İş Hukuku mevzuatımızda doğum yapan işçilere tanınan bazı haklar, belirli şartlarla evlat edinen kadın ve erkek işçilere de tanınmaktadır. Üç yaşını doldurmamış bir çocuğun evlat edinilmesi durumunda, çocuğun aileye uyumunun desteklenmesi ve bakımının sağlanabilmesi amacıyla analık hali izni, yarım çalışma, ücretsiz izin ve kısmi süreli çalışma gibi önemli haklardan yararlanılması mümkündür.

MAZERET İZNİ

4857 sayılı İş Kanunu'nun ek 2'nci maddesine göre işçiye evlat edinmesi halinde üç gün ücretli mazeret izni verilmelidir. Bu hak bakımından kadın veya erkek işçi ayrımı bulunmamaktadır. Ayrıca üç günlük mazeret izni için çocuğun üç yaşından küçük olması yönünde bir şart da öngörülmemiştir. Dolayısıyla evlat edinen işçi, üç günlük ücretli mazeret izninden yararlanabilecektir.

ANALIK İZNİ

İş Kanunu'nun 74'üncü maddesi uyarınca, üç yaşını doldurmamış bir çocuğu evlat edinen eşlerden birinin veya çocuğu tek başına evlat edinen işçinin, çocuğun aileye fiilen teslim edildiği tarihten itibaren sekiz hafta analık izni hakkı bulunmaktadır. Eşlerin birlikte evlat edinmesi durumunda ise sekiz haftalık izin eşlerden biri tarafından kullanılabilir.

YARIM ÇALIŞMA HAKKI

Sekiz haftalık analık izninin sona ermesiyle, üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen kadın veya erkek işçiler talep etmeleri durumunda, haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin hakkından yararlanabilir.

Yarım çalışma süreleri, birinci doğumda 60 gün, ikinci doğumda 120 gün ve sonraki doğumlarda 180 gündür.

ÜCRETSİZ İZİN

Üç yaşını doldurmamış çocuğun evlat edinilmesi halinde eşlerden birine veya çocuğu tek başına evlat edinene, analık izninin bitiminden sonra talep etmesi durumunda 6 aya kadar ücretsiz izin verilmelidir. 6 aylık ücretsiz izin süresi, yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmamaktadır.

Diğer yandan, işçi altı aylık sürenin tamamını kullanmak zorunda değildir. İhtiyacına göre daha kısa süreli ücretsiz izin talebinde bulunması her zaman mümkündür.

KISMİ SÜRELİ ÇALIŞMA HAKKI

Evlat edinen işçiye sağlanan önemli haklardan biri de çocuğun mecburi ilköğretim çağının başladığı tarihi takip eden ay başına kadar kısmi süreli çalışma talebinde bulunabilmesidir. Üç yaşını doldurmamış bir çocuğu eşiyle birlikte veya tek başına evlat edinen işçi, çocuğun fiilen teslim edildiği tarihten itibaren bu haktan yararlanabilir.

Kısmi süreli çalışma talebi, analık izni, yarım çalışma veya altı aya kadar ücretsiz iznin bitiminden sonra yapılabileceği gibi altı aylık ücretsiz izin tamamlanmadan da bu iznin kesilmesi suretiyle yapılabilir.

Yalnızca aşağıda sayılı işlerde kısmi süreli çalışma yapılabilmesi işverenin onayına bağlıdır:

* Özel sağlık kuruluşlarında mesul müdür, sorumlu hekim, laboratuvar sorumlusu ve benzeri şekilde tam zamanlı çalışması öngörülen sağlık hizmetleri işleri,