İsim belirtmeyen okuyucumuz: "Seyyid Şerif Cürcânî hakkında bilgi verir misiniz"
Semerkand'ın Güneşi
Künyesi Ebü'l-Hasen Ali b. Muhammed b. Ali es-Seyyid eş-Şerif el-Cürcânî el-Hanefi olan Seyyid Şerif Cürcânî, Cürcân yakınlarındaki Takü'de 1340'ta dünyaya geldi.
Peygamber Efendimizin (asm) soyundan gelen Muhammed b. Zeyd'in torunlarından olduğu için kendisine, seyyid şerif ünvanı verilmiştir.
İlk öğrenimini memleketinde yaptı. Daha sonra Kutbuddin er-Razi et-Tahtanî'den ders almak maksadıyla Herat'a gitti. Bir süre sonra, hocasının ders veremeyecek kadar yaşlanması ve kendisine tavsiyesi üzerine, Mısır'da bulunan mantık âlimi Mübarek Şah'ın yanına gitti.
Eğitimini tamamlayan Cürcânî eserler yazmaya başladı. Yaptığı ilmî çalışmalar neticesinde İran'da büyük bir şöhrete kavuştu.
Şiraz, Timur tarafından ele geçirilince, istemediği halde Semerkand'a götürüldü (1387). On sekiz yıl boyunca burada başmüderrislik yaptı. Bu arada eser yazmaya devam etti. Semerkand'da bulunduğu sıralarda Maveraünnehir âlimleri ve özellikle Sadeddin-i Taftazanî ile ilmi münazaralarda bulundu. Bu münazaralarda ilme olan vukufiyeti, Timur başta olmak üzere birçok kişinin dikkatini çekti.
Cürcânî, kesin delil olmadığı sürece dalaletle itham etmeye taraftar değildir. Ona göre, Velşid ve Yezid zalim, gaddar ve günahkardırlar. Fakat, ölüm anında imansız gidip gitmedikleri konusu meçhuldür.
İlla lanet edilecekse veya dalaletten söz edilecekse, tek tek şahıs veya isim olarak değil de, genel manada, Bediüzzman'ın ifadesiyle "Allah'ın lâneti münafıklar ve zalimler üzerine olsun." denilmesini daha uygun görmektedir.1
Cürcânî, Timur'un ölümünden sonra Semerkand'dan ayrılarak Şiraz'a geri döndü. Vefatına kadar burada kaldı.
Birçok Alanda Eserler Verdi
Şerif Cürcânî, başta kelam olmak üzere, Arap dili ve edebiyatı, felsefe, mantık, astronomi, matematik, mezhepler tarihi, fıkıh, hadis, tefsir, tasavvuf gibi birçok alanda eserler verdi.
Cürcânî'ye göre, Cenab-ı Hakk'ın ahirette görülmesi keyfiyetsiz olarak gerçekleşecektir. Bazı peygamberlerin çocuklukları sırasında görülen olağanüstü durumlar mu'cize değil keramettir. Bunları, kerametlerin hak olduğuna delil olarak gösterir. Mu'cizeler peygamberlik iddiasında bulundukları sırada verilir.
Cürcânî'ye göre "İman tasdiktir ve kalbe ait bir fiildir." Cürcânî, kıble ehli olup büyük günah işleyenlerin tekfir edilemeyeceğini savunur.
Eserlerinin büyük ekseriyeti şerh ve haşiye şeklinde olmasına rağmen, âlimler tarafından asıl metinler gibi ve bazen de daha önemli olarak kabul edildi.

1