Sevgili Hürriyet okurları... Gebelik döneminde anne adaylarının en sık sorduğu sorulardan biri vitamin ve mineral takviyeleriyle ilgilidir. Özellikle çevreden gelen önerilerle birlikte gebeliğin başından itibaren çok sayıda vitamin kullanılması gerektiği düşünülüyor. Oysa gebelikte önemli olan çok sayıda takviye kullanmak değil, annenin ve bebeğin ihtiyaç duyduğu besin ögelerini doğru zamanda ve doğru dozda almaktır.

Gebelik boyunca bebeğin büyümesiyle birlikte annenin bazı vitamin ve mineral ihtiyaçları artar. Folik asit, demir, iyot, D vitamini ve bazı durumlarda B12 vitamini bu açıdan önem taşıyan besin ögeleridir. Ancak her anne adayının ihtiyacı aynı değildir. Beslenme şekli, kan değerleri, gebelik öncesindeki sağlık durumu, kullanılan ilaçlar ve önceki gebelik öyküsü değerlendirilerek kişiye uygun bir destek planı oluşturulmalıdır.

DEĞERLERE BAKMADAN VERMEK DOĞRU DEĞİL

Gebelik planlayan kadınlarda üzerinde özellikle durduğumuz vitaminlerden biri folik asittir. Folik asit, bebeğin sinir sisteminin erken dönemdeki gelişimi açısından önemlidir. Bu nedenle gebelik oluşmadan önce başlanması ve gebeliğin ilk haftalarında yeterli miktarda alınması önerilir. Özellikle gebeliğin henüz fark edilmediği ilk haftalarda bebeğin gelişimi devam ettiği için folik asit desteğinin gebelik planlaması aşamasında başlaması önem taşır. Demir de gebelikte yakından takip ettiğimiz minerallerden biridir. Gebelik ilerledikçe annenin kan hacmi artar ve bebeğin gelişimi için demir ihtiyacı yükselir. Demir eksikliği geliştiğinde kansızlık, halsizlik, çabuk yorulma ve nefes darlığı gibi şikâyetler ortaya çıkabilir. Ancak burada önemli bir ayrıntı var. Her anne adayına kan değerlerine bakmadan yüksek doz demir vermek doğru bir yaklaşım değildir. Hemoglobin ve ferritin gibi değerler değerlendirilerek ihtiyaç varsa uygun dozda destek verilmelidir.

DOKTOR ÖNERİSİ OLMADAN KULLANILMAMALI

D vitamini de gebelik döneminde üzerinde durulan önemli vitaminlerden biridir. D vitamininin kemik metabolizması başta olmak üzere bağışıklık sistemi ve birçok biyolojik süreçte rolü bulunur. D vitamini eksikliği saptanan anne adaylarında doktor önerisiyle uygun dozda takviye yapılabilir. Ancak vitaminlerin doğal veya zararsız olduğu düşüncesiyle yüksek dozlarda kullanılması doğru değildir. B12 vitamini özellikle hayvansal gıdaları sınırlı tüketen veya tamamen bitkisel beslenen anne adaylarında önem kazanabilir. B12 eksikliği hem anne sağlığı hem de bebeğin gelişimi açısından dikkate alınması gereken bir durumdur. Bu nedenle beslenme alışkanlıklarının gebelik takiplerinde mutlaka doktorla paylaşılması gerekir. Gebelikte iyot ihtiyacı da artar. İyot, tiroid hormonlarının üretimi açısından önemlidir ve gebelikte hem annenin hem de bebeğin metabolizması için gerekli bir mineraldir. Ancak iyot desteği konusunda da kişinin kullandığı tuz, beslenme şekli ve tiroid fonksiyonları birlikte değerlendirilmelidir. Anne adaylarının dikkat etmesi gereken bir başka konu ise A vitaminidir. A vitamini vücut için gerekli olsa da yüksek dozlarda alınması gebelik açısından istenmeyen sonuçlara yol açabilir. Bu nedenle özellikle içerisinde yüksek miktarda A vitamini bulunan ürünlerin doktor önerisi olmadan kullanılmaması gerekir. Gebelikte "vitamin ne kadar fazla olursa o kadar faydalıdır" anlayışı doğru değildir.

TEMEL BESİN GRUPLARI DA DENGELİ TÜKETİLMELİ

Omega 3 gibi takviyeler de gebelik döneminde sıkça gündeme geliyor. Balık tüketimi düşük olan anne adaylarında omega 3 desteği değerlendirilebilir. Ancak kullanılacak ürünün içeriği ve dozu önemlidir. Özellikle balık yağı ürünlerinin tamamının aynı olmadığını ve gebelikte güvenilir ürünlerin tercih edilmesi gerektiğini unutmamak gerekir. Gebelikte vitamin kullanımı konusunda en doğru yaklaşım, kan tahlillerini ve beslenme durumunu birlikte değerlendirmektir. Anne adayının yalnızca bir takviye kullanıyor olması sağlıklı beslendiği anlamına gelmez. Sebze, meyve, protein kaynakları, tam tahıllar ve süt ürünleri gibi temel besin gruplarının dengeli şekilde tüketilmesi, gebelik beslenmesinin temelini oluşturur. Bir diğer önemli nokta da farklı ürünleri üst üste kullanmamaktır. Örneğin gebelik multivitamini kullanan bir anne adayının ayrıca aynı vitamin ve mineralleri içeren başka ürünleri doktoruna danışmadan eklemesi, bazı besin ögelerinin gereğinden fazla alınmasına neden olabilir. Bu nedenle kullanılan bütün ilaç ve takviyelerin gebelik takibini yapan hekime bildirilmesi gerekir.