Çin-ABD görüşmesinden ne çıkabilir

Bugün idrâk ettiğimiz süreçler tam da böyle bir vaziyete işâret ediyor. Geçenlerde ABD'den gelen haber buna misâl verilebilir. Beyaz Saray çeşitli imâlatçıları toplayarak savaş sanâyiine hizmet etmeleri için yeniden yapılanmalarını istedi. Buna göre ABD'de artık daha az otomobil,daha çok tank üretilecek. Bu işkollarının temsilcileri eminim ki buna iştahla sâhip çıkacaktır. Çünkü alıcılar ve sipârişler garantilidir. Çin otomobilleri ile rekâbette zorlanan firmalar için müthiş bir kolaylık ve çıkış yoludur bu. Buna benzer olarak ekonomisi senelerdir durma noktasında olan Japonya ve küçülme rakamlarının konuşulduğu Almanya'nın yoğun bir silâhlanma programını başlatmaları bu manzarayı tamamlıyor.

Hâsılı Trump târihî bir hatâ, ârıza değil, tam da yukarıda işâret ettiğimiz zarûretlerin doğurduğu, süreçle fevkalâde uyumlu figürdür. Trump'ın veyâ Cumhûriyetçilerin saldırganlığı onu Demokratların karşısında marjinalize etmiyor. ABD hanidir savaşa karar vermişti. Demokratlar ile Cumhûriyetçiler arasındaki fark, savaşın nerede ve nasıl çıkarılacağına dâir; nihâî tahlilde kolaylıkla ihmâl edilebilir olan bir farktır. Bugün Trump gitse Demokratlar gelse de savaş tehlikesi ortadan kalkmayacağından emin olabilirsiniz.

ABD'nin başka bir çıkış yolu olmadığı âşikâr görünüyor. Trump'ın Çin karşısında tek başına ekonomik bir rekâbet üzerinden ABD'ye kazandırabileceği hiçbir şey kalmadı. ABD'deki üretim kayıpları ve balonlaşmalar devâm ediyor. Şimdi isterseniz bir benzetmeyle söylediklerimizi açalım. Eğer ekonomik rekâbet kurallı, hakemli bir boks maçına benzetilecek olursa ABD çoktan ringten çekilmiş vaziyette. Eğer hakem BM veyâ buna mümâsil kurumlar, veyâ uluslararası hukuk ise onu da tanımıyor. Eldivenle değil, muştayla, beyzbol sopasıyla saldırıyor. Tuhaf olan şu: Râkibinin de elinin altında bunların hepsi mevcût. Dolayısıyla ona doğrudan saldıramıyor. Böyle yapmaya cesâreti yok. Bunun yerine rakibinin etrafında dolaşıyor ve hareket sâhasını kapatmaya çalışıyor. Dahası, onunla iş birliği yapanlara, besin kaynaklarına saldırıyor. İran ve Körfez boşuna seçilmedi. Evet,Trump yer yer İsrâil'in tahriklerine kapıldığı oldu. Ama savaşı topyekûn İsrâil'in oyunu olarak görmek eksik bir değerlendirme olur. İsrâil olsun olmasın Trump er geç bunu yapacaktı. Mesele evdeki hesâbın çarşıya uymaması oldu. İran'da ve Körfez tıkanıp kaldı.