Sevgili Hürriyet okurları... Bebeğiniz doğdu... İlk kez kucağınıza aldınız. İncelerken cildinde pembe-kırmızı bir leke fark ettiniz. Ve aklınızdan geçen ilk soru, "Ya şimdi ne olacak" oldu.

Öncelikle şunu bilmek önemli; doğumdan itibaren fark edilen bu tür cilt görünümlerinin bir kısmı, bebekliğin ilk aylarında kendiliğinden kaybolabilir. Bu nedenle ayırıcı tanının bir dermatoloji uzmanı tarafından yapılması ve doğru tanının netleştirilmesi, büyük önem taşır. Bu hafta köşe konuğum Dermatolog Dr. Sevil Özdöl ile bebeklerin cildindeki lekelerle ilgili merak edilenleri konuştuk.

* Bebeklerde ilk fark edilen leke doğumsal şarap lekesi olabilir mi Aileler bu durumda ne yapmalı

Evet, olabilir. Doğumsal şarap lekesi; yenidoğanlarda yaklaşık yüzde 0.3 oranında görülen, damarların doğumsal olarak bölgesel genişlemesiyle karakterize bir doğum lekesidir. Tıpta nevus flammeus olarak da bilinir. Yenidoğan döneminde genellikle açık pembe ya da kırmızı tonlardadır. En sık yüz bölgesinde görülür; özellikle alın, göz çevresi ve yanaklarda yerleşim gösterebilir. Ancak vücudun her bölgesinde ortaya çıkabilir. Bebeğinizde bu tür bir cilt görünümü fark ettiğinizde ilk adım, doğru tanının konulmasıdır. Benzer görünüme sahip farklı cilt durumları ile karışabileceği için değerlendirme bir dermatoloji uzmanı tarafından yapılmalıdır. Oysa bazı cilt görünümleri zamanla kaybolabilirken, bazıları kalıcıdır ve erken dönemde değerlendirilmesi gerekir. Doğru tanı konulduktan sonra; lekenin yerleşimi, yaygınlığı ve eşlik edebilecek durumlar göz önünde bulundurularak kişiye özel bir takip ya da tedavi planı oluşturulur.

Sevil Özdöl

* Neden ortaya çıkar Sadece ciltle mi sınırlıdır, başka organlar etkilenir mi
Bu durum, gebelik sırasında damar gelişimiyle ilgili erken dönemde ortaya çıkan bazı farklılıklara bağlıdır. Günümüzde bu değişimin çoğunlukla damarsal yapıyı etkileyen somatik mutasyonlarla ilişkili olduğu düşünülmektedir. Ailelerin yaptığı ya da yapmadığı herhangi bir şeyle ilişkili değildir. Genetik geçiş çoğu zaman söz konusu değildir. Başka organları etkileyebilir. Ancak bazı bölgelerdeki yerleşimlerde ek değerlendirme gerekebilir. Örneğin göz çevresi tutulumunda glokom açısından, alın bölgesi tutulumunda ise özellikle beyin açısından değerlendirme yapılması önemlidir. Ayrıca doğumsal şarap lekesinin eşlik edebileceği nadir sendromlar açısından da tüm vücut değerlendirmesi dikkatle yapılmalıdır.
* Zamanla kaybolur mu "Bekleyelim geçer" yaklaşımı doğru mu
Doğumsal şarap lekesi tanısının zamanla kendiliğinden kaybolması beklenmez. Zaman içinde renkte koyulaşma, cilt yüzeyinde kabalaşma, kalınlaşma ve kabarcık oluşumu görülebilir. Her doğumsal şarap lekesi kendi seyrini izler. Bu değişiklikler herkeste aynı hızda ya da aynı şekilde ortaya çıkmayabilir. Bazı durumlarda diğer pembe-kırmızı cilt lekeleri (melek öpücüğü) ya da damarsal benler (çilek hemanjiom) ile karıştırılabilir ve "bekleyelim geçer" yaklaşımıyla yanlış değerlendirmeler yapılabilir. Oysa erken dönemde yapılacak doğru değerlendirme, hem tanının netleşmesi hem de uygun yaklaşımın planlanması açısından kritik öneme sahiptir.

* Ne zaman tedavi olunmalı Erken yaşta tedavi önemli mi
Doğumsal şarap lekesi tedavisinde belirli bir yaş sınırı yoktur.
Uygun görülen durumlarda çok erken dönemlerde, hatta yaşamın ilk aylarında dahi tedavi planlanabilir. Erken dönemde yapılan değerlendirme; hem tedavi sürecinin planlanması hem de alınacak yanıt açısından önemlidir. Doğumsal şarap lekesi tedavisinde erken dönemde başlanması iki nedenle avantajlı olabilir. 1-Damar yapılarının daha yüzeyel ve ince olduğu bu dönemde tedaviye yanıt daha iyi olabilir. 2-Bebeklik döneminde deri renginin daha açık olması, lazer ve ışık sistemlerinin etkinliğini artırabilir. Ancak bu, daha ileri yaşlarda tedaviden iyi fayda görülmeyeceği anlamına gelmez. Erişkin dönemde de tedavi planlanabilir ve çok başarılı sonuçlar elde edilebilir. Bu nedenle "geç kaldık" düşüncesi çoğu zaman doğru değildir. Her yaşta değerlendirme yapılabilir ve uygun tedavi planı oluşturulabilir.
* Tedavi seçenekleri nelerdir Tedavi ile tamamen düzelir mi Tedavi sırasında ve sonrasında bizi neler bekler

Günümüzde lazer ve ışık temelli uygulamalar en sık tercih edilen yöntemlerdir. Farklı dalga boylarında çalışan sistemler (585–595 nm, 532 nm, 1064 nm) ve IPL uygulamaları kullanılabilir. Hangi yöntemin tercih edileceği; lekenin yeri, rengi ve derinliğine göre belirlenir. Bu nedenle tedavi planı her birey için farklıdır. Doğumsal şarap lekesi tedavisi ile lezyonun görünümünde belirgin açılma sağlanabilir. Ancak her vakada tamamen kaybolması mümkün olmayabilir. Tedaviye yanıt; lezyonun rengi, derinliği, yerleşimi ve bireysel farklılıklara bağlı olarak değişir. Bu nedenle bazı vakalarda oldukça başarılı sonuçlar elde edilirken, bazı vakalarda daha sınırlı yanıt görülebilir. Amaç çoğu zaman lekenin rengini açmak, görünürlüğünü azaltmak ve zaman içinde gelişebilecek yapısal değişiklikleri kontrol altına almaktır. Tedavi genellikle çoklu seanslar şeklinde planlanır. Nispeten acılı, ağrılı bir işlemdir. Seans aralıkları çoğunlukla ayda bir olacak şekilde düzenlenir. İşlem sonrasında geçici kızarıklık, morluk, şişlik, ödem ve kabuklanma görülebilir. Açık ya da koyu renkli pigmentasyon değişiklikleri gelişebilir. İz kalma riski vardır; ancak uygun cihaz ve deneyimli uygulamalarla bu risk oldukça düşüktür.Kabuklanmaların koparılması ve önerilen bakımın yapılmaması iz kalma riskini artırabilir.