12 Eylül'ü hazırlayan yıllarda bir üst akıl mahalleyi solcu yapacak, yukarıdaki Mecidiyeköyü'nden ve Şişli'den indirdikleriyle de Okmeydanı'nda sağ-sol çatışmasını başlatacaktı. Gecekondu mahalleleri 12 Eylül'ün kurgusu için hayli elverişli mahallerdi.

Geçen haftaki yazımda İstanbul'u kültürel olarak değiştiren gecekondu mahallelerini sayarken Okmeydanı'nı atlamışım, bana da emekli emniyet müdürlerimizden Orhan Gazi Canbulat ağabeyimiz hatırlatıp, bir de Okmeydanı'nın inkişâfında önemli rol oynayanlardan Ali Rıza'nın ismini verdi.

Okmeydanı ikinci kuşak gecekondu mahallelerinden sayılır, '50'lerde Arnavutların bostanlarında ilk Hafik'ten göçenlerin gecekonduları görülmüş, bildiğim kadarıyla onların hemen hepsi de Aynalıkavak'taki Çöpçüler Koğuşu'na temizlik işçisi olarak girenlermiş. Mahallenin kurucularından Hafikli iki İsmail'in ismi sayılıyor, biri İsmail Kılınç, diğeri de İsmail Kaplan, onlardan sonra Bektaş ve Adil isimleri geliyor. '60'larda ise Erzincanlılar ve Giresunlular gelmiş. Orhan Gazi ağabeyimizin Ali Rıza dediği de Erzincanlılardan Ali Rıza Çaylak olmalıdır. Bu adam orada bir Şark Kahvehânesi ve bir de yazlık sinema açmış.

12 EYLÜL'ÜN KURGUSU GECEKONDU MAHALLESİNDE

Hafikliler ve Erzincanlılar Alevi, Arnavutlar ise Bektaşi olduğundan mahallede uzun yıllar boyunca bir hır gür çıkmamıştır, ancak Giresunluların gelmesiyle birlikte mahallenin huzûru bozulmuş, Arnavutlar ile Giresunlular arasında hemen her gün bir arazi çatışması çıkmaya başlamış. 12 Eylül'ü hazırlayan yıllardaysa bir üst akıl mahalleyi solcu yapacak, yukarıdaki Mecidiyeköyü'nden ve Şişli'den indirdikleriyle de Okmeydanı'nda sağ-sol çatışmasını başlatacaktı. Gecekondu mahalleleri 12 Eylül'ün kurgusu için hayli elverişli mahallerdi. Şimdi hangi fraksiyondan olduğunu çıkaramayacağım, '78'de Süleymaniye'deki kahvehânelerde Okmeydanı'ndan Orhan Karaca'nın ismi sıklıkla geçerdi, aklımda yanlış kalmadıysa da aynı yıl içinde Orhan Karaca pusuya düşürülüp öldürülecekti.

BİR ALAIN DELON ŞENLİĞİNE DÖNÜŞEN ŞUBAT AYI

İsterseniz gecekondu mahallelerinin 12 Eylül'ü kurgulayanlarca kullanılmasını burada kesip, '71 yılına yeniden döneyim. Yazımı okuyan bir arkadaşım Ocak ayında hangi filmleri setrettiğimi sordu. Baktım ki haklı, gecekondular, traktörler ve minibüsler derken sayfamda sinemalara yer kalmamış. Oysa, Atlas Sineması'nda Halit Kıvanç büyüğümüzün anlattığı "Mexico 70" filmini iki defa seyretmiştim, Dünya Sineması'ndan Alain Delon'un "Sen Benimsin" şaheseri, Konak Sineması'ndan ise Tony Curtis-Monica Vitti şamatası "Bekâret Kemeri" aklımda. Ama, "Batının 4 Devi", "Büyük Macera" ve "Generallerin Gecesi" filmlerinin bizim yakaya geçmesini bekleyecektim.

Şubat ayı benim için film festivalinden farksızdı, Kızıltoprak'taki Kent'te Alain Delon'un "Motosikletli Kız", Şaşkınbakkal'daki Atlantik'te "Elveda Mr. Chips" ve Kadıköyü'ndeki Süreyya'da ise "007 James Bond Kraliçenin Hizmetinde" vardı. Beyoğlu'ndaki Yeni Melek'te ve Şişli'deki Kent'te "Kiev'deki Adam", Çemberlitaş'taki Şafak'ta da "Ölümden Korkmayanlar" beni hayli heyecânlandıran filmler olmasına rağmen, onları daha sonra bizim yakada seyrettiğimi anımsıyorum. "Kiev'deki Adam" filmini Küçükyalı'daki '63'te annemle berâber seyrettiğimizden kesinlikle emînim de, "Ölümden Korkmayanlar" için maalesef bir kayıt tutmamışım.

RENAULT 12 VE MURAT 124

Okula gidiyorsun, sıra arkadaşın babasının altı ay sonra satışa çıkacak yerli Renault 12 otomobil için ismini yazdırdığını söylüyor, bakkala gidiyorsun adamcağızı gazetelerin birindeki tam sayfa Renault 12 ilanına dalıp gitmiş buluyorsun. Gazetelere Mais'in tam sayfa verdiği ilanları iyi anımsıyorum, o ilanlara "Renault 12 için sıra kaydına başlandı" başlığı atılmıştı. Sıraya girmeniz içinse Yapı ve Kredi Bankası'nın, Ziraat Bankası'nın ve Öğretmenler Bankası'nın bir şubesine otuz bin lira yatırmanız yeterliydi. Banka o parayı Mais'in hesâbına havale ediyor, bir müddet sonra da Mais'in Fındıklı'daki "Meclis-i Mebûsan Caddesi, No. 325" adresinden size bir sıra numarası geliyordu. Çocuk kafası ya, Renault 12'nin çizgilerini çok sert bulmuştum, hâlâ favorim "Edremit Yeşili" rengindeki yuvarlak hatlı Anadol marka otomobildi. Renault 12 derken, 12 Şubat'ta Bursa'da TOFAŞ otomobil fabrikasının açılıp Fiat 124 şasesi üzerine ilk Murat 124 otomobilleri üretmeye başladığını ise ıskalamayalım. Murat ismine Cevat Fehmi, Burhan Felek, Nazım Terzioğlu, Hulki Alisbah ve Bernar Nahum gibi şöhretlerden oluşan bir jüri karar vermiş, İtalyanlar da bu ismi onaylamışlar.

Halktan ilk Anadol otomobil sâhibinin Erkan Özaksun olduğu aklımda kalmış da, bu Erkan Özaksun kimdir, bilmiyorum. Ama, Anadol kullanan şöhretler derseniz, size şıppadak Renç Koçibey, Demir Bükey, Serdar Bostancı ve Romolo Marcopoli isimlerini verebilirim. Murat 124 kullanan ilk şöhret ise Ajda Pekkan'dı, galiba bir ara Bülent Ecevit'in makam aracı bile olmuştu. Renault 12'yi İzmir Fuarı'nda Hümeyra tanıtmıştı. Peki, ilk Renault 12'nin plakasının "45 FN 941" olduğunu biliyor muydunuz Renault 12'nin çekişi keçiye benzediğinden rallilerde Faruk Süren, Lemi Tanca, İskender Aruoba ve Aytaç Kot gibi çılgınlar tarafından tercih edilecekti.

BAĞDAT CADDESİ'NE İNİNCE

Geçen hafta sizi Ayşe Çavuş Caddesi'nin Bağdat Caddesi'ne kavuştuğu köşedeki boş arsaya kadar indirmiştim değil mi, hadi oradan devâm edelim. Sağda, arsadan sonra vaktiyle Dr. Vamık İsvan Bey'in 397 kapı numaralı ahşap köşkü varmış, Vamık Bey'in '37'deki vefâtından bir süre sonra bu köşk yıktırıldığından bilmiyorum, sadece Müfid Ekdal ağabeyimizin semtimizin konaklarını anlattığı kitabında bir fotoğrafını gördüm. Köşkün arsasına çok katlı Danış Bey ve Eren apartmanları dikilmişti. Boş arsanın tam karşısındaki, yani Plaj Yolu Sokak'ın Bağdat Caddesi'ne kavuştuğu köşedeki Garan Köşkü'nü herkes anlatırdı, biz Erzincan'dayken 10 Ağustos 1967 günü yıktırılıp yerine Garan Apartmanı dikilmiş. Köşkün mimarı Seyfettin Arkan'mış, İhsan Sami Garan köşkünün arsasını '36'da Mehmet Küçükdeveci'den satın alarak '37'de iki buçuk katlı kâgir köşkünü inşâ ettirmiş. Köşkün arsasının Mehmet Küçükdeveci'nin üzüm bağı olduğu söylenip yazılıyorsa da, ben bu bilgiyi teyid edecek resmî bir kaydı görmedim.