"Türk sosyetesi bu tarz konuşmayı yüz kızartıcı buluyor ve nefretle karşılıyor. Her halde türk milleti bu kabil konuşmalara karşı kendisinin bitaraf kalmış gibi görülmesine ve gösterilmesine aslâ muvafakat etmiş değildir. Bugün cumhuriyet türkleri kendi millî meydanlarını kendi kuvvet ve kudretleriyle sınırlamışlardır; bu sahalarda yalnız türk milletinin sesi işitilir, yalnız onun ideali hamle yapar. Bu millî meydanlar sen ve ben kavgasına açılmış sınırsız lojiksiz yerler değildir. Türk milletindenim diyenler konuşurlarken, yazarlarken kendilerini türk milletinin hâkimi, ve türk milletini kendi kafalarına göre kullanabilecekleri bir camia diye telâkki etmek devri çoktan geçmiş olduğunu bilmelidirler. Türk milletine karşı konuşabilmek, doğru konuşabilmek ve yazabilmek için türk camiasının yüksek idealinden ilham almış ve bu büyük camianın müsaadesine mazhar olmuş olmak şarttır. Türkiye cumhuriyeti matbuatı istorik bir ananenin yeni bir tecellisi gibi telâkki olunabilecek bir karagöz perdesinin ihyası demek olsaydı bunu müsamaha ile görmek kabil olur ve bunun üzerinde durulmıyabilirdi. Fakat ne Türkiye matbuatı bir hayaldir, ne de bu matbuatta yazı yazanlar karagöz perdesinde bin bir marifetler yaparak kıymet kazanmak yolunda şöhret kazanmak yolunda şöhret arıyan insanlardır.

"Hakikat şudur: Bir Türkiye matbuatı vardır, ve o matbuat Türkiye cumhuriyeti halkının yüksek, modern, âleme şamil fikirlerinin yazılı yapraklarıdır.

"Türkiye matbuatı şahısların kavgaları, gürültü ve patırdıları için açılmış sütunlar değildir. Türk milleti bu hakikati böyle tanımaktadır, ve bu tanıyışı ile o iki gazetenin yersiz ve manasız görüşmesinden kendileri için hasıl olan kusuru tamir etmektedir.

"Benlik iddiası ve matbuat sütunlarının benlik mücadelelerine vasıta edilmesi çok iptidaî ve çok köhne bir zihniyetin ifadesidir.

"Mutlak Şef" iki Blok arasındaki "tarafsızlık" siyâsetini tekrâr têyîd ediyor

"İki gazete, sütunlarına geçirdikleri anlamsız yazılarla [yazılara] Türkiye cumhuriyetinin yüksek politikasını karıştırmak gafletini de göstermiştir. Bu gazetelerde görünüp okunan sözler Türkiye cumhuriyeti hükûmetinin, üzerinde çok dikkatle durduğu dostane siyasî münasebetleri de karma karışık ifade eder mahiyettedir. Bu türlü yazıların okuyucularına söyliyelim ki kendileri bu yazıların hakikate uygun olmıyan anlamlarından değil, yukarıdan beri verdiğimiz izahatın mefhumundan mana ve ilham alırlar. İki gazetenin gafilâne giriştiği söz savaşı bizi bu hakikatleri apaçık söylemeğe mecbur etmiştir. ULUS." (Gazete nâmına kaleme alınmış makâle: "Türkiye matbuatında beklenmiyen yazılar", Ulus, 29.10.1937, ss. 1 ve 10)

Mustafa Kemâl'in makâlesi: "Göbels'e açık bir ders"

Goebbels'in, 8 Eylûl 1937'de Nürnberg Kongresi Nutkunda başka birkaç Balkan Devletiyle berâber Türkiye'yi de zikreden cümlesini ilk def'a münâkaşa mevzûu yapan, 13 Ekim 1937 târihli Tan'daki fıkrasıyle, M. Zekeriya Sertel olmuştu. Ertesi günden îtibâren, Tan'da, Yalman ve Sabiha Sertel, günlerce, Zekeriya Sertel'den daha keskin bir dille aynı mes'ele üzerinde durdular. Cumhuriyet'te Yunus Nadi'nin, Tan'daki aleyhdâr neşriyâtın bir yanlış anlamaya dayandığını iddiâ etmesi ve mezkûr Tan muharrirlerinin Yunus Nadi'nin bu başmakâlesine şiddetle hücûm etmeleri üzerine, münâkaşa çığrından çıktı, şahsıyâta döküldü ve her iki taraf, en sak̆îl ifâdelerle birbirine veryansın etti…

Münâkaşaya, az-çok dîğer gazeteler de karışmıştı. Onların yaptığı neşriyât arasında, husûsen dikkatimizi çeken bir makâle, 19 Ekim 1937 târihli Kurun'da (s. 2) Mustafa Kemâl'in "Anlaşılmıyan noktalar anlaşılsın… Göbelse açık bir ders: Dünya önünde Türkiyenin vaziyeti sarihtir" başlıklı makâlesidir. "Sadri Ertem" imzâsıyle kaleme alınmış makâle, yine mütekebbir üslûbu ve muhtevâsı sebebiyle, bizde, kat'iyete yakın bir ihtimâlle, onun Mustafa Kemâl'e âid olduğu kanâatini uyandırıyor. Nitekim, 29 İlkkânûn / Aralık 1936 târihli Kurun'un birinci sayfasındaki "Tarih ve mantık hatası… Arap imparatorluğu kurmak istiyenler ilk hamlede tarihi tahrif ediyorlar, en adi yalanları söylüyorlar!" başlık ve "Sadri Ertem" imzâlı makâle de, kuvvetli ihtimâlle, onun kaleminden çıkmıştı…

"Büyük Şef", iki Blok arasında zâhiren "tarafsızlık" siyâseti tâkîb ettiği için Faşist-Nazi Cephesine karşı açıkça dile getiremediği nefretini, bu makâlede, müsteâr isimle ifâde ediyor; dîğer taraftan, Türkiye'nin iki Blok arasında "tarafsız" olduğunu vurgulamaktan da geri kalmıyor… Ona nazaran, Kemalizm, Nazilikden evveldir ve ona fâik̆tir; binâenaleyh onun dümen suyunda gitmesi düşünülemez.

"Büyük Rehber"in Kemalizmin Nazizmden farklı bir dünyâ görüşü olduğunu tebârüz ettirmesi, yerindedir. Lâkin aralarındaki görüş farkı ne olursa olsun, her ikisi de totaliter ideoloji ve rejimlerdir ve bu da onları aynı kefeye koymak için kâfîdir…

Bu makâlede câlib-i dikkat olan bir yaklaşım da, Komünizmle yapılan mücâdelenin, "hiçbir zaman bir fikir mücadelesi vasfını kazanamamış" bir "Ehl-i Salîb" taarruzu olarak değerlendirilmesi ve bu cihetle de, Kemalizmin, Antikomünist mâhiyette bir mücâdeleyi reddetmesidir. Hakîkaten, gözden kaçırılmaması lâzım gelen, fakat Materyalizm temelinde Komünizmle işbirliği yapan "Büyük Şef" nâmına pek de şaşırtıcı olmıyan bir yaklaşım!

Birinci sayfada anons edilen makâlenin başlık altında şu spot vardır: "Kurtuluş hareketi Nasyonal Sosyalizmin değil Kamâlizmin [birinci sayfada ve metin içinde Kemalizmin] bayrağı altında tahakkuk etmiş bulunuyor."

Bu makâle, Türkiye'nin Bloklar karşısındaki "tarafsızlığını" vurgulamakla berâber, Nazi Rejimine karşı tavrı bakımından, daha ziyâde, Yalman'ların, Sabiha Sertel'lerin çizgisindedir:

"Nasyonal sosyalizmin propaganda nazırı Doktor Göbels bir nutkunda faşist enternasyonalinden bahs ederken Türkiyeyi de Führer'in arkasından giden gruplar arasında sayıyor.

"Propaganda nazırı Türkiyeyi ne için cümleleri arasına sokuşturmuştur

"Türkiyenin dünya politikası önündeki vaziyeti yazılı değil midir ki nasyonal sosyalist şefin propagandacısı bir cümle ile fikirleri çelecek; insanları ikna edecektir. Yahud Türkiyedeki sosyal hareketler nasyonal sosyalizm faaliyetine pek benziyor da nazır ona ad mı koyuyor

"Dünya önünde Türkiyenin vaziyeti sarihtir. Bu sarahati, Türkiyenin sosyal kalkınmasındaki şiarlar tamamlamaktadır.

" 'Yurdda sulh, cihanda sulh' düsturu ile Lozan'danberi Türkiye sulhün gönüllü bekçiliğini yapmaktadır.

" 'Cihanda harp, yurdda harp' diyebilecek bir tarzda hareket eden gruplarla Türkiye arasında nasıl bir münasebet tasavvur edilebilir.