Havalimanına yaklaşma süratinin yüksek olması pilotları zaman zaman zorluyor. Hatta ciddi sıkıntılara da yol açıyor. Sert inişler, yüksek frenlemelere kadar yansıyan durum yolcu konforunu da bozuyor. Stres yaratıyor.

İSTANBUL Havalimanı'nda, yeni TRO prosedürü yayımlandı. TRO (Triple Independent Runway Ops), aynı anda üç uçağın iniş kalkış yapması anlamına geliyor. DHMİ (Devlet Hava Meydanları İşletmesi) ve İstanbul Havalimanı Hava Trafik Baş Müdürlüğü Yönetimi tarafından yayımlanan yeni prosedür ise 17 Nisan 2025 tarihinden itibaren devrede. Özellikle ILS Approach (aletli iniş için yaklaşma) aşamasında belirlenen süratlerin çok yüksek ve uygulanabilirliğinin zor olduğu, pilotları strese soktuğu, uçuş emniyetini negatif yönde etkilediği yönündeki iddialar arttı.

Türk Hava Yolları'nın günde en az 610 iniş gerçekleştirdiği İstanbul Havalimanı'nda sistem kapasitesinin artması için uygulanan yöntemin zaman zaman tehlike yarattığı da ileri sürülüyor. Hızlı büyüyen Türk Hava Yolları'nda pilotların elbette kurallara uyarak ama yoğunluklu olarak dar gövdeden geniş gövdeye geçirilmesi, First Officer'ların hızla kaptan yapılmaları gibi faktörler düşünüldüğünde hızlı yaklaşmaların risklerinin de arttığı görülüyor. Son zamanlarda rapor edilen ve edilmeyip sineye çekilen olaylarda da, hızlı yaklaşmanın bir fatura oluşturduğuna yönelik düşünceler yaygınlaşıyor.

ILS AYARLARINA DİKKAT

TRO prosedürüyle ilgili iddialar var. Bunlardan biri prosedürün uygulanabilirliği tam kontrol edilmeden yayınlandığı yönünde. İddiaya göre İstanbul Havalimanı'nda en yoğun operasyon yapan THY'nin Operasyondan Sorumlu Baş Pilotu Bülent Ünalan ve Entegre Operasyon Kontrol Başkanı Ertuğrul Sevimli, DHMİ isteğiyle pilotları bu prosedürü uygulamaya zorlayacak 'OPS.032-00' sayılı duyuruyu yayınladılar. Bu prosedür nedeniyle uçuş operasyonunun kritik bölümü olan kalkış-iniş safhalarının daha da riskli hale geldiği yönünde tartışmalar yapılıyor.

İstanbul Havalimanı'nda DHMİ sorumluluğunda olan ILS (Aletli Yaklaşma Sistemi) yaklaşmalarında zaman zaman ILS cihazında kalibrasyon sıkıntıları gözlendiği de pilotlar tarafından sık sık dile getiriliyor.

İşte o tartışmaların ve şikâyet konularının bazıları...

İSTENMEYEN SÜRAT ARTIŞI VAR

NORMAL şartlarda standart bir ILS yaklaşmasında uçak ILS konisine girdiğinde dakikada 700 ila 1000 FPM (feet per minute) arasında bir alçalış oranıyla alçalmaya otomatik olarak başlar. Fakat İstanbul Havalimanı'nda ILS'lerde zaman zaman kalibrasyon arızasından dolayı uçakların alçalış oranı dakikada 1500-1700 FPM'e kadar kontrolsüz bir şekilde artmakta. Bu durum da uçaklarda istenmeyen sürat artışına sebep oluyor. Pilotlar ve hava trafik kontrolörleri (ATC-Air Traffic Control)) zor durumda kalıyor. Üstüne üstlük ILS'in alçalma konisine olması gereken 160KT sürat yerine 205 KT ( 380 km/saat) gibi yüksek bir süratle ile girme zorunluluğu getirilmesi uçakların kontrolsüz sürat artışına sebep oluyor ve uçuşun en kritik safhası olan inişte stabil olmayan yaklaşmalara sebebiyet veriliyor.

EĞER pilotlar otomatik iniş yapacaksa inişe kadar oto-pilot ile devam ederler. Eğer manuel iniş yapacaklarsa en son pistten 200 feet yükseklikte otomatik pilottan çıkarlar ve manuel iniş yaparlar. Otomatik iniş yapmak; sadece sisli ve kötü havalarda düşük görüş şartlarında mecburidir, onun dışında inişlerin yüzde 99'u manuel olarak pilotlar tarafından yapılır.

ILS (aletli yaklaşma iniş sistemi) havalimanlarında her pist için ayrı konumlandırılmış bir cihazdır. Bu cihaz, uçağa belli bir frekans bandından koni şeklinde bir sinyal hüzmesi gönderir. Uçak hangi piste inecekse pilotlar o pistin ILS frekansını uçağın bilgisayarına girerler ve hava trafik kontrolörlerinin yönlendirmesiyle seçilen pistin ILS cihazının gönderdiği sinyalle devam ederler.

TÜM dünyada standart ILS yaklaşmalarında, bir uçak kalibrasyonu düzgün çalışan bir ILS cihazı ile yaklaşma yapıyorsa ILS konisine girene kadar 180 KT (333 km/saat), girdikten sonra 160KT (296 km/saat) gibi bir süratle emniyetli ve stabil bir yaklaşma yapar. Fakat Istanbul Havalimanı'nda üç ayrı piste aynı anda üç uçak iniş-kalkış yapılacak diye uçakları tehlikeye atacak, pilotları ve hava trafik kontrolörlerini çıldırtacak bir şekilde bu süratler 205 KT gibi bir seviyeye çıkarıldı. Bu yaklaşma hızları DHMİ, İGA Hava Trafik Baş Müdürlüğü Yönetimi ve İstanbul Havalimanı'na en büyük operasyonu yapan THY'den ortak oluşturulacak bir heyet tarafından tekrar gözden geçirilmeli. Tüm dünyanın uyguladığı, ILS'e katılma noktasına kadar 180 KT, daha sonra 4 veya 5NM'ye ( 9260 metre) kadar 160KT seviyesine çekilmeli. Örneğin Londra Heathrow Havalimanı ATC yönetimi bu düşük süratleri uygulayarak hem uçuş emniyetini hem de havalimanı iniş kalkış kapasitesini artırıyor.