Abdullah bey: Hayat-ı Harranî kimdir"

Kutb-u Azim

İsmi Hayat bin Kays bin Kahhâl bin Sultan el-Ensârî el-Harrânî'dir. Urfa'nın Harran kazasında doğmuş, orada yetişmiştir. Harranî veya Şeyhü'l-Kıdve lakabı ile bilinir.

Kesin doğum tarihi bilinmemektedir. 12. Yüzyılda yaşamıştır. Ömrünün büyük çoğunluğunu Harran'da geçirmiştir. Cömert, helale ve harama azamî dikkat gösterir, ibadet etmeye düşkündür. İbadette Cennet'i kazanmaktan çok, Allah rızasını kazanmayı dilerdi.

Şeyh Harranî ilim sahibi bir velîdir. ok talebesi vardır. Talebeleri bile keramet ehlidir.

Harran halkı ne zaman başı sıkışsa onun duası ile rahatlardı. Selahaddin Eyyûbî ve Sultan Nureddin Zengî gibi ünlü hükümdarlar kendisini ziyaret eder, hayır duasını alırlardı.

Hayat bin Kays'ın kerâmetleri sadece hayattayken değil, vefatından sonra da devam etmiştir. Bediüzzaman, kendisini "kutb-u azîm" olarak isimlendirir. Der ki: "Gavs-ı A'zam gibi, memattan sonra hayat-ı Hızıriyeye yakın bir nevi hayata mazhar olan evliyalar vardır. Gavs'ın hususî ism-i a'zamı "Ya Hayy" olduğu sırrıyla, sair ehl-i kuburdan fazla hayata mazhar olduğu gibi, gayet meşhur Maruf-u Kerhî denilen bir kutb-u a'zam ve Şeyh Hayatü'l-Harranî denilen bir kutb-u azîm, Hazret-i Gavs'tan sonra mematları hayatları gibidir. Beyn-el evliya meşhur olmuştur." 1

Kuraklık günlerinde cemaatiyle birlikte yağmur duasına çıktığında asla boş dönmez, Allah'ın inayetiyle mutlaka yağmur yağardı. Şeyh Hayat el-Harranî vefat ettiğinde mescidinin yanına defnedilmiştir. Cami ve türbe, Harran şehir surlarının dışında yer almaktadır. Hayat el- Harranî türbesinin yanındaki tarihi kuyu, Hz. Yakub Kuyusu olarak bilinmektedir.

1185 Tarihinde Harran'da vefat eden Hayat'ın türbesi Harran surlarının kuzeybatı tarafında ve sur dışındaki mezarlıktadır.

Pek ok Talebesi Vardı

Şeyh Hayat el-Harranî'nin 581'de (1185) seksen yaşlarında vefat etmiş olmasına bakılarak 6. yüzyılın başında doğduğu söylenebilir. Seyyah İbn Cübeyr, 580 yılı Rebîülevvel ayında Harran'daki zâviyesinde ziyaret ettiği şeyhin adını Ebü'l-Berekât Hayyân b. Abdülazîz şeklinde anar ve yaşının seksenin üzerinde olduğunu belirtir. Şeyhin künyesindeki Ensârî nisbesi onun Sahabe soyundan geldiğine inanıldığını gösterir. Dindar bir kişi olduğu kaydedilen babası Kays'ın nerede ikamet ettiği bilinmemektedir. Şeyh Hayat'ın Harran'da elli yıl Hüseyin el-Bevârî'nin sohbetlerinde bulunduğu, namazlarını sürekli olarak cemaatle kıldığı rivayet edilir.

İyi hali ve kerametleriyle tanınan Şeyh Hayat el-Harranî'nin Sultan Nûreddin Zengî ve Selâhaddîn-i Eyyûbî tarafından ziyaret edilmiş olması çağındaki şöhretini ve nüfuzunu göstermesi bakımından önemlidir. Sultan Nûreddin'i Haçlılar'la savaşa teşvik etmiş, ona duacı olmuştur.