İslâm Ahlâkı kitabında buyuruluyor ki: "Dört esas iyi huya karşılık, sekiz ana kötü huy vardır!"

Sual: Din kitaplarında, iyi ve güzel huyların yanı sıra kötü huylardan da bahsedilmektedir. Bu kötü huyların esası, temeli nelerdir

Cevap: Bu konu, İslâm Ahlâkı kitabında şöyle açıklanmaktadır:

"Dört esas iyi huya karşılık, sekiz ana kötü huy olur ki bunlar:

1-Cerbeze olup, hikmetin aşırı olmasına denir. Ahlakı ve işleri incelemek, anlamak kuvvetini, lüzumsuz yerlerde kullanmaktır. Hile yapmak, aldatmak, haram işleri neşretmek, yaymak gibi. Ruhun fen kuvvetini yani aklı, aşırı kullanmak cerbeze olmaz. Kötü olmaz. Din bilgilerini, fen bilgilerini ve matematiği ilerletmek için, ne kadar çok çalışır, inceler, araştırırsa, o kadar çok iyi olur.

2-Belâdet, eblehliktir. Aklı kullanmamaktır. Ahmaklık da denir. Kalın kafalılıktır. Öğrenmesi ve işlemesi, yapması kusurlu olur. İyiyi kötüden ayıramaz.

3-Tehevvürdür. Çabuk kızmak demektir. Şecaat, kahramanlık iyi huyunun aşırı olmasıdır. Akıllı tanınan kimselerin beğenmiyeceği işler yapmaya kalkışmaktır. Ruhunu veya bedenini boş yere yorar.

4-Cübndür. Korkaklık demektir. Şecaatin lüzumundan az olmasıdır. Korkmak caiz olmayan yerde korkaklık gösterir.

5-Fücûrdur. İffetin aşırı olmasıdır. Dünya lezzetlerine düşkün olur. İslamiyetin ve aklın beğenmediği taşkınlıkları yapar.

6-İffetin az olmasıdır. Humud, yani miskinliktir. İslamiyetin ve aklın izin verdiği arzularını bırakmaktır. Bedeni zayıflar, kuvveti gider, hasta olur, nesli tükenir.

7-Zulümdür. Adaletin sınırını aşmaktır. Başkasının hakkına tecavüz etmektir. Başkasının malına, canına, namusuna zarar verir.