Nasrettin Hoca mı, Hoca Nasrettin mi

Nasrettin Hoca bizim Nasrettin Hocamızdır ama Türk dünyasının ne kadar geniş olduğunun ve Türk dünyasında yaşayanların aslında birbiriyle tarihî ve kültürel bağlarla bağlı olduğunun en önemli göstergelerinden de biridir.

Nasrettin Hoca veya diğer adıyla Hoca Nasrettin bütün Türk dünyasının ortak değeridir... Çünkü Türk dünyasında nereye giderseniz gidin, "Hoca Nasrettin kimdir" diye sorsanız herkes gülümseyerek "bizim Hocamızdır" diye cevap verir.

Biz onun 13. asırda Türkiye'de yani Anadolu topraklarında yaşadığını dile getiririz. Ama Türk dünyasında farklı Türk toplulukları da Nasrettin Hoca'dan söz eder... Nasrettin Hoca Anadolu'da ibretlik fıkralarıyla bilinir. Bazı fıkralar sonraları onun adına uydurulmuş olsa da ona ait olup olmadığını içeriğinden anlarsınız. Ona ait olmayan fıkralar zaten ona yakışmaz. Kimse de kabul etmez, ona gülmez...

Bizim kültürümüzdeki Hoca, Akşehir'de doğmuş büyümüştür. Hatta, 'ya tutarsa' diyerek göle maya çalma fıkrası da Akşehir Gölü üzerinden anlatılır. Türkmenistan Türkmenleri arasında ise "Nesrettin" olarak bilinir. Hoca Nesrettin veya Molla Nesrettin" Özbekler Hocayı, "Nasriddin Afandi" diye bilirler. Kazak ve Kırgız Türkleri de "Nasrettin Hoca" diye bilir onu... Osmanlı İmparatorluğu dört asır Balkan topraklarında hüküm sürdüğünden Nasrettin Hoca kültürü bütün Balkan diyarında da bilinir. Kafkasya'da Orta Asya bozkırlarında da Tatarlarda da Başkurtlarda da bilinen Nasrettin Hocanın ismi Mulla Nasrettin'dir. Uygur Türkleri de "Nasreddin Afendi" olarak hatırlar onu...

Ama bütün coğrafyada bütün halklar arasında hocanın fıkraları birbirine benzer ve eğlendirirken düşündürür. Toplumdaki bencilliği, cimriliği eleştirir... İyi bir öz eleştiri üstadı olarak unutulmaz bir millî kültür kahramanıdır... Bütün coğrafyalarda tanınması bakımından da evrensel bir isimdir... Ama o bizim Türk coğrafyasının ortak değeridir...

Taha Türkmen Kiriş

ŞİİR

Hayal tüccarı

Bedavaya alıyorum

Bedavaya satıyorum

Bedavacı sayılırım

Ben bir hayal tüccarıyım.

Bankalarda hesabım yok

Avro dolar altınım yok

Yatım katım arabam yok

Ben bir hayal tüccarıyım.

Mecnun Ferhat Kerem benim

Yedi kıta dünya benim

Galaksiler uzay benim

Ben bir hayal tüccarıyım.

Karun benden zengin değil

Aslı Zühre dengim değil

Ben kimseye vermem meyil,

Ben bir hayal tüccarıyım