İnsandaki yapay zekâ dostluğuna dikkat çekmeye devam ediyorum. İnsan, eleştirisiz, yargısız ve en önemlisi talepsiz bu dijital ilişkinin peşinden giderken, aslında kendi iradesiyle kurduğu bu panoptikonun içinde, algoritmanın onu "anlamış hissettirmesine" muhtaç hâle gelir.

Geçmişin totaliter sistemleri insanı zorla konuşturmaya, ondan zorla itiraf almaya çalışırken; modern dünya insanı önce yalnızlaştırıp sonra onu rızasıyla kendinin casusuna dönüştürüyor. Dolayısıyla o ekran ardındaki sırdaş, sadece masum bir ilk yardım değil; insanın en çıplak hâlini hafızasına kaydeden soğuk, ticari ve devasa bir gözetim kulesidir.

Çünkü gerçek bir iyileşme; insanın ötekiyle kurduğu canlı, öngörülemez, bazen çatışmalı ve hayal kırıklıkları barındıran o temasın içinde yaşanır. Yapay zekâyla kurulan bu steril bağ, bizi gerçek dünyadaki ilişkilerin getirdiği sorumluluklardan konforlu bir şekilde uzaklaştırır. Kusursuz bir dinleyiciyle yalnız kalmayı, kusurları ve defoları olan gerçek insanlara tercih etmeye başladığımızda, o dönüşü olmayan yeni nesil yalnızlığın kapısını ardına kadar aralamış oluruz.

Yapay zekânın sunduğu bu dijital bibliyoterapi, psikolojik yardım alma bariyerlerini bir türlü aşamayan, yalnızlaşmış modern birey için pratik bir dijital yara bandı işlevi görebilir. Ancak asla unutmamalıyız: Bir algoritma ne kadar derin ne kadar kusursuz bir empati simülasyonu yaparsa yapsın, insanın insana duyduğu o hakiki, kusurlu, sancılı ve iyileştirici şahitliğin yerini tutamaz.

Gelecekte insan psikolojisini tartışırken, artık sadece klasik ekran bağımlılığını konuşmayı bırakmalıyız. Ruhumuzu emanet ettiğimiz bu dijital sırdaşları ve onların insan ilişkilerini derinden, sessizce nasıl dönüştürdüğünü masaya yatırmak zorundayız.

Çünkü insan, algoritmanın o kusursuz, steril dünyasında değil; bir başkasının bakışındaki, sesindeki ve kalbindeki o samimi, o çok insani kusurda şifa bulur.

Asu Can

ŞİİR

Ganî-yi mutlak

Bir kez verdin, yine verirsin diye,

Kapında bekliyorum.

Hazinen sınırsız, biliyorum.

Ben, bana verdiğinin,

Hiçbirini hak etmiyorum.

Zira aklıma geldikçe

Adını anıyor,

Kafam estikçe ibadet ediyor,

İşime geldikçe, dua ediyorum.

Ben olsam,

Bana bir yudum su vermem.

Ama sen öyle misin

Sana seksen yıl asi olup,

Nankörce inkâr edenler var.

Onlara dahi rızık veriyorsun.