'Aydının' günümüzdeki görevi (3)

Cumhuriyet'i yıkmak isteyenlere karşı aydınlar sessiz mi kalmalı, yoksa bu 'temel çelişki' gerçekten ana sorun mu?

Emre Kongar
03.04.2026
58
Özet Bu özet koseyazarioku.com tarafından üretilmiştir

Yazı, bugünkü ülke sorunlarının CHP veya belirli kişilerde değil, laik-demokratik cumhuriyet ile onu yıkmak isteyen güçler arasındaki çatışmada yattığını ileri sürmektedir. Aydınların bu 'temel çelişkiyi' görerek tutum alması gerektiğini savunmaktadır. Peki, bu 'ana sorun' tanımlaması gerçekten muğlak olan birçok sorunu çözüyor mu, yoksa sorumluluğu genelleştiriyor mu?

Aydın, insanlığa, topluma yol gösteren kişi demektir.

Aydın, kendi kişisel menfaatini değil, insanlığın, toplumun çıkarlarını düşünen kişi demektir.

Aydın, Doğru'yu İyi'yi ve Güzel'i, sadece kendisi için, kendi grubu için değil, her zaman, her yerde, herkes için savunan kişidir.

***

"Aydın"ın çok önemli bir özelliği daha vardır:

Ayrıntıda kaybolmaz; ana sorunu, temel çelişkiyi görür!

Atatürk'ün Cumhuriyet Devrimi'nin ve çağdaş reformlarının, kısaca Atatürk'ün dehasının, sırrı burada yatıyor:

Osmanlı İmparatorluğu'nun çöküş nedeninin, Endüstri Devrimi'ni yakalayamamış, Din-Tarım Dönemi'nde kalmış olmasından kaynaklandığını görmüştü.

Bütün öteki çöküş nedenleri, askeri güçsüzlük, üretimde gerilik, yoksulluk, eğitimin yetersizliği ve okur yazarlığın olmaması, insan haklarının yokluğu, hepsi, insanlığın eriştiği Sanayi Devrimi'nin ve bu devrimin gerektiği siyasal, ekonomik, sosyal ve kültürel yapının gerisinde kalmış olmaktan kaynaklanıyordu.

Cumhuriyet Devrimi ve onu izleyen "Devrim Yasaları", bütün bu sorunları kökünden çözecek bir yapının temellerini atıyordu.

***

Türkiye Cumhuriyeti'ne ilk karşı çıkış İstiklal Savaşı sırasındaki isyanlarla başlamıştı. Terakkiperver Cumhuriyetçi Fırka, iç isyanlar ve Demokrat Parti'yle devam etti.

Bütün ülke sorunlarını çözebilecek olan eşitlikçi, özgürlükçü, çağdaş 1961 Anayasası, kabul edildiği andan itibaren aynı güçlerin saldırısıyla sürekli olarak erozyona uğratıldı ve sonunda 1980 darbesi ve onun sonucu olan 1982 Anayasası ile ülkeyi 16 Nisan 2017'de kurulan "Şahsım Devleti" yapısına taşıdı.

"Şahsım Devleti", 2023 ve 2024 seçimlerinde iktidarı kesin olarak yitirdiğini görünce 19 Mart 2025 Darbesi'ni başlattı.