Meslek kodu, sigortalıların işyerinde fiilen yürüttükleri işi tanımlamak amacıyla kullanılan ve Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından işverenler için zorunlu bir sınıflandırma sistemidir.

Sosyal Güvenlik Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK), Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından geliştirilen ISCO-08 (Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması) modelini referans almaktadır. Mesleklerin sınıflandırılmasında bu kodlar esas alınmaktadır.

Sigortalılara ait meslek kodlarının, işyerinde fiilen yapılan işle uyumlu biçimde bildirilmesi işveren açısından yasal bir yükümlülüktür. Meslek kodu bildirimi yalnızca işe giriş aşamasında belirlenen ve sabit kalan bir bilgi değildir. Bu nedenle iş ilişkisinin devamı boyunca çalışanların görev, unvan ve sorumluluklarında meydana gelen değişikliklere paralel olarak güncel tutulmalıdır.

Nitekim çalışanların terfi etmesi, görev yerinin veya fonksiyonunun değişmesi, farklı bir birimde çalışmaya başlaması ya da iş tanımının kapsamının genişlemesi gibi durumlar, meslek kodunun yeniden değerlendirilmesini ve gerektiğinde güncellenmesini zorunlu kılmaktadır. Bu güncelleme, kayıtların gerçeği yansıtması bağlamında önemlidir. Bu nedenle olası denetimlerde, sigortalının fiilen yaptığı iş ile bildirilen meslek kodu arasındaki uyum incelenmektedir.

İşverenler, meslek kodu güncellemesini elektronik ortamda işe giriş bildirgesi üzerinden yapabilmektedir. Ayrıca Sosyal Güvenlik Kurumuna dilekçe verilerek meslek kodunun güncellenmesi mümkündür.

İşverenin sigortalıya ilişkin meslek adı ve kodunu geçmişe dönük olarak değiştirmek istemesi halinde, bu talep denetime tabi tutulmadan işleme alınmakta ve herhangi bir idari para cezası uygulanmamaktadır. Bu uygulamadaki esas amaç meslek kodlarının yapılan iş ile uyumlu olmasını sağlamaktır.

Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından meslek kodunun gerçeğe aykırı bildirildiğinin tespit edilmesi halinde, işyeri bazında ve her bir beyanname dönemi için idari para cezası uygulanmaktadır.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile 2020/08 sayılı İdari Para Cezaları Genelgesi uyarınca, muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde çalışanların fiilen yaptıkları işe uygun olmayan meslek adı ve kodunun bildirilmesi idari para cezasını gündeme getirmektedir. Bu durumda, gerçeğe aykırı bildirim yapılan her bir sigortalı için asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası uygulanmaktadır.

2026 yılı için meslek kodunun gerçeğe aykırı bildirilmesine bağlı idari para cezasının tespit edilmesinde asgari ücret esas alındığından yeni asgari ücret üzerinden hesaplama idari para cezası tutarı belirlenmektedir.