Osmanlı Devleti'nin güç ve ihtişam bakımından zirveye ulaştığı 16. yüzyılın son çeyreği, III. Murad Han'ın tahtta bulunduğu döneme şahitlik eder. 1574 ile 1595 yılları arasında süren bu 21 yıllık saltanat, devletin coğrafi ve siyasi açıdan en geniş sınırlarına ulaştığı altın bir çağdır.

Saltanatının ilk yıllarında, efsanevi Sadrazam Sokullu Mehmet Paşa'nın devlet tecrübesinden faydalanan III. Murad, paşanın 1579'daki vefatının ardından yönetimi saray çevresi ve eşi Safiye Sultan'ın etkin rol aldığı yeni bir dengeye taşıdı. Ancak bu iç dinamik değişimi, dış siyasetteki aktif ve agresif tutumu hiçbir zaman aksatmadı.

III. Murad döneminde en zorlu ve stratejik askerî adımlar Doğu sınırında atıldı. 1578'de başlatılan Şark Seferleri tam 12 yıl sürdü. 1590 tarihli İstanbul Antlaşması ile zaferle taçlandı.

Bu antlaşmayla Tebriz, Karabağ, Gence, Kars ve Tiflis gibi kritik bölgeler Osmanlı hâkimiyetine girdi. Sadece toprak kazanılmakla kalınmadı Hazar Denizi'ne kadar ulaşan Osmanlı donanması, Özbek Hanlığına topçu ve yeniçeri desteği göndererek Avrasya derinliklerinde bile varlığını hissettirdi.

1577'de Osmanlı'ya bağlı Erdel Beyi İstefan Batori'nin Lehistan (Polonya) Kralı seçilmesi sağlandı. Böylece Baltık kıyıları Osmanlı himayesine girerken Kırım ve Lehistan ilişkileri yeniden düzenlendi.

Batı Akdeniz ve Kuzey Afrika'da da tarihî adımlar atıldı. İspanyol tehdidine karşı yardım isteyen Fas Sadi Şeriflerine, Cezayir Beylerbeyi Ramazan Paşa komutasında destek sağlandı. Bu başarılı harekât sayesinde Osmanlı nüfuzu ilk kez Atlas Okyanusu kıyılarına kadar dayandı.

III. Murad Han dönemi sadece savaş meydanlarındaki başarılarla değil, medeniyet mirasıyla da hafızalarda yer etti. Osmanlının ilk resmî gözlemevi olan İstanbul Rasathanesi de yine bu vizyoner saltanatın mimari ve bilimsel sembollerinden biri oldu.

Uğur Utkan

ŞİİR

Affet bizi Allah'ım

Sana kulluk edemedik

Yüce Rabbim diyemedik

Boş yere geçti hayatımız

Affet bizi Allah'ım.

Çok günahlar işledik

Düşünmedik Allah'ı

Yücelerden yücesin

Affet bizi Allah'ım.

Bir gün ölüm gelecek

Ömür elbet bitecek