Savaş nedeniyle özellikle Avrupa'da birçok havalimanında stoklardaki uçak yakıtı ciddi biçimde azaldı. Bazı havayolu şirketleri gittikleri havalimanında yakıt almak zorunda kalmamak için gidiş-dönüş yakıtı ile uçmayı zorunlu hale getirdi. Bu da çoğu zaman maliyetleri artırdı. Çünkü taşınan yakıt ağırlığı için de yakıt harcaması yapılması operasyonu daha pahalı hale getirmiş durumda. Birçok havayolu şirketi birinci ve ikinci çeyrekte zarar açıklamak zorunda kalacaklar.

SAVAŞ nedeniyle Hürmüz'ün kapalı olduğu dönemlerde onlarca havalimanı, jet yakıtı stoklarını hızla eritti. Hürmüz Boğazı açılıp kapandıkça stoklardaki jet yakıtı (Kerosen) da azaldı. Büyük havalimanlarında kurulu yakıt çiftliklerindeki depoların bazı yerlerde boşaldığı ve ciddi sorunlar yarattığı görüldü.

Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol bu konuda çok önceden uyarılarını yapmıştı. Dünyada en etkili liderden biri olan Fatih beyin uyarıları durup-durup yeniden başlayan savaş nedeniyle artık ciddi bir tehlikeyi işaret etmeye başladı. Savaş süresince yaşanan sefer iptalleri, rota uzamaları, yakıtta fiyat oynamaları birçok havayolunun birinci ve ikinci çeyreklerde zarar açıklamak zorunda kalacaklar.

Birkaç örnek vermek gerekirse;

KLM Havayolları, 160 noktaya uçuşunu iptal etti. Bunu diğer Avrupalı havayolu şirketleri de izledi.

Türk Hava Yolları da ilk etapta Almanya Leipzig ve Danimarka Billund seferylerini iptal ediyor. Bunu başka sefer iptalleri de izleyecek. Yani bu uçuşlar artık yapılmayacak.

İngiltere uçak yakıtının yüzde 60'ını kendi rafinerilerinde üretiyor ama geri kalanı dışarıdan temin ediyor. Bu konuda en rahat ülke İspanya oldu. Çünkü İspanya kendi ihtiyacından çok fazla jet yakıtı yani kerosen imal ettiği için zaten ihracatçı ülkelerin başında geliyor.

Hürmüz Boğazı'ndan kapalı dönemlerinde bile Türk tankerlerinin gecikmeli olsa da geçmesi bizde ciddi bir kritik yokluk noktası yaratmadı. İspanyol tankerleri için de bu böyle oldu. Ama herhangi bir nedenle ablukası süren Hürmüz Boğazı yeniden kapanırsa sorunun daha fazla ülkeye yayılacağı ve çok sayıda havayolunun uçuş iptaline gideceği gündeme gelecek.

ROTA DEĞİŞİKLİKLERİ DE YAKITI HARCADI

Ortadoğu'daki savaş, geniş bir bölgede hava sahasının kapatılması, bazı havalimanlarında operasyonların azaltılması, çatışma bölgelerinden kaçınmak için uzayan büyük rota değişiklikleri ve yakıt kıtlığı hakkında manşetler gördük. Birçok havayolu şirketi için özenle planlanmış programlarını uygulamak imkânsız hale geldi. Bazı havalimanları da şimdiden uçuş sınırlaması yoluna gitmeye başladı.

Savaş sona erse bile -ki hepimiz bunu umuyoruz- havayolu seferlerindeki aksaklıklara yönelik çözümler hemen gelmeyecek. Bazı havayolları, yolculara aksaklıkları planlayabilmeleri için zaman tanımak amacıyla önleyici iptaller yaptı. Operasyonların yeniden başlatılması ise uçakların ve mürettebatın yeniden konumlandırılması, sefer programlarının yeniden oluşturulması, yakıt tedarikinin yenilenmesi ve ağların toparlanması zaman alacak. Normale dönmek günler değil, aylar sürecek. Bu nedenle ortalık biraz sakinleşse de uçuşlarınızı önceden kontrol edin. Son dakika değişiklikleri nedeniyle çaresiz kalmak istemiyorsanız ve para kaybetmemek için havayolu yolculuklarınızdaki gelişmeleri dikkatle izleyin.

KEROSEN NEDİR

Kerosen (gaz yağı), jet motorlu uçaklarda (Jet A1) kullanılan, petrolün damıtılmasıyla elde edilen, yüksek enerji veren, düşük sıcaklıklarda donmayan ( -47 derece altı) ve benzine göre daha güvenli (yüksek parlama noktası: 38 derece üstü) bir hidrokarbon yakıtı. Genellikle ticari uçuşlarda Kerosen kullanılır, eksi 49°C'ye kadar akışkanlığını korur. Benzine göre daha zor alev alır, bu da kaza anında yangın riskini düşürür. Bir kova içine konan kerosene kibrit çakılıp atıldığında bazen alev almadığı görülür. Ama bu yakıt kapalı hacimlerde yüksek basınçla karşılaştığında bomba gibi patlar. New York'ta ikiz kulelere çarpan uçaklardaki yakıt patlaması bunu en iyi anlatan örnektir. Ve bu patlamada çok yüksek ısı ortaya çıkar.

DEĞERİ EN YÜKSEK HAVAYOLU ŞİRKETLERİ

Amerikan Delta Hava Yolları, dünyada borsa değeri en yüksek havayolu şirketleri sıralamasında birinci geldi. 45.8 milyar dolarlık borsa değeri olan havayolu geçtiğimiz yıl 275.5 milyon yolcu taşıdı. Halen bir alt markası olan Delta Connection'la birlikte 1.000 uçağa sahip. Ayrıca şirketin 260 adet yeni uçak siparişi var.

İkinci sırada iki havayolu var. 38.8 milyar dolarla Amerikan Unitod ve yine Amerikan Southwest.

Düşük maliyetli havayollarından Ryanair listede üçüncü sırada yer aldı. 38.9 milyar dolarlık borsa değerine sahip.