Sömürgecilik ilişkilerindeki kültürel ve siyasi tahakkümü analiz eden Fanon, hem sömürgeci hem de sömürülenlerin zihni durumuna ilişkin oldukça etkili eserler ortaya koydu. Fanon'un bir takipçisi olarak modern dönemde bu ilişkilerin nasıl sürdürüldüğünü inceleyen Hamid Dabashi de sömürgecilere eklemlenen aydın tipi üzerine oldukça etkileyici analizler yaptı. Dabashi, Fanon'un sömürgeleştirilen insanların hangi koşullarda aşağılık duygusuna sahip olduklarını yapısal koşulları üzerinden analiz ettiği Siyah Deri Beyaz Maskeler'den esinlenerek Fanon'un günümüz dünyasına nasıl uyarlanabileceğini analiz ediyor. Kahverengi Deri Beyaz Maskeler adlı eserinde konuyu detaylandıran Dabashi, Batı'ya göç eden entelektüellerin süreç içerisinde kendi kültürlerine yabancılaştıkları ve o kültürü nasıl aşağıladıklarını anlatmaktadır. Bu aşağılama durumu zamanla siyasi bir işleve dönüşmekte ve Batı ile kendi ülkeleri karşı karşıya geldiğinde doğrudan Batı'dan yana tavır alınmakta ve Batı'nın emperyal tutumu dahil olmak üzere birçok eylemi bizatihi bu entelektüeller aracılığıyla meşrulaştırılmaktadır.Dabashi'nin komprador entelektüel olarak tanımladığı bu aydın tipi, bir kültür komisyoncusu olarak görev yapmakta ve Batı'nın kültürel ve siyasi tahakkümünü kolaylaştırmaya çalışmaktadır. Kişisel çıkarları sebebiyle Batı kültürüne karşı aşinalığı olan bu aydın tipolojisi, içerisinde bulunduğu ülkenin dilini aksanıyla konuşmakta ve güce ulaşmak amacıyla kendi yurttaşlarına kötü davranabilmektedir. İçerisinde bulunduğu kültür ve iktidar tarafından sahiplenilmeyi ve kabul edilmeyi arzulayan bu aydın tipi, nihai kertede kendi ülkesi aleyhine bir aparata dönüşmekte ve tahakküm ilişkilerini meşrulaştırmaya çalışmaktadır.Sömürgecilik çalışmaları açısından bir diğer önemli isim olan Albert Memmi'ye de atıf yapan Dabashi, kısa süre içerisinde asimile edilen aydınların kendilerini ortalama sömürgeciden oldukça üstün bir konuma yerleştirildiklerini de ifade etmektedir. Memmi'ye atıfla bu aydın tipi, sömürgeci zihniyeti aşırıya taşımakta ve sömürgeleştirilenlere karşı oldukça gururlu bir küçümseme sergilemektedir. Sömürgecinin süreç içerisinde kan ve gözyaşı ile tesis ettiği düzeni sürekli olarak gizleyen bu aydın tipi, sömürgecinin ayrıcalıklarından yararlanmakta ve onların tadını çıkarmaktadır. Kendi kültürü ve ülkesine karşı yabancılaşma pahasına bir konfor alanına sahip olan bu karakterin asli görevi ise sömürgecilik tehlikeye girdiğinde onun en azılı savunucusu olmak ve her türlü iktidar ilişkilerini meşrulaştırmaktır. Bu nedenle komprador entelektüel, doğrudan sömürgeciliğin bir yan ürünüdür aslında.TÜRKİYE VE KOMPRADOR ENTELEKTÜELTürkiye her ne kadar fiili bir sömürgeye maruz kalmasa da modernleşme süreci boyunca yaşananlar, zihni bir sömürge düzeninin tesisinde etkili olmuş ve Batı'ya her hal ve şartta bağımlı bir entelektüel tabaka oluşmuştur. Söz konusu tabaka, Türkiye'nin son yüzyıldaki kritik her sürecinde bağımlı olduğu ve eklemlendiği Batı çıkarına hareket etmiş ve Batı'nın aleyhine olabilecek her türlü süreci sorunsallaş-tırmıştır. Son on yılda Türkiye'nin her türlü kritik karar alma sürecindeki otonomi arayışını baltalamaya çalışan ve her seferinde Batı'dan yana tavır alan bu entelektüel tipi, son günlerdeki tartışmalar da dikkate alındığında nihai kertede Türkiye'deki aydın sorununa da işaret etmektedir. Dabashi'nin kavramsallaştırmasıyla söylersek komprador entelektüel tipi, özellikle son yıllardaki bütün kritik süreçlerde kendisini göstermiş ve kendisine atfedilen işlevi yerine getirmeye çalışmıştır. Örneğin 2009 Davos krizi ve 2010'daki BM'deki İran ambargo görüşmelerinde
Hibrit terör ve DEAŞ'ın yeniden canlandırılması
01-01-2026
7
Risk ve fırsatlar sarkacında Türkiye
29-12-2025
14
Arafta kalmak: CHP'nin komisyon raporu
25-12-2025
19
Hafıza siyasetine sıkışmak: DEM raporu
22-12-2025
26
Komisyon raporları: MHP örneği
18-12-2025
39
İsrail'in Uluslararası Adalet Divanı'ndaki sınavı
15-01-2024
350
DEM ve Yeniden Refah'ın kararları İstanbul'u nasıl etkiler
12-02-2024
246
Gazeteciliğin dönüşümü ve Tucker Carlson'un Putin röportajı
15-02-2024
219
Tuhaf zamanlar
04-01-2024
218
Futbolun sosyo-politiği ve suni gündem
01-01-2024
216
