Siyonist kolonyal ütopya ve Hıristiyan Siyonistler

Siyonizm, 19. yüzyılda önce İngiltere'de ortaya çıkmıştı. Bu ideoloji emperyal çağ olarak adlandırılan yüzyılda öncelikle Protestan İngilizler tarafından işlendi. İngiliz Siyonistler kolonyal yayılmacı bir anlayışa sahipti. Bu açıdan İsrail'in bugünkü soykırım suçlarını analiz edebilmek için mutlaka "Hıristiyan Siyonistler" kimlerdir ve ne zaman ortaya çıkmışlardır sorularına cevap bulmak gerekir. Theodor Herzl, Siyonizm'e inanmaya başladığında bu ideoloji epeyce işlenmişti. Kaynaklarda Rahip William Henry Hechler için Herzl'in yardımcısı, danışmanı, dostu ve destekçisi bilgileri veriliyor. Aynı kaynaklarda Hechler'in İngiltere'nin Hindistan kolonisindeki faaliyetleri de anlatılıyor. Herzl'in fikirlerini ve faaliyetlerini tahlil etmek isteyen birinin mutlaka Hechler üzerinde durması gerekir. Bizde ne yazık ki Herzl ile alakalı abartılı bir algı oluşmuştur. Hâlbuki Hechler'in kolonyal tecrübesi ve vizyonu İsrail'i tanımak bakımından çok daha önemlidir. Herzl'in "Old New Land" adlı romanını tahlil ettiğimizde kolonyal vizyonun önemi daha iyi anlaşılır. "Old New Land" baştan aşağıya kolonyal bir ütopyadır.

İkinci bir yazıda ütopya üzerinde durmak istiyorum. Bu kavram da farklı açılardan tahlil edilmemiştir. Ne yazık ki ütopyanın edebî eserlerdeki karşılığı üzerinde de durulmadığı için edebî tahlillerde Avrupa-merkezci bir bakış ve kolonyal vizyon eleştiriye tabi tutulmamıştır. Belki de bu sebeple Herzl'in "Yahudi Devleti" kitabı bizde de yaygın bir şekilde tanınır ve bilinir fakat aynı kişinin ütopik eseri "Old Nev Land" çok bilinmez. Hâlbuki ütopyanın iki tarafı vardır ve Filistin'de görüldüğü gibi toprağın asıl sahipleri açısından tam bir distopya ortaya çıkmıştır. Herzl, dindar bir Yahudi değildi. Çok daha ilginç olanı ise Herzl, antisemitik fikirlere sahipti. Kaynaklar Hechler'in de antisemitik olduğunu söylüyor. Zaten Herzl'in ütopyasında yerleşimciler Almanca konuşur.

Ortaya çıkan distopik durumların yerliler açısından anlamı üzerine Batı edebiyatında fazlaca bir şey bulmak mümkün değildir. Çünkü ütopyalar mahiyeti gereği Avrupa-merkezci bakışla ve kolonyal bir vizyonla gerçeğe dönüşmüştür. Distopik durumların çoğu unutulmaya terk edilmiştir. Fakat soru hâlâ yaşıyor. Batı Avrupa ülkelerinin ütopyalarının yarattığı distopik yıkımların dünyasını ortaya çıkarmak ve anlamak mümkün olacak mı Bu soruya cevap bulmak için çok uzaklara gitmeye gerek yok. Gazze'nin yıkılmış binaları ve enkazın arasında yaşamaya çalışan insanlar ve yıkıntıları oyun sahasına dönüştüren çocuklar yeni bir distopyanın nelerden ibaret olduğunu göstermiyor mu

Öncekilerin kaybolup gitmesiyle ilgili kesin yargılar vermek doğru değil, örneğin Güney Afrika cumhuriyeti ütopya ve distopya karşılaştırmasına iyi bir örnek olarak hâlâ canlılığını muhafaza ediyor. Gazze ve Filistin'in tarihî topraklarının tamamı ütopya ve distopya karşılaştırması açısından çok daha canlı bir örnektir. Gazze'de Avrupa-merkezci bakış ve kolonyal vizyon bütün boyutlarıyla öne çıktı ve distopik dünyanın nelerden ibaret olduğu açıkça görüldü ve bir model ortaya çıktı. ABD Başkanı Trump'ın ve İngiltere eski başbakanlarından Tony Blair'in "Gazze Rivierası" ütopik bir tasarım olarak basına yansımıştı. Eğer başarmış olsalardı o da ileride edebiyat dünyasında pazarlanırdı.