Allah'ın Nizamı İslâm (34)

Prof.Dr.Yusuf Özertürk

İSLÂM'IN KAYNAKLARI

A-KUR'ÂN

Kur'ân'ın Muhtevası

III- Hak -Adalet-Devlet

1b-DEVLET TÜRLERİ

A-Yönetim Sistemine göre Devletler

4-Diktatör devlet (Diktatörlük)

*Diktatör, olağanüstü kişisel bir güce sahip olandır. Diktatör tarafından kontrol edilen devlete de diktatörlük(diktatör devlet)denir. Diktatörlükler, ya askeri bir darbeyle mevcut hükümeti zorla devirmekle, ya da bir siyasi partinin seçilmiş liderlerin seçimleri iptal edip yönetimlerini kalıcı hale getirmekle (sivil darbeyle) oluşturulur. Diktatör, asker ve sivil bürokratlardan oluşan kendine sadık bir iç çevre oluşturur. Diktatör bu iç çevreyle kendini güvence altına alır. Bu iç çevredekiler (bağlılar) daima memnun edilir ve onlara taviz verilir. Bunlar adeta diktatörün yalancı cennetinde yaşarlar. Diktatörlükte siyaset, diktatör ve iç çevresi tarafından kontrol edilir. Muhalefet edenler daima baskı altına alınır. Diktatörlüklerde istikrar, bilgiye erişimin kısıtlanması, siyasi muhalefetin baskı altına alınması, şiddet eylemleri, tutuklamalar ile korku salınmasıyla sağlanır. Diktatörlüğün tarihi geçmişi

*Diktatörlük esas olarak antik Roma'da başlamıştır (MÖ 500). İmparator Albus Regillensis, Jul Sezar, Fabius Maximus, Cornelius Sulla önemli eski Roma diktatörleridir. Daha sonra post klasik dönemde askeri diktatörlükler ortaya çıkmıştır. Bunlara misal olarak Japonya'da 'Askeri koruyucu'- Shogun (Sei'i Tai Shogun, 1192-1867) dönemi verilebilir. Shogun, imparatora hizmet ederdi, ama güç ondaydı. İngiltere'de, Oliver Cromwell (1599-1658) İngiltere iç savaşının liderliğini yapıp önce İrlanda'yı, sonra da İskoçya'yı kontrol altına alıp, İngiltere milletler topluluğunu kurmuştur. İngiltere'nin yönetim şeklini krallıktan cumhuriyete çevirmiş, ama 1653'ten ölünceye kadar 'Devlet Koruyucu Lord' unvanı alarak ülkeyi tek başına yönetmiştir. Daha sonra 'modern diktatörlükler' ortaya çıkmıştır. Bunlardan biri, 19.yy.da ortaya çıkan Bonapartizm'dir (küçük burjuva aydınlar ittifakı). K.Marx ve F.Engels, Bonapartizmi, Fransa'daki asker ve bürokratların ittifakı ile kurulan güçlü ve merkezi devlet anlayışı için kullanmışlardır. Bir diğeri de; Latin Amerika Caudillolar'ıdır. 19.yy. başlarında İspanyollara karşı bağımsızlık savaşları yapan askeri liderler (Caudillolar) bağımsızlık kazanıldıktan sonra Latin Amerika ülkelerini birer askeri diktatör olarak yönetmişlerdir. Bunlar arasında; Arjantin diktatörü Juan Manuel de Rossa, Meksika diktatörü Antonio Lopez de Santa Anna, sayılabilir. Daha sonra Caudillo ismi (askeri diktatör) İspanya diktatörü Francisco Franco ve Portekiz diktatörü Antonio Salazar için de kullanılmıştır. 20.yy.da soğuk savaşın ardından Latin Amerika'da, Afrika'da ve Asya'da askeri-sivil diktatörlükler ortaya çıkmıştır.

Diktatörlük çeşitleri

*