İnternet ortamında ya da sosyal medya platformlarında exosom tedavi yöntemiyle gençleşmeyi öneren çok sayıda ilanla karşılamış olmalısınız.

Bir arkadaşım bu tür işlemler yapan bir doktorun sayfasına; "Bu exosomlar otolog mu" diye soruyor.

Cevap; "Exosome kök hücre yeni doğan bebeğin pleasantasından alınarak dış laboratuvarlarda üretilmiş özel bir hücre aktivatörüdür. Bir Amerikan markası ile çalışıyoruz. Exosome cildin kolajen, elastik lif ve hyalüronik asit yapımından sorumlu hücreleri uyarır. Cildin doğal onarımı sürecini başlatır. İnce kırışıklıkları açar, cilt kalitenizi arttırır."

Gizli saklı değil, bu tür reklamları zaten duyuyoruz. İşin ilginç tarafı, insan kaynaklı doku ve hücrelerin tedariği ve kullanılması bu kadar kolay mı oluyor

Meğer konuyla ilgili hukuki bir düzenleme bile yapılmış. Bir dostum mesaj atıp bilgi vermese haberim olmayacaktı.

4 Eylül 2025 tarihli ve 33007 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan söz konusu yönetmeliği inceledim. Yönetmeliğinin başlığından başlayalım.

"İnsan doku ve hücrelerinden elde edilen ürünler ve bu ürünlerle ilgili merkezler hakkında yönetmelik..."

İnsan kaynaklı doku ve hücrenin tedariği, test edilmesi, işlenmesi, korunması, saklanması ve depolanması, dağıtılması, gereğinde imhası ve taşınması ile insana uygulanması, yurt dışından getirilmesi ve yurt dışına gönderilmesi süreçlerinin tamamını kapsayan bir yönetmelik bu.

Çok titiz hazırlanmış bir yönetmelik izlenimi verse de benim bazı çekincelerim oldu.

Örneğin tedavi veya deneysel amaçlı insanda kullanılmak üzere, insan doku ve hücreleri ile bunlara ilişkin verilerin belirli bir sistem içinde saklandığı, işlendiği, paylaşıldığı ve ihtiyaç durumunda tekrar erişiminin sağlandığı "biyobanka" meselesi...

Peki, burada vatandaşlarımız, verdikleri örneklerin gelecekte hangi araştırmalarda kullanılacağını bilebilirler mi

Tamam, uzun süre saklanabilir deniliyor ancak veri güvenliğinde bir açık oluşursa mahremiyet riski oluşmaz mı En önemlisi de insan biyolojik materyalinin dolaylı ticari kazanç amacıyla kullanabilme ihtimalini net olarak ortadan kaldırabilecek miyiz

Neredeyse bu alanda bir sektör oluştu.

Yönetmeliğe göre doku ve hücreleri tanımlama, sınıflama ve uygulamalarına ilişkin konularda bilimsel danışma komisyonlarında oluşan ihtilafları gidermek veya gerekli görülen diğer durumlarda nihai karar vermek üzere Doku ve Hücre Koordinasyon Komisyonu oluşturuluyor.

Bu kurulun yetkilerin hukuki sınırları nereye kadar gidiyor