Ortadoğu, tarih boyunca küresel güç mücadelelerinin merkezi oldu. Ancak bazı savaşlar vardır ki yalnızca cephedeki askerleri değil, dünyanın en uzak köşesindeki fabrikaları, limanları, borsaları ve sofraları da etkiler.

ABD ve İsrail'in İran'a saldırısı ile başlayan savaşa Yemen'in de fiilen dahil olduğu, Suudi Arabistan öncülüğünde Arap ülkelerinin askeri koalisyon kurduğu ve İran'ın Rusya ile Çin'den siyasi, ekonomik ve stratejik destek aldığı bir tablo, yalnızca bölgenin değil, bütün uluslararası sistemin geleceğini değiştirebilecek ölçekte sonuçlar doğuracaktır.

Bugün dünya ekonomisinin can damarlarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndan geçen enerji ticareti, küresel petrol sevkiyatının önemli bir bölümünü oluşturuyor. Buna Kızıldeniz ve Babü'l Mendep Boğazı üzerinden Avrupa ile Asya arasındaki ticaret koridoru da eklendiğinde, savaş sath-ı mahallinin çok geniş sınırlara varacağını gösteri. Zira Yemen'in jeostratejik önemi görünenin çok daha ötesindedir.

Evet; Husilerin yeni bir cephe olarak savaşa fiilen katılması demek Kızıldeniz'deki güvenlik riskleri ve deniz taşımacılığı üzerindeki baskıları, enerji ve lojistik maliyetlerini artıran önemli faktörler olarak karşılık bulacaktır.

Bu cephe ile Suudi Arabistan'ın öncülüğünde yeni bir Arap askeri koalisyonunun oluşması, savaşı klasik bir bölgesel kriz olmaktan çıkarıp maalesef ikinci dünya savaşını anımsatan çok cepheli bir savaşa dönüştürmüştür.

Böyle bir tabloda Irak, Suriye, Lübnan, Türkiye ve Körfez ülkeleri de doğrudan veya dolaylı biçimde çatışmanın içine çekilecektir.

Küresel savaşın dumanları arasında geçmişte kangrenleşmiş Bölgesel savaşlarında dahil olup kontrol edilemez hale gelmesi, modern tarihte defalarca görülen bir genel kaos ikilemini yeniden gündeme taşıyabilir.

İran açısından bakıldığında en büyük avantaj, yalnızca düzenli ordusu değil, yıllar içinde oluşturduğu asimetrik savaş kapasitesidir. Balistik füzeler, insansız hava araçları, elektronik harp sistemleri ve vekil güçler, Tahran'ın klasik savaş anlayışından farklı bir strateji izlemesine imkan sağlamaktadır.

İran'a yapılan, Rusya ve Çin'in doğrudan askeri müdahalesine gerek kalmadan gelişmiş istihbarat, teknoloji ve ekonomik destek, savaşın uzaması, bunun sonucunda ise ABD'nin bölgedeki askeri üsleri üzerindeki baskının ciddi biçimde artması ve küresel güç rekabetinin dahada karmaşık hale gelmesi demek olacaktır.

ABD açısından mesele yalnızca İran değildir. Katar, Bahreyn, Kuveyt, Irak ve Ürdün'deki askeri üslerin güvenliği, Körfez'deki deniz ticaretinin açık tutulması ve İsrail'in güvenliği Washington'un temel öncelikleri arasında yer almaktadır. Bu nedenle İran'ın geniş kapsamlı füze ve İHA saldırıları, ABD'nin hukuksuz ve kuralsız bir şekilde daha sert karşılık vermesine ve çatışmayı dahada büyütmektedir. Bu durum, diplomatik çözüm ihtimalini zayıflatırken küresel güvenlik mimarisini de sarsıyor.

Ekonomik cephede ise, Petrol fiyatlarının kısa sürede tarihi seviyelere yükselmesi ve doğal gaz piyasalarında yeni bir şok dalgası ve deniz sigorta primlerinin katlanması,

Süveyş Kanalı yerine Afrika'nın güneyinden dolaşan gemiler maliyeti artıracak, arz/talep dengesinde küresel enflasyonu yeniden yükseltecektir. Sanayide üretim maliyetleri artarken otomotivden kimyaya, havacılıktan tarıma kadar birçok sektör zincirleme etkilenecektir. Tedarik zincirlerinin kırılganlığına ilişkin geçmiş veriler savaşların sistematik olarak ekonomik riskleri nasıl büyütebildiğini bize açık bir şekilde göstermektedir.