Yaralı parmak

Türkiye ekonomisi zayıf olmasına rağmen insani yardımda dünyanın en güçlü ekonomileri geride bırakıyor—peki bu durum gerçekten fedakârlık mı, yoksa medyanın zengin ülkeleri yanlış algılattığı bir yanılsamı mı?

Yaşar Süngü
01.04.2026
74
Özet Bu özet koseyazarioku.com tarafından üretilmiştir

Yazı, OECD ve TİKA verilerine dayanarak Türkiye'nin ekonomik kapasitesine kıyasla disproportsiyonel olarak yüksek insani yardım yaptığını iddia etmektedir. Yazar bunu, gelişmiş batı ülkelerinin yardımlarının aksine Türkiye'nin menfaat gözetmeksizin bir yardım anlayışı benimsediği argümanıyla ortaya koymakta; yazının merkezinde, küresel medya ve kültür endüstrisinin zengin ülkeleri cömert görüntülerken gerçek rakamları gizlediği iddiaası yatmaktadır. Ancak yazarın Türkiye'ye atfettiği fedakârlık, ülkenin jeopolitik ve stratejik çıkarlarından tamamen bağımsız mıdır?

Analizi hazırlayan kurum İLKE Vakfı.

Sosyal Veri projesi adı altında küresel kalkınma ve insani yardım verilerini inceleyen vakfın analizinden çıkan sonuca göre OECD, ALNAP ve TİKA verilerine bakıldığında Türkiye, toplam resmi kalkınma yardımı ve bunun bir bileşeni olan insani yardım hacmiyle uzun yıllardır listenin üst sıralarında bulunuyor.

**


Dünya ekonomisinin en gelişmiş ülkelerini bir araya getiren G7 ile DAC üyeleri, güçlü ekonomik ve askeri yapıları sayesinde kalkınma yardımlarında belirleyici bir konumda.

Bu ülkeler yeni müttefikler kazanmak, ticari ilişkileri geliştirmek, küresel barışı muhafaza etmek gibi stratejik önceliklerle şekillenen uzun vadeli kalkınma yardımlarına odaklanıyor. Ancak bu yaklaşımda acil insani krizlere doğrudan müdahale çoğu zaman geri planda kalabiliyor. (Yani batılı ülkeler acil insani krizlerde bile menfaatini gözetiyor.)

**


Küresel İnsani Yardım Raporu verilerine göre, ABD resmi yardım bütçesinin %23'ünü, Birleşik Krallık %13'ünü, Almanya ise yalnızca %8'ini insani yardımlara ayırıyor.Sömürgecilik sonrası küresel yardım sisteminde çıkar ilişkisi gözetmeksizin eşitlikçi bir yaklaşım sergileyen Türkiye, ülke içinde ve dışında yürüttüğü faaliyetlerle 2024'te yardım bütçesinin %82'sini insani yardımlara yönlendirerek bireyin hayatına dokunan ve insanı merkeze alan bir dayanışma modelini benimsiyor.

Kendisini takip eden Birleşik Arap Emirlikleri (%59), İsveç (%24) ve Danimarka (%21)'nın açık ara önünde yer alıyor.


**


Bir ülkenin cömertliği, ülkelerin yardım bütçelerinden insani yardıma ayırdığı pay ve bu harcamaların milli gelire oranı üzerinden değerlendiriliyor.

Nitekim en büyük bağışçı konumundaki ABD, küresel insani yardımın yaklaşık %43'ünü karşılamasına rağmen bu harcamalar milli gelirinin yalnızca %0,05'ine karşılık geliyor.

Sanayileşmiş ülkeler, devasa ekonomik kapasitelerine karşın insani yardım noktasında beklentilerin gerisinde kalıyor.


**


Türkiye hem toplam miktar hem de RKY bütçesi içindeki insani yardım payıyla ABD'nin ardından ikinci sırada.Ülkemiz, sınırlı bütçe kapasitesine rağmen dünyadaki her 7 dolarlık insani yardımın 1 dolarını tek başına karşılayarak bu alanda en fazla katkı sunan ikinci ülke konumuna yükseliyor.

İnsani yardımların milli gelire oranına bakıldığında ise Türkiye, yaklaşık %0,53 ile bütün bağışçıları geride bırakarak listenin zirvesine yerleşiyor.

Bu görünüm, toplam resmi kalkınma yardımlarının milli gelire oranına (%0,56) da yansıyor.

Türkiye dünya sıralamasında 7. sırada yer alarak en yüksek katkı sunan ilk 10 bağışçı arasındaki konumunu koruyor.