Kur'an 'bilgi arşivi' değil 'düşünme metodolojisi'

Hiç kendine sordun mu: Allah, neden Kur'an'da bizim peşinden koştuğumuz o "gazetevârî bilgileri" gizler Ashab-ı Kehf'in isimlerini vermez. Sayılarını açıkça bildirmez. Hangi çağda yaşadıklarını söylemez. Zalim hükümdarın adını anmaz. Hz. Nuh'un kavmini ne kadar süre davet ettiğini bile ayrıntılı safhalarla değil, toplu bir rakamla ifade eder... Firavun'un şahsî ismini de vermez. Ramses miydi, başkası mıydı Bunu belirtmez.

Peki neden Neden bu kadar kasıtlı bir "muğlaklık" var ayrıntılarda; ama duyguların, diyalogların ve ilahî yasaların tasvirinde bu derece güçlü bir açıklık ve derinlik bulunuyor

Cevap insanın idrakini değiştirecek cinsten sarsıcıdır: Çünkü Kur'an bir "malumat kitabı" değil, bir "metodolojiler kitabıdır." Allah, seni ölüp bitmiş bir olayın tarihî arşivinde boğmak istemez. O, sana her çağda ve her zeminde yeniden tecelli eden hakikati vermek ister. Sana "ham veriyi" değil, "şifreyi" sunar ki, yaşadığın çağın karmaşasını onunla çözebilesin.

1. Firavunluğun soyutlanması: Firavun bir şahıs değil, bir "işlev"dir.

Kur'an neden Firavun'un gerçek adını vermez Çünkü Allah, zulmü mumyalanmış bir adama indirgemeni istemez. Kur'an, sana her çağın Firavun'unu göstermek ister.

Bir yönetici çıkıp da: "Ben size ancak kendi gördüğümü gösteriyorum." diyorsa; yani görüşü tekeline alıyor, sesleri susturuyorsa, işte o bir Firavun'dur.

Toplumu bölüp parçalıyor, insanları birbirine düşürüyorsa; "Şüphesiz Firavun yeryüzünde büyüklük tasladı ve halkını sınıflara ayırdı." ayetinin tecellisi olarak, o yine Firavun'dur. Halkının aklını küçümsüyor, onları hafifleştiriyor ve onlar da itaat ediyorsa; "Böylece kavmini küçümsedi, onlar da kendisine itaat ettiler." Hakikati onda yeniden görünür olur; bu da Firavunluğun ta kendisidir. Kur'an burada bir tarih hikâyesi anlatmıyor.

Burada yaptığı şey, sonrakilerin çağlarında -hatta yirmi birinci asırda bile- zalimleri tanıyabilmen için sana bir bağlam, bir ölçü, bir okuma anahtarı vermektir.

2. Ashâb-ı Kehf: Her çağın yiğit gençleri

Allah neden onların sayısını gizledi

"Onlar üç kişidir, dördüncüleri köpekleridir... De ki: Rabbim onların sayılarını daha iyi bilir." Çünkü sayı, sadece bir bilgidir; ama belirleyici olan bilgi değil, yöntemdir.

Bu yöntemin özü şudur: Bozulmuş bir toplumun içinde yaşayan bir grup genç, inançlarını korumaktan endişe eder; bunun üzerine ilkeyi muhafaza etmek için bir tür manevî ve şuurlu çekilişe, yani "kehf"e yönelirler.