Fransa sokakları bir kez daha alev alev.

Paris'ten Marsilya'ya kadar uzanan protestolar, ilk bakışta sıradan bir emeklilik reformu tepkisi ya da hayat pahalılığına karşı yükselen rutin bir toplumsal itiraz gibi durabilir. Ancak barikatların, atılan göz yaşartıcı bombaların ve yankılanan sloganların ötesine geçtiğinizde, karşınıza çok daha derin, çok daha sistemik bir kriz çıkıyor.

Bu kriz; bir dönemin bittiğinin, sürdürülemez bir rüyanın tescilidir.

SÖMÜRGE REFAHININ SON KULLANMA TARİHİ DOLDU

Sorulması gereken asıl soru şu: Fransa bugüne kadar nasıl bu kadar cömert bir sosyal devlet olabildi

Cevap, küresel güç dengelerinin güç haritasında gizli. Paris, onlarca yıl boyunca Afrika'daki ve eski sömürgelerindeki imtiyazlı konumunu; ucuz ham maddeleri, kontrol ettiği para birimlerini ve zahmetsiz kaynak akışını bir refah kalkanı olarak kullandı. Afrika'nın zenginliği, Fransız vatandaşının çalışma saatlerini kısalttı, emeklilik yaşını düşürdü ve sosyal güvenlik ağını ördü.

Bu durum uzun yıllar Paris'in örnek bir başkent olarak anılmasını sağladı. Hatta bugün bile dilimize pelesenk olan 'Ortadoğu'nun Paris'i' gibi anlamsız analojiler kurmamızda anahtar kelime haline geldi.

Ancak küresel dengeler değişti. Afrika'da yükselen anti-sömürgeci dip dalgası ve değişen aktörler, Paris'in o alışkın olduğu bedava kaynak vanalarını tek tek kapattı. Küresel sanayi ve teknoloji rekabetinde de ivme kaybeden Fransız ekonomisi, içeride dağıttığı cömert sosyal devlet paketini artık finanse edemez hale geldi. Yani bugün Fransa, sömürge refahıyla beslediği sisteminin tıkanmasını ve rekabet gücünü yitiren bir ekonominin ağır faturasını ödüyor.

DEMOKRASİ DERSİNDEN SOKAĞA ÇIKMA YASAĞINA

Mesele sadece ekonomik çöküşle de bitmiyor. Kriz, Fransa'nın yıllardır dünyaya pazarladığı sözde 'özgürlükler ülkesi' imajındaki makyajı da söküp atıyor.

Başka ülkelere insan hakları, protesto özgürlüğü ve demokrasi konusunda adeta kibirli bir öğretmen edasıyla vaaz veren Paris yönetimi, kendi sokakları karışınca ne yapıyor