ABD ordusunda bir pilot olduğunuzu hayal edin.

Bir gün komutanınızdan bir talimat geliyor: "İran'da şu hedefi bombalayacaksın".

Bakıyorsunuz, gösterilen yer bir ilkokul!

Anlıyorsunuz ki o bombayı attığınız anda yüzlerce masum yavrunun katili olacaksınız.

Ne yapardınız

"Emir demiri keser" deyip, vicdanınızı "sorumluluk bende değil bana emri verenlerdedir" diye susturup sizden isteneni yapar mıydınız

Yoksa "böyle korkunç bir emre uymayı reddediyorum, gerekirse hapis yatıp askerlikten atılmayı göze alırım ama bunu yapmam" diye mi cevap verirdiniz

İkincisini yapabilen çok nadir çıkar.

Nazi subaylarının hemen hepsi Yahudi komşularını eşleri ve çocuklarıyla gaz odalarına gönderdiler.

Silahsız sivillerin üzerine ateş açma talimatı almış İsrail askerlerinin çok azı "hayır" diyor.

Devletlerin ya da güçlü isimlerin zorbalıklarına alet edilen pek çok polis, asker, savcı, hâkim, gazeteci, öğretmen, din adamı arasında "bu kötülüğe alet olmayacağım, bu oyunu oynamıyorum" diyerek istifa edebilene pek rastlanmıyor.

"Sicilim bozulursa, işten atılırsam başka iş bulamam, aç kalırım, açıkta kalırım" endişeleri durduruyor insanları.

Ama bu endişeler vicdanların itirazını bastırmak için yeterli değil.

Zulme alet edilecek kişilerin, karşılarındakileri insan gibi görmemeleri gerekiyor.

Buna "dehumanizasyon" yahut "insandışılaştırma" deniyor.

Onları, kendi şeytani hırsları için maşa yapmak isteyenler propagandaya başlıyor: Sakın karşınızdakileri kendiniz gibi insan sanmayın, sakın onlara acımayın, onlar tehlikeli yaratıklar; en kötü cezaları sonuna kadar hak eden öcüler!

Bu yalanlara inanınca parmaklar tetiklere daha tereddütsüz gidiyor, coplar protestocuların kafasına daha sert iniyor, kalemler daha kolay kırılıyor.

Black Mirror dizisinin "Men Against Fire" isimli 3. Sezonunun 5. Bölümü bu konuyu işliyor: Askerlerin beyinlerine yerleştirilen MASS adlı bir nöral implant, askerlere zavallı sivilleri çirkin, zombi benzeri mutant yaratıklar gibi gösteriyor ki onları vicdan azabı duymadan öldürebilsinler.

Bu hiç abartılı bir kurgu değil.

Naziler, Yahudilere "sıçan", "bit", "hamamböceği", "parazit", "haşere", "tilki", "akbaba" dediler. Onları insan kılığına girmiş alt-insanlar (Untermenschen) olarak tanımladılar. Böylece milyonlarcasını katledebildiler.

Ruanda'da Hutu radikalleri, Tutsileri "inyenzi" (hamamböceği) diyerek dehumanize ettiler. Tutsileri zararlı, yok edilmesi gereken haşerat olarak tanımladılar. Bu propaganda ile binlerce Hutu militanı (Interahamwe) ve destekçileri, 100 gün içinde yaklaşık 800.000 Tutsi ve ılımlı Hutu'yu, kadın, genç, çocuk, bebek demeden öldürdü.