Hayat bir imtihandır

SÜLEYMAN GÜLEK

Sözlükte "denemek", "tecrübe etmek" ve "sınamak" anlamlarına gelen imtihan; İslâmî bir terim olarak, Allah Teâlâ'nın insanları dünya hayatında hayır ve şerle denemesi, sabır ve teslimiyet gösterenleri âhirette mükâfatlandırması, isyan edenleri ise cezalandırması anlamına gelir. İnsan, Allah tarafından belli bir amaç üzere yaratılmıştır. Bu yaratılış amacını ve dünya hayatında nasıl bir yaşam sürmesi gerektiğini öğrenebileceği rehber ise Allah'ın insanlara indirdiği Kur'an-ı Kerim'dir. Nitekim Yüce Allah şöyle buyurur:

"Bizim, sizi boş bir amaç uğruna yarattığımızı ve gerçekten Bize döndürülüp getirilmeyeceğinizi (hesap vermeyeceğinizi) mi sanmıştınız" (Mü'minun Suresi, 115) Allah Teâlâ insanları en güzel şekilde yaratmış ve dünyadaki her şeyi onlar için var etmiştir: "O (Allah) ki, yeryüzünde ne varsa hepsini sizin için yarattı." (Bakara, Suresi, 29) Yeryüzündeki her şey insanlar için, insanlar ise Allah'a kulluk için yaratılmıştır.

Bu gerçek Kur'ân-ı Kerim'de şöyle ifade edilmektedir: "Ben cinleri ve insanları, ancak Bana kulluk etsinler diye yarattım." (Zâriyât Suresi, 56) İnsan, Allah'a kulluk etmek amacıyla yaratılmıştır. Bu kutsal görevini yerine getirip getirmediğini tespit etmek için de imtihana tabi tutulmuştur. Dünya hayatı, iyi amellerle Rabbine yaklaşanlarla, isyan edenlerin ayırt edileceği bir sınavdır: "O (Allah), hanginizin daha güzel iş yapacağını denemek için ölümü ve hayatı yaratandır." (Mülk Suresi, 2)

İmtihan, ilk insanla başlamış ve son insana kadar devam edecektir. İnsanın hayatta başına gelen olaylar, bir imtihan vesilesidir ve bunlardan kaçmanın imkânı yoktur. Her insan, dünyadaki yaptıklarının karşılığını eksiksiz görecektir: "Artık kim zerre ağırlığınca hayır yapmışsa onu görür. Ve kim zerre ağırlığınca şer yapmışsa onu görür." (Zilzâl Suresi, 7-8) İnsanın imtihanı, herkes için farklı şekillerde olabilir.

İyi insanlar, sabır ve dinine yardım etme yollarıyla; kötü insanlar, hidayete çağırılarak sınanabilir. İmtihanları doğru yorumlayan mü'minler, sabır ve tevekkül göstererek Allah'a teslim olurlar. Kur'an, dünya hayatının hem hayır hem de şerle denemeler içerdiğini bildirir: "Her nefis ölümü tadıcıdır. Biz sizi, şerle de, hayırla da deneyerek imtihan ediyoruz ve siz Bize döndürüleceksiniz." (Enbiya Suresi, 34-35)

Dünya hayatında savaşlar, doğal afetler, hastalıklar, fakirlik ve kayıplar gibi olaylar, birer imtihandır. Bu musibetlere sabır göstermek ve aşırı tepkiler vermemek gereklidir. Kadere iman, bu tür zorluklar karşısında insana en büyük desteği sağlar.

Yüce Rabbimiz, imtihan şekillerini, sabrın önemini ve sonuçta sabrın kazanımlarını Kur'ân-ı Kerim'de bizlere şöyle bildirmektedir: "Andolsun ki sizi biraz korku, açlık, mallardan, canlardan ve ürünlerden biraz azaltma (fakirlik) ile imtihan eder, deneriz. (Ey Peygamber) Sabırlı davrananları müjdele."(Bakara Suresi, 155) buyurarak, bela ve musibetlerle deneneceğimizi bildirmekte ve sabredenlerin müjdelenmesi gerektiğini buyurmaktadır.

İnsanlar dünya hayatına imtihan edilmek, Allah'a kulluk yapmak üzere gönderilmiş olduğundan, imtihan gereği başına birtakım üzücü olaylar gelebilir. İnsanın karşısına çıkan her türlü sıkıntı, zorluk, acı ve musibet, birer imtihan vesilesidir.