Sual: Hukuk ne demektir

Cevap: Hukuk kelimesi; Arapça "hak" kökünden gelir. "Haklar" demektir. "Hukuk" kavramı, çok genel olarak, insan davranışlarını düzenleyen ve devlet tarafından müeyyidelendirilen bağlayıcı kurallar bütünü olarak tanımlanır.

Sual: Kişiler haklarını öğrenip sahip çıkmalı ve hukuk kurallarına uymalıdır. Devlet veya hükumetin de hukuka uyma mecburiyeti var mıdır

Cevap: Hukuk bütün kişi ve kuruluşları bağlar. Anayasanın 125'inci maddesinin birinci fıkrasına göre "İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır."

Sual: İdare bir zarar verirse ne olur

Cevap: Aynı maddenin yedinci fıkrası yalnız yargı denetimini değil, zararı tazmin şartı da getirmiştir: "İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."

Sual: Resmî görevliler zarar verince kim ödeyecek

Cevap: 40'ıncı maddesi tazmin etme hükmünü daha belirgin hale getirir: "Kişinin, resmî görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır."

Sual: Yargı gücünü nereden alıyor

Cevap: Türkiye'de yargı, yasama ve yürütme kuvvetlerinin yanında üç erkten biridir ve Anayasa'nın 9. Maddesi'ne göre yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız mahkemeler tarafından kullanılmaktadır.

Sual: Yargı kararı ne kadar bağlayıcıdır

Cevap: Kesinleşmiş bütün mahkeme kararları herkes için bağlayıcıdır. Yargı kararının fiilî veya hukukî imkânsızlık sebebiyle uygulanamaması dışında, kasten veya ihmal sebebiyle uygulanmaması, idare bakımından "ağır hizmet kusuru" sayılır.

Sual: Yargı mensupları neye göre karar verir

Cevap: Anayasa Madde 138, mahkemelerin bağımsızlığını düzenler: "Hâkimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanî kanaatlerine göre hüküm verirler."

Sual: Yargıya müdahale mümkün mü

Cevap: "Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz.

Sual: Karar değiştirilebilir mi, uygulaması geciktirilebilir mi

Cevap: "Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez."

Sual: Niçin

Cevap: İdarenin, her türlü eylem ve işlemi için yargı önünde hesap vermesi, yargı kararını uygulama mecburiyeti hukuk devleti olmanın gereğidir.

Sual: Hâkimler hata yapamaz mı, keyfî karar veremez mi

Cevap: Her insan gibi hâkimler de hata yapabilir. Onlar da hukuk kuralları ile bağlıdır. "Hâkimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasa'ya, kanuna ve hukuka uygun olarak, vicdanî kanaatlerine göre hüküm verirler." Vicdanî kanaate göre karar vermek demek, keyfî karar vermek değildir. Mahkeme kararlarının adil, gerekçeli, hukukî ve mantıkî örgüsü özenli, sebep-sonuç ilişkilerinin eksiksiz olması gerekir.