Son yazımda geçtiğimiz iki gün içinde Siirt Üniversitesi ev sahipliğinde gerçekleştirilen II. Uluslararası Oksidentalizm Sempozyumuna katılacağımdan bahsetmiştim. Türkiye'de son yıllarda yapılan en dikkat çekici entelektüel buluşmalardan biri olarak kayda geçen sempozyum "İslam Medeniye-tinde Batı Araştırmaları: 14-19. Yüzyıllar" başlığıyla, yalnızca akademik bir toplantı olmanın ötesinde, modern dünyanın epistemolojik krizine karşı geliştirilen sömürgesizleşme arayışının önemli duraklarından biri niteliğindeydi.

Bu sempozyumun anlamını, bundan iki gün önce İstanbul'da düzenlenen Dünya Dekolonizasyon Forumu ile birlikte düşünmeyi teklif etmiştim. İstanbul'da dünyanın dört bir yanından gelen düşünürler, akademisyenler ve entelektüeller modern dünyanın sömürgeci bilgi düzenini tartışırken, Siirt'teki sempozyum tevafuken o tartışmanın tarihsel ve epistemolojik zeminini daha da derinleştiren ve devam ettiren bir halka gibi gerçekleşti. İstanbul'da dile getirilen temel soru şuydu: Modern dünya gerçekten evrensel bir uygarlık mı, yoksa Batı'nın kendi tarihsel tecrübesini insanlığın tamamına dayattığı büyük bir epistemolojik hegemonya mı

Siirt'teki Oksidentalizm sempozyumu ise bu soruya İslam medeniyetinin tarihsel hafızası içinden cevap aradı. Yine Malezya'dan Bosna-Hersek'e, Suudi Arabistan'dan Ürdün'e, Kanada'dan Mısır'a ve Türkiye'nin birçok ülkesinden 120 kadar akademisyenin tebliğ sunduğu sempozyum konunun takibi, devamlılığı ve daha da derinleşmesi açısından ayrıca dikkat çekiciydi. Dekanlığı zamanında bu yolu açan Prof. Dr. İhsan Süreyya Sırma bu sempozyumda da hem yönettiği oturumlarla hem her oturumda yaptığı müdahalelerle, katkısına devam etti. Siirt Üniversitesi rektörü Prof. Dr. Nihat Şındak, Yardımcısı ve eski İlahiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Cemalettin Erdemci ve şimdiki dekan Prof. Dr. Fadıl Aygan'n bu takip, süreklilik ve derinlik konusunda sergiledikleri çabadan dolayı tebrik etmek isterim.

Aslında "oksidentalizm" kavramı genel olarak ortaya atıldığı andan itibaren Batı'ya karşı geliştirilen tepkisel bir söyleme indirgenme talihsizliğini yaşamıştır. Oysa Siirt Üniversitesi'nde ikinci kez düzenlenen bu sempozyumun ortaya koyduğu yaklaşım bundan çok daha derinlikliydi: Oksidentalizm burada Batı'yı şeytanlaştıran bir söylem değil, Batı'yı tarihselleştiren ve merkezsizleştiren bir epistemolojik çaba olarak ele alındı.

Malum, modern dünyanın en büyük paradokslarından biri Batının, dünyayı sömürgeleştirmeden önce onu isimlendirmesidir. Coğrafyaları, halkları, kültürleri ve hatta insanlığın tarihsel gelişim çizgisini yeniden tanımlamıştır. Doğu, Batı tarafından keşfedilmemiş, daha çok icat edilmiş, hatta uydurulmuştur. Bugün dekolonyal (sömürgeden kurtuluş) düşüncenin yükselişi tam da meselenin artık yalnızca siyasi bağımsızlık değil; epistemolojik bağımsızlık meselesi olduğu fikrinden hareket eder.

Siirt'teki sempozyumun en dikkat çekici taraflarından biri, Batı'ya dair bilginin İslam medeniyetindeki tarihsel birikimini ortaya koymasıydı. Programda, İbn Haldun'dan Tahtavi'ye, Ahmed Cevdet Paşa'dan Said Nursi'ye, İbn Teymiyye'den Mustafa Sabri Efendi'ye kadar çok geniş bir düşünce mirasının Batı'yla kurduğu ilişki Batıbilimi bağlamında yeniden ele alındı.

Bu yaklaşım son derece önemliydi. Çünkü modern akademik anlatı çoğu zaman Müslüman toplumların Batı'yı yalnızca edilgen biçimde izlediğini varsayar. Oysa sempozyum boyunca sunulan bildiriler tam tersine İslam medeniyetinin Batı'yı çok erken dönemlerden itibaren gözlemlediğini, analiz ettiğini,