İzmir'in Aliağa ilçesindeki bir demir-çelik tesisinde meydana gelen patlama, çalışma hayatımızı derin bir yasa boğdu. Hayatını kaybeden işçi kardeşlerimize Allah'tan rahmet; ailelerine, yakınlarına ve çalışma arkadaşlarına sabır ve başsağlığı diliyorum. Yaralanan çalışanlarımıza acil şifalar temenni ediyorum.

Her iş kazası; yarım kalan hayatlar, evlerinde yolunu gözleyen aileler ve dinmeyen bir acı bırakıyor. Oysa çalışma hayatının en temel işveren sorumluluğu, çalışanların işlerini sağlıklı ve güvenli koşullarda yapmasını sağlamak, her akşam sevdiklerine sağ salim dönmelerini güvence altına almaktır.

İş kazalarını yalnızca meydana geldikten sonra konuşmak yeterli değildir. Asıl olan işyerinde risk değerlendirme raporu düzenlenerek, kazaya yol açabilecek tehlikeleri önceden görmek ve gerekli tedbirleri zamanında almaktır. Çünkü iş kazaları kader değildir; doğru planlama, etkin denetim ve güçlü bir güvenlik kültürüyle önlenebilir.

ÖNLEMEK, İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİN TEMELİDİR

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun merkezinde önleyici yaklaşım yer alır. Bu yaklaşım, iş kazası ya da meslek hastalığı yaşanmadan önce tehlikelerin belirlenmesini, risklerin değerlendirilmesini ve gerekli önlemlerin alınmasını esas alır.

6331 sayılı Kanun'un 4'üncü maddesi, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlama yükümlülüğünü işverene verir. İşveren; gerekli tedbirleri almak, alınan önlemlerin uygulanmasını izlemek ve denetlemek, tespit edilen uygunsuzlukları gidermek ve risk değerlendirmesi yapmak ya da yaptırmakla sorumludur. İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin dışarıdan alınması da işverenin bu sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Bu sorumluluk, kâğıt üzerinde hazırlanmış belgelerle yerine getirilmiş sayılmaz. Risk değerlendirmesi, işyerindeki gerçek çalışma koşullarını ve üretim süreçlerini yansıtmalı; alınan tedbirler sahada uygulanmalı ve düzenli biçimde gözden geçirilmelidir.

AĞIR SANAYİDE RİSKLERİ DOĞRU YÖNETMEK

Demir-çelik tesisleri gibi yüksek riskli işyerlerinde üretim süreçleri, bakım ve onarım çalışmaları, kaldırma ve taşıma operasyonları ile kullanılan makine ve ekipmanlar birlikte değerlendirilmelidir. Üretim yönteminde, ekipmanda ya da çalışma koşullarında değişiklik olduğunda risk değerlendirmesi de güncellenmelidir.

Vinçler, kaldırma araçları, halatlar, kancalar ve bağlantı elemanları bu tesislerde hayati önem taşır. İş ekipmanlarının gerekli kontrolleri, ekipmanın niteliğine ve mevzuatta belirlenen şartlara uygun biçimde yetkili kişilerce yapılmalı; kontrol ve bakım kayıtları düzenli tutulmalıdır. Tespit edilen uygunsuzluklar giderilmeden ekipman yeniden kullanıma alınmamalıdır. Vincin taşıma kapasitesinden fren sistemlerine, yapısal bütünlüğünden ray ve bağlantı elemanlarına kadar her unsur titizlikle değerlendirilmelidir.

Bakım ve onarım çalışmaları da üretimin olağan akışından ayrı düşünülerek hafife alınmamalıdır. Bu işler çoğu zaman farklı ekiplerin, farklı işverenlere bağlı çalışanların ve çeşitli ekipmanların aynı alanda bulunmasını gerektirir. Çalışmaya başlamadan önce işin kapsamı belirlenmeli, çalışma alanı güvenli hâle getirilmeli, enerji kaynakları kontrol altına alınmalı ve gerekli izolasyon ile kilitleme-etiketleme uygulamaları yapılmalıdır. Kaldırma operasyonları için uygun plan hazırlanmalı; tehlikeli alanlara yetkisiz kişilerin girmesi engellenmelidir.

HAZIRLIK, EĞİTİM VE KOORDİNASYON

Acil durum planları, ancak işyerinin karşılaşabileceği gerçek tehlikeleri kapsıyor ve çalışanlar tarafından biliniyorsa işe yarar. Yangın, patlama ve kimyasal sızıntı gibi senaryolar için müdahale ekipleri oluşturulmalı; tahliye yolları ve toplanma alanları belirlenmeli, çalışanlara eğitim verilmeli ve tatbikatlar düzenli olarak yapılmalıdır.

Çalışanların karşılaşabilecekleri riskler ve alınması gereken önlemler hakkında bilgilendirilmesi, iş sağlığı ve güvenliği eğitimi alması da zorunlu ve vazgeçilmezdir. Çalışanlar tehlikeli durumları çekinmeden bildirebilmeli, önerileri dikkate alınmalı ve gerektiğinde çalışmaktan kaçınma haklarını kullanabilmelidir. Güvenli çalışma kültürü, çalışanların sesinin duyulduğu ve bildirilen risklerin karşılıksız bırakılmadığı bir ortamda gelişir.