak peşin ödeme hali ile iş arama izni hakkının çelişkili uygulanması, işçinin gerçekten korunup korunmadığı sorusunu gündeme getirir?
İş sözleşmesinin sona erdirilmesinde en temel kurallardan biri, fesih bildiriminin usulüne uygun yapılmasıdır. Aksi halde, usulsüz fesih söz konusu olur ve bu durum taraflara hukuki sorumluluk yükler.
BİLDİRİM SÜRELERİ (İŞ KANUNU MD. 17)
4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesi uyarınca, belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshedilmesinden önce durumun karşı tarafa bildirilmesi zorunludur. Bu kapsamda bildirim süreleri işçinin kıdemine göre şu şekilde belirlenmiştir:
-6 aydan az çalışan işçi için: 2 hafta
-6 ay - 1,5 yıl arası çalışan işçi için: 4 hafta
-1,5 yıl - 3 yıl arası çalışan işçi için: 6 hafta
-3 yıldan fazla çalışan işçi için: 8 hafta
Bu süreler asgari olup, iş sözleşmeleri ile artırılabilir.
Bildirim şartına uymayan taraf, bu sürelere karşılık gelen ücret tutarında ihbar tazminatı ödemek zorundadır. İşveren isterse bu süreyi kullandırmak yerine, karşılığını peşin ödeyerek iş sözleşmesini derhal sona erdirebilir.
İHBAR TAZMİNATININ NİTELİĞİ
İhbar tazminatı; belirsiz süreli ve sürekli iş sözleşmesinin, haklı bir neden olmaksızın ve bildirim sürelerine uyulmadan feshedilmesi halinde, fesheden tarafın karşı tarafa ödemekle yükümlü olduğu bir tazminattır.
Bu kapsamda:
Bildirim süresine uymadıkları takdirde işçi de, işveren de ihbar tazminatı ödeyebilir.
Önemli olan, fesihte kanuni sürelere uyulup uyulmadığıdır.
Ayrıca, işverenin bildirim süresine ait ücreti peşin ödemesi, işe iade hükümlerinin (İş Kanunu md. 18-21) uygulanmasına engel değildir.
Öte yandan, iş güvencesi kapsamında olmayan işçiler için fesih hakkının kötüye kullanılması halinde, işçiye bildirim süresinin üç katı tutarında kötü niyet tazminatı ödenir.
İHBAR SÜRESİ ARANMAYAN HALLER

19