a-Enerji fiyatlarının artmasına bağlı kayıpları

*İran'ın, dünyadaki petrollerin yaklaşık %20'nin geçtiği Hürmüz Boğazını kapatması, AB ülkelerine hem petrol ve hem de doğalgaz akışını durdurdu. Bu durum Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle, Rusya'dan enerji alımını durduran AB ülkelerine pahalıya maloldu. Doğalgaz fiyatları % 180'e varan oranda zamlandı. AB ülkelerinin ithal doğalgaza bağımlı olmaları, enflasyonu yükseltti ve sanayi şirketlerini de zor durumda bıraktı. AB ülkelerindeki büyük şirketler maliyetlerin ucuz olduğu ülkelere taşınmaya başladı. Hürmüz Boğazının yanında İran destekli Yemen'deki Husiler'in Bab-ül Mendep boğazına saldırılar düzenlemeleri, hem petrol taşıma işinin 10-14 gün daha fazla uzamasına ve hem de, taşımacılık ve sigorta şirketlerinin fiyatlarını artırmalarına sebep oldu. Ayrıca taşımacılık riski, belirsizlik ve gecikme, maliyetleri daha da artırdı. Bu durum bir petrol tankeri için yaklaşık 2 milyon dolar ek maliyet yükü getirmektedir.

b-Savunma harcamalarının artmasına bağlı kayıpları

*AB ülkeleri, ABD'nin Irak işgalinde olduğu gibi doğrudan savaşa dahil olmadılar. ABD'nin İran'a yönelik saldırılarında pasif bir tutum sergilediler. Hatta İspanya, İsviçre, İngiltere, Fransa, İtalya, Almanya ve İrlanda hükümet yetkilileri, ABD'ye savaşı sona erdirmesi çağrısı yaptılar. Hatta D.Trump ve B.Netanyahu, İspanya Başbakanı Pedro Sanchez'in sert eleştirisine maruz kaldılar. Bu durum ABD'de özellikle de D.Trump yönetimince sert tepkilere sebep oldu. AB ülkeleri zayıf ve kararsız olmakla suçlandı. AB ülkelerinin ABD'nin yanında olmayıp, pasif tutum izlemeleri karşısında, D.Trump, Almanya ve diğer NATO üyesi AB ülkelerinden asker çekeceğini söyledi. Konunun uzmanları, asker çekmenin ötesinde AB için asıl tehlikenin 2027'de konuşlanması beklenilen uzun menzilli Tomahawk füzeleri, gelişmiş karadan havaya füze sistemi (NASAMS) ve Yüksek Hareket Kabiliyetli Topçu Roket Sistemi (HIMARS) verilmesinin iptal edilmesi ihtimali olduğunu belirtiyorlar. Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı işgalinden beri, AB ülkeleri kendi savunma sistemlerine güvenmeyip, ABD savunma sistemlerine milyarlarca dolarlık yatırım yaptılar. AB ülkeleri, Ukrayna'ya Patriot Hava Savunma Füzeleri verdiğinden stokları azalmıştır. AB ülkeleri, yeni Patriot füzeleri için ABD şirketi Comlog'la 5.5 milyar dolarlık yeni sözleşme imzalamışlardır. Tedarik edilecek Patriot füzeleri, Almanya, Romanya, Hollanda ve İspanya'da konuşlandırılacaktır. AB ülkeleri kendi güvenliklerini, daha ne kadar ABD'nin şemsiyesi altına koyabilirler Bu savaş, AB ülkelerinin güvenlik algısını da değiştirecektir.

4-GÜNEY ASYA ÜLKELERİ

*Enerji ihtiyaçlarının yaklaşık %80'ini hariçten karşılayan Hindistan, Pakistan, Güney Kore, Bangladeş, Sri Lanka, Tayland, Endonezya, Malezya, Japonya ve Filipinler gibi Güney Asya ülkeleri, savaşla doğrudan bir ilişkileri olmamasına rağmen zarara uğrayan ülkelerden oldular. Bu ülkelerde elektrik kesintileri yaşandı ve sanayi üretimi %30 kadar düştü. Özellikle petro-kimya sektörü çok etkilendi. Gübre fiyatlarındaki artışlar gıda üretimini olumsuz etkiledi ve gıda fiyatları yükseldi. Kitlesel işten çıkarmalar arttı ve işsizlik baş gösterdi. Savaşın uzaması halinde bu ülkelerin çoğunda bir gıda kriziyle karşılaşılması kaçınılmaz gözüküyor. Borsalarda düşüşler başladı. Enflasyon yükseldi. Para değerlerini korumak için rezervleri kullanıldı. Bu ülkelerin çoğunda haftalık çalışma süreleri azaltıldı ve pek çok sektörde evden çalışma sistemine geçildi.