ABD–İsrail–İran hattında bir ayı aşkın süredir devam eden savaşın ve Hürmüz Boğazı'nın kapanma sürecinin etkilerini Batı Akdeniz İhracatçılar Birliği Başkanı Ümit Mirza Çavuşoğlu'yla uzun uzun konuştuk...

Önce genel bir değerlendirme yapmakta fayda var:

*

Hürmüz Boğazı'ndaki kapanma, küresel ticaretin yanı sıra Türkiye'nin Orta Doğu'ya yönelik ihracatını da doğrudan etkiliyor.

*

Batı Akdeniz'den çıkan ürünler için risk artıyor; ihracatçı alternatif senaryolar üzerinde kafa yoruyor.

*

3 AŞAMALI TABLO

Orta Doğu'ya yapılan ihracatın önemli bölümünün savaş hattı üzerinden gerçekleşmesi, lojistik süresini uzatıyor, maliyetleri artırıyor.

*

Konuştuğum sektör temsilcilerinin tamamı sürecin etkilerini üç aşamada değerlendiriyor:

1-Kısa vadede (1–3 ay):

Siparişlerde yavaşlama

"Bekle-gör" yaklaşımı

Navlun maliyetlerinde ani artış

2-Orta vadede (3–6 ay):

Tedarik zincirinde kırılmalar

Alternatif pazar arayışı

Rekabet gücünde zayıflama

3-Uzun vadede (6 ay ve üzeri):

Ticaret rotalarında kalıcı değişim

Orta Doğu pazarında daralma

Yeni tedarikçi ülkelerin devreye girmesi

VERİLER NE SÖYLÜYOR

Yazımı hazırlarken BAİB'in Orta Doğu pazarına ilişkin açıkladığı son verilere şöyle bir göz attım.

*

2025 Orta Doğu ihracatı: 237,1 milyon dolar

Toplam ihracattaki pay: Yüzde 8,65

Yıllık artış: Yüzde 7,82

*

Rakamlar hiç fena değil.

*

Peki, savaş sürecinde hangi sektörler risk altında

*

Yaş meyve-sebze

İnşaat malzemeleri

Demir-çelik ve mermer

*

Çözüm

*

Masadaki A-B-C planlarını Ümit Bey'den dinledim:

YENİ ROTA ÇİZİLEBİLİR

"Savaşın uzaması ihtimaline karşı farklı senaryolar üzerinde çalışıyoruz. Alternatif pazar olarak Rusya, Doğu Avrupa ve Afrika var. Konteynırların Hürmüz'de sıkışıp kalması fiyatları yukarı çekti. Ayrıca sigorta bedelleri inanılmaz seviyelere ulaştı. Şu an bir konteynırı sigorta ettirmenin bedeli yaklaşık 1500 Euro."

MALİYET ARTIYOR

Alternatif güzergâhlar da gündemde. Süveyş Kanalı üzerinden dolaylı hatlar ve Ümit Burnu rotası seçenekler arasında yer alıyor. Ancak bu rotalar teslim sürelerini uzatırken maliyetleri ciddi biçimde artırıyor.

YAPISAL DEĞİŞİM KAPIDA

Hürmüz Boğazı'ndaki kapanma, yalnızca geçici bir aksama değil; Türkiye'nin ihracat stratejisini yeniden şekillendirebilecek bir kırılma noktası haline geliyor. Ekonomi çevrelerinde hâkim görüş net: Savaş kısa sürerse dalgalanma sınırlı kalacak, uzun sürmesi halinde ise yapısal değişim kaçınılmaz olacak."

*

BAİB gibi stratejik bir kurumun süreci yakından takip etmesi, planlama yapması elbette önemli.

*