Azerbaycan ve Ermenistan arasında ateşkes imzalanandan bu tarafa "Zengezur koridoru" konusu bir türlü anlaşmaya bağlanamadı. Ermenistan tarafı, Azerbaycan ile imzalanan metinde ticaret, lojistik ve koridorlar konusunda kesin olarak "Zengezur" isminin geçmediğine istinat etmektedir. Anlaşma metninde genel olarak ulaşım yollarından bahsedildiğine göre, resmi olarak Erevan, "Zengezur" konusunda hem iç kamuoyu baskısı hem de dışarıdan özellikle Fransa, İran ve ABD baskısı altında hareket ettiğini gizlemiyor. Bu durumda Azerbaycan alternatif hatları devreye sokmuş gözüküyor. Yani "Zengezur" konusu gündemden tam çıkmadı; şimdilik anlaşması mümkün olan varyantların devreye girdiği açık gözükmektedir.

"Peki, Azerbaycan'ın müzakere ettiği gündeminde hangi ana başlıklar vardır"

1. Azerbaycan, "Trans-Hazar koridoru" yani Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye üzerinden geçip Çin ile Avrupa arasında bağlayıcı olan orta koridoru genişletme niyetinde.

2. Azerbaycan, "Kuzey-Güney hattı"nın Ermenistan değil, Azerbaycan üzerinden geçmesini istiyor. Bu, "Astara-Reşt yolu"dur.

3. Elbette "Zengezur koridoru"nun açılması.

"Peki, sonuç nedir"

Ermenistan, kendi anayasasını değiştirmeden nihai barış anlaşması mümkün gözükmüyor. Çünkü Ermenistan anayasası, Türkiye ve Azerbaycan'a toprak iddialarından oluşan maddeler içermektedir. Bu durum kökten çözülmeden, Ermenistan ile bağlanacak herhangi bir anlaşmanın Ermenistan'da siyasi durum değiştiği halde suya düşeceği açıktır. Bu durum sadece Azerbaycan değil, Rusya, Türkiye açısından da önem arz ediyor. Kalıcı, uzun vadeli projeler için sorun oluşturacak hukuki altyapının ortadan kalkması şarttır.

"Zengezur hukuki olarak Ermenistan arazisidir." Evet, tarih olarak geçen yüzyılın başında Ermenistan'a Azerbaycan'dan alınarak verilmiştir. Lakin günümüz hukuk anlayışına dayanarak ortadaki tablo şudur: Ermenistan, "Zengezur koridoru"nu kendisi kontrol etmek istiyor. Rusya'nın bu koridorda hakemliğinin ortadan kalkması için ise Fransa ve ABD'nin ciddi rolü açıktır. Bir de tabii, İran var. İran, "Zengezur koridoru"nun açılmasını kendi çıkarlarına zıt durum olarak görmektedir.

"Koridor, ticaret yolları konusu torba anlaşma anlayışı çerçevesinde değerlendirileceğine göre," öncelik Ermenistan'ın hukuki zeminini temin etmesi gerekmektedir. Barış anlaşması ayrı, ticaret yolları konusu ise ayrıca ana başlık olarak masaya gelecektir. Bu durumun Ermenistan'ı zora soktuğu açıktır. Azerbaycan, Rusya ve İran, "Reşt-Astara yolu"nun açılması konusunda anlaşmaya vardı. Hatırlatmak isterim ki, uzun yıllardır İran bu yolun açılmasına karşı tutum sergilemekteydi. Şimdi ise bu varılan durumla "Kuzey-Güney hattı" ile Rusya-Azerbaycan-İran üzerinden Hint Okyanusu'na çıkış sağlanacaktır. Buna paralel, "Zengezur koridoru