Ramazan ve oruç bilinci

SÜLEYMAN GÜLEK

Ramazan ayı, İslâm'ın beş temel esasından biri olan oruç ibadetinin yerine getirildiği, ibadet, rahmet ve mağfiret ayıdır. Bu mübarek ay, yardımlaşma, bağış, rahmet ve ihsan ile doludur. Maddî ve manevî anlamda arınma süreci olan Ramazan, insanî duyguların yoğunlaştığı, tevbe ve hakka yönelme bilincinin geliştiği bir eğitim ayıdır. İnsanlığı doğruya ulaştıran Kur'an-ı Kerim de bu ayda nazil olmuştur. Yüce Allah, Ramazan ayının önemini şu şekilde ifade etmektedir: "Ramazan ayı, insanlara yol gösterici, doğrunun ve doğruyu eğriden ayırmanın açık delilleri olarak kendisinde Kur'an'ın indirildiği aydır. Sizden her kim bu ayda bulunursa oruç tutsun." (Bakara Suresi, 183). Bu ayda Kur'an'ı daha çok okumalı, anlamaya çalışmalı ve hayatımıza tatbik etmeliyiz.

Oruç ve Ahlâkî Gelişim

Oruç, yalnızca aç ve susuz kalmak değildir; aynı zamanda köklü bir irade terbiyesi ve ahlâk eğitimidir. İnsanı kötü alışkanlıklardan uzaklaştırır ve güzel huylar kazandırır. Sabır, orucun öğrettiği en önemli erdemlerden biridir. Zorluklara sabırla katlanmak ve nefsin aşırı isteklerine karşı koyabilmek, kişinin ahlâkını güzelleştirir. Kur'an'da sabredenlerin müjdelendiği ve büyük ecirle ödüllendirileceği belirtilmiştir (Bakara Suresi, 155).

Oruç ibadetinin hikmetleri arasında kötülüklerden sakınmak, nefsi terbiye etmek, merhamet duygularını geliştirmek ve şükretmeyi öğrenmek gibi değerli kazanımlar bulunmaktadır. Allah Teâlâ, orucun farz kılınışını şöyle bildirmektedir: "Ey iman edenler! Kötülüklerden sakınmanız için oruç, sizden öncekilere farz kılındığı gibi, size de farz kılındı." (Bakara Suresi, 185)

Oruç ve Yardımlaşma Bilinci

İnsan, sahip olduğu nimetlerin kıymetini çoğu zaman fark edemez. Oruç sayesinde, nimetlerden geçici olarak mahrum kalmanın ne demek olduğunu anlayarak, ihtiyaç sahiplerinin yaşadığı sıkıntıları hissedebilir. Bu bilinç, kişiyi fakirlere ve yoksullara yardım etmeye teşvik eder. Ramazan ayı, zekât ve fıtır sadakası gibi mali ibadetlerin de yerine getirildiği bir aydır. Bu ibadetler, toplumda yardımlaşma ve dayanışmayı artırarak, huzur ve mutluluğun yayılmasını sağlar.

Oruç ve Sağlık

Oruç, yalnızca ruhsal ve ahlâkî açıdan değil, bedensel sağlık açısından da birçok fayda sağlar. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) bu konuda şöyle buyurmuştur: "Oruç tutunuz ki, (ruhsal ve bedensel) sıhhat bulasınız." Camiu's-Sağir, c. 2, s. 521, Hds. 5060.) Düzenli bir oruç alışkanlığı, vücudu dinlendirir, sindirim sistemini rahatlatır ve bedeni toksinlerden arındırarak sağlık kazanmasına yardımcı olur.

Orucun Mükâfatı

Ramazan ayının faziletiyle ilgili olarak Peygamber Efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Ey insanlar! Büyük ve mübarek bir ayın gölgesi üzerinize düştü. Bu ay sabır ve yardımlaşma ayıdır. Sabrın ve yardımlaşmanın mükâfatı ise cennettir. Ramazan, bereket ayıdır; mü'minin rızkının çoğaldığı bir aydır. Kim bir oruçluya iftar ettirirse, günahlarının bağışlanmasına ve cehennemden kurtulmasına vesile olur." (Mişkatü'l-Mesabih Hds. 1965) Ayrıca, Kur'an'da oruç tutan erkekler ve kadınlar için büyük bir mükâfatın hazırlandığı bildirilmiştir (Ahzâb Suresi, 55). Ramazan ayına mahsus önemli ibadetlerden biri de teravih namazıdır. Peygamber Efendimiz (s.a.v.),