Batı ve İsrail'in İran'da devrim tahayyülü

7 Ekim sonrasında Gazze'deki soykırımı, barbarlık ve medeniyet arasındaki mücadele olarak çerçevelendiren Netanyahu, İran'a yapılan saldırılar sonrası da benzer mesajlar verdi. Örneğin: İsrail'in BM temsilcisi Danny Danon, BM'de yaptığı açıklamada İran halkına seslenerek "Bizim savaşımız İran halkına karşı değil bilakis onlara baskı yapan rejime karşı. İran halkı bizim düşmanımız değil" demiştir. Konuşmanın bir bölümünü Farsça yapan Danon'un halk ile rejim arasında kurmaya çalıştığı zıtlık, geniş kitlelerde bir karşılık bulur mu Eğer karşılık bulur ise İran'da bir tür demokratik geçiş söz konusu olabilir mi
DÜN VE BUGÜN

Pehlevi hanedanlığı ile iyi ilişkilere sahip olan Batı ve İsrail'in en etkili ortaklarından biri hiç kuşkusuz İran'dı. Arap-İsrail savaşı sürecinde İsrail'e destek veren İran'ın, Musaddık'ın kısa süreli iktidar pratiği paranteze alındığında, 1979'daki İran İslam Devrimi'ne kadar İsrail ile iyi ilişkilere sahip olduğu söylenebilir.

Devrim sonrasında, Batı'daki İslamofobik eğilimleri de önemli ölçüde artıran İran, İsrail açısından en önemli tehdit haline geldi. 1990'lardan bu yana bir yandan Batı'nın önemli medya organları aracılığıyla şeytanlaştırılan İran, diğer yandan da tedrici biçimde dünyadan izole edildi. Ekonomik baskıların yanı sıra yaptırımlarla ağır biçimde paranteze alınan İran'ın Obama döneminde kısmen rahatlamış olması, proxy siyasete ağırlık vermesini de beraberinde getirdi.


YEŞİL HAREKET VE BİR DEVRİM TAHAYYÜLÜ

Devrim sonrasında devrimi inşa eden farklı toplumsal unsurların mağdur olması ve siyaset alanı dışında kalmaları, İran'da huzursuzlukları artırdı. Süreç içerisinde ambargo siyaseti ve politik baskı, rejime yönelik huzursuzlukların kitlesel protestolara evrilmesine neden oldu. Bu hareketliliklerin en önemli örneklerinden biri, 2009 yılında Ahmedinejad'ın Cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından gerçekleşmiş ve uzun süren protestolarda önemli bir toplumsal muhalefet söz konusu olmuştur.

Mir Hüseyin Musevi öncülüğünde, seçimlere hile karıştırıldığı gerekçesiyle başlayan kitlesel protestolar, ''İran'da bir devrim olabilir mi'' sorusunu gündeme getirmişti. Toplumsal hareketler literatürü açısından önemli bir örneklem olan ve Yeşil Hareket olarak tanımlanan bu uzun süreli protestoların şiddet ile bastırılması sonucunda, istenilen elde edilememiş ve söz konusu toplumsal hareket sönümlenerek ortadan kaybolmuştur. O dönem renkli devrimlerin bir devamı olarak değerlendirilen Yeşil Hareket'in neden başarılı olamadığı, bugün İran'da bir devrim mümkün mü sorusunun da cevabını büyük ölçüde vermektedir.


MAHSA AMİNİ VE YENİDEN DEVRİM

Yakın dönemde rejim açısından çanların çalması olarak yorumlanan bir diğer kitlesel muhalefet örneği de Mahsa Amini protestolarıdır. Amini, rejimin örtünme konusundaki kararına yönelik bir itiraz ortaya koymuş ve sonrasında gözaltına alınarak öldürülmüştür. Aylarca süren protestolar esnasında rejime yönelik muhalefet derin bir dalgaya dönüşmüş ve İran'da bir devrim mi oluyor sorusu tekrar gündeme gelmişti. Fakat bu protestolar da tıpkı 2009'da olduğu gibi şiddetli biçimde bastırılmış ve rejim kendisini korumuştur.