Son zamanlarda basında ve sosyal medyada din konusunda ortaya çıkan tartışmalara açıklık getirmek için bu yazıyı yazdım. Bir mantık hatasını irdelemek istiyorum.

Konuya başlamadan önce size bir sorum var: ocukluğumuzdan beri bize söylendiği üzere birbirimizin düşüncelerine saygılı olmalı mıyız Bu soruya çoğunluğun verdiği cevap, "Evet" şeklindedir. Soruyu duyan, "Bazı durumlar hariç" demez, koşulsuz evet der. Muhtemelen siz de koşulsuz, "Evet" dediniz.

Söz konusu soruya, "Evet" dediğimiz zaman klişe bir cevap vermiş ve önemli bir hata yapmış oluruz. ünkü karşımızdakinin düşüncelerine değil, kendisine saygılı olmalıyız. Ya karşımızdakinin düşünceleri doğru değilse Karşımızdakinin düşünceleri yanlışsa düşüncelerine saygılı olduğumuzu söyleyerek yanlışına ortak oluruz.

YANLIŞ DÜŞÜNCELERE SAYGILI OLAMAYIZ

Karşınızdaki kişi, "üç artı 14 artı iki, 20 eder" dedi diyelim. Ona "Bu düşüncene saygılıyım" diyebilir misiniz Diyemezsiniz, çünkü sonuç 19'dur. Sizden istenen şey karşınızdaki kişiyle alay etmeden doğru cevabı vermenizdir.

Eğer öğrencilerin tüm düşüncelerine saygılı olsaydık sınavlarda hepsine 100 vermeliydik. ünkü hepsi, "Hocam biz böyle düşündük" derdi. Üniversitelerdeki doktora tez savunmalarına da gerek olmazdı. Doktora öğrencileri, "Biz böyle düşündük, böyle yazdık" derlerdi.

Televizyonlarda, "Sultan Abdülhamit Han, iktidarı süresinde bir karış toprak kaybetmemiştir" diyen çok kişi duydum. Oysa işin gerçeği bu sultan döneminde Osmanlı bir buçuk milyon kilometre kare toprak kaybetmiştir. Şimdi bir karış toprak kaybetmemiştir diyenlerin görüşlerine katılmak, saygı göstermek zorunda mısınız Bu iddiada bulunan kişiye saygılı olmalısınız, iddiasına değil.

Düşüncelere saygılı olmak içi boş klişe bir iddiadır.

RUH HASTALIKLARI KONUSU

Eğer düşüncelere saygılı olmak adet olsaydı ruhsal hastalıkları tedavi etmek mümkün olmazdı. Karşınızdaki kişi günde 300 defa ellerini yıkıyor ve bunun gerekli olduğunu düşünüyor. Bu düşüncesine saygılı olursanız onu tedavi edemezsiniz. Psikotik rahatsızlığı olan bir kişi eğer Napolyon olduğuna samimiyetle inanıyorsa düşüncesine saygılı olduğunuzda onu da tedavi edemezsiniz.

Şimdi bu durumlar karşısında, "Bunlar hariç" diyerek işin içinden çıkamazsınız. ünkü en başta, "karşımızdaki kişinin düşüncelerine saygı göstermeliyiz" cümlesine koşulsuz, "Evet" dediniz. Yine aynı şey: Karşınızdaki kişinin düşüncelerine değil kişiliğine saygı göstermelisiniz. Bir ruh hastasının semptomlarıyla ilgili olarak onun yüzüne karşı veya arkasından bıyık altından gülemezsiniz. Söyledikleri her ne olursa olsun hastaya saygılı olmalısınız. Bilişsel davranışçı yaklaşımda semptomlara yol açan akılcı olmayan düşüncelerin irdelenmesi, yerlerine akılcı düşüncelerin getirilmesi söz konusudur.

DİNİ GÖRÜŞLER