Çocuklarımız yapay zekâ çağında gerçek ile kurgu ayrımını yaparken hangi soruları sormalı Gazeteci Ömür Kurt'un yazdığı "Medya Dedektifi" çocuklara iyi bir medya okuryazarı olabilmeleri için ipuçları veriyor

Teknoloji çağında gerçeği ve yanlışı ayırt etmek sadece çocuklar için değil, yetişkinler için de çok zor ama imkânsız değil. Bunun için güvenilir haber kaynaklarını takip etmek, bir bilgiyi sadece tek kaynakla sınırlı tutmadan farklı kaynaklarla karşılaştırmak, haberin ya da bilginin veriliş tarzını incelemek çok önemli. Gazeteci ve yazar Ömür Kurt, küresel çizgi film ve bilgisayar oyunlarının çocuk ve gençler üzerindeki etkileri hakkında yazdığı kitaptan sonra, bu kez de 9 yaş ve üzeri çocuklar için Doğan Yayınları'ndan "Medya Dedektifi" adlı kitabını yayımladı.

Dört altın kural

Ömür Kurt, iyi bir medya okuryazarının, tıpkı bir dedektif gibi olaylar ve konular arasında bağlantılar kurması, bir haberin nasıl aktarıldığını analiz edebilmesi ve bir yayının amacının ne olduğunu anlayabilmesi gerektiğini söylüyor: "Bu, elbette dikkatle, ilgiyle, araştırmayla olabilecek bir durum. Bir kişinin, gördüğü habere hemen inanmaması, onu sorgulaması, haberin güvenilirliğini teyit etmesi, neden sonuç ilişkisi kurması gerekir. Bu sebeple gündemi takip etmeli, verilen haberde hangi yönler öne çıkarılmış, hangileri gizlenmiş bunu anlamalı, sorular sormalı ve yanıtlar aramalı."

2025 yılında Los Angeles'ta çıkan ve şehrin önemli bir bölümünün yandığı büyük yangında, sosyal medyada "Los Angeles yanıyor, Hollywood yanıyor" paylaşımları yapıldığını ama Hollywood tepesinin yandığı görüntülerin yapay zekâ ile üretildiğinin ortaya çıktığını hatırlatan Ömür Kurt, "Bunu anlamak için kaynak teyidi yapmak çok önemliydi" diyor.

Kurt, medya okuryazarlığının altın kuralının soru sormaktan geçtiğini, çocuklara soru sorma alışkanlığı kazandırırsak, pek çok tehlikenin önüne geçebileceğimizi anlatıyor: "Örneğin, 'Bu haber sana ne hissettirdi Sence bu haberle bize ne anlatılmak isteniyor Haberde kullanılan renkler, sesler vb. seni endişelendirdi mi Oynadığın dijital oyunda en çok dikkatini çeken şeyler neler' ve bunun gibi basit sohbet soruları, çocuğun dikkatinin uyanmasına, farkında olmadığı konularla ilgili farkındalık kazanmasına yardımcı olur."