Arkadaşımız İbrahim Kiras'ın bıraktığı yerden devam etmek istiyorum.

Mükemmel bir tarih araştırmacısı olan Kiras, Atatürk'ün 1930'daki sözlerini alıntılamıştı. İçte ve dışta görünümün "diktatör manzarası" olduğunu söyleyen Atatürk, miras olarak millete istibdat müessesesi bırakmak ve tarihe öyle geçmek istemediğini söylemişti.

Atatürk, "hürriyet" kavramının tanımında fikirleri epey farklı olsa da karakter sağlamlığına tam güvendiği arkadaşı Fethi Bey'e bir muhalefet fırkası (partisi) kurduracaktı.

Biliyorsunuz, 'Liberal' demek olan 'Serbest' adlı muhalif parti böyle kuruldu, üç ay sonra kendini kapatmak zorunda kalacaktı.

Kiras bu fevkalade önemli tarihi tecrübeden bugün için sorular çıkarıyordu:

"Başta Cumhurbaşkanı Erdoğan olmak üzere, yönetici kadrolar 'Bugünkü manzaramız' hakkında ne düşünüyorlardır acaba

2002'den bugüne kadar bu 'manzara'nın nasıl şekillendiğini kendi kendilerince tahlil ediyorlar mıdır

'Bugünkü manzaramız aşağı yukarı bir otokrasi manzarasıdır' diye bir özeleştiri yapıyorlar mıdır"

DEĞİŞİM DİNAMİĞİ

Artık adı resmen de "Kemalizm" olan rejime en itaatli kesimler 1930'larda Doğu ve İç Anadolu'ydu. Ege ve Akdeniz canlı muhalefet bölgeleriydi. Fethi Bey'in Eylül 1930'daki İzmir gezisinde tüm Ege'de yer yerinden oynamıştı.

Daima alkış görmüş olan rejim, muhalefetin bu kadarını beklemiyordu.

Ekim ayında belediye seçimleri yapılacaktı. Kadınlar ilk defa seçme ve seçilme hakkına bu seçimlerde sahip olmuşlardı.

Atatürk, kardeşi Makbule Hanım'ı Serbest Fırka listesinden belediye Meclis'ine aday yapmıştı. Bu bir güvenceydi. Dönemin önde gelen muhalif kadınlarından solcu Suat Derviş ve feminist diyebileceğimiz Nezihe Muhiddin de muhalif adaylar arasındaydı. Gayri müslim vatandaşların da bu partiden aday olmaları dikkat çekiyordu.

Toplumda sivil "değişim" dinamiği Serbest Fırka'da kendini gösteriyordu. CHP ise "devlet"le bütünleşmişti; kumandanlar, valiler, kaymakamlar, emniyet müdürleri, savcılar... Ve elbette vergi tahsildarları...

ANTALYA SEÇİMLERİ

Ekimdeki Antalya seçimleri olaylı geçti. Vali ile emrindeki zabıta (polis) ve jandarma, devlet partisini kazandırmaya ahdetmişlerdi.

Oy vermeye gidenleri durduruyorlar, CHP'ye oy vereceklerinden emin olmadıkça bırakmıyorlar, biriken halkla itişip kakışmalar yaşanıyordu.

Antalya Türk Ocakları Başkanı Dr. Burhanettin Onat'ı burada bir sivil toplum önderi, bir hürriyet mücadelecisi olarak rahmetle ve hürmetle anıyorum. Hem muhalefet ruhunun gelişmesinde büyük rolü olmuş, hem olayları yatıştırmaya çalışmıştır. Sonra belediye başkanı seçildi.