Allah'ın Nizamı İslâm (18)

Prof. Dr. Yusuf Özertürk

İSLÂM'IN KAYNAKLARI

A-KUR'ÂN

Kur'ân'ın Muhtevası

3- Hak-Adalet-Devlet

İNSAN HAKLARI (KUL HAKKI)

İNSAN HAKLARI EVRENSEL BİLDİRGESİ (İHEB-Universal Declaration of Human Rights-UDHR)

Madde-19: Herkesin kanaat ve ifade özgürlüğüne hakkı vardır. Bu hak, müdahale olmaksızın kanaat taşıma ve herhangi bir yoldan ve ülke sınırlarını gözetmeksizin bilgi ve fikirlere ulaşmaya çalışma, onları edinme ve yayma serbestliğini de kapsar.

Md-20: Herkes, barış içinde toplanma ve örgütlenme hakkına sahiptir. Hiç kimse bir örgüte üye olmaya zorlanamaz.

Md-21: a-Herkes, doğrudan veya serbestçe seçilmiş temsilcileri aracılığıyla ülkesinin yönetimine katılma hakkına sahiptir.

b-Herkesin, ülkesinde kamu hizmetlerinden eşit yararlanma hakkı vardır. c- Halk iradesi, hükümet otoritesinin temelini oluşturmalıdır. Bu irade genel ve eşit oy hakkı ile gizli ve serbest oylama yoluyla, belirli aralıklarla yapılan dürüst seçimlerle belirtilir.

Md-22: Herkesin, toplumun bir üyesi olarak, toplumsal güvenliğe hakkı vardır. Ulusal çabalarla, uluslararası işbirliği yoluyla ve her devletin örgütlenme ve kaynaklarına göre, herkes insan onuru ve kişiliğin özgür gelişmesi bakımından vazgeçilmez olan ekonomik, toplumsal ve kültürel haklarının gerçekleştirilmesi hakkı vardır.

Md-23: a-Herkesin, çalışma, işini özgürce seçme, adil ve elverişli şartlarda çalışma ve işsizliğe karşı korunma hakkı vardır.

b-Herkesin, herhangi bir ayırım gözetilmeksizin, eşit iş için eşit ücrete hakkı vardır.

c-Çalışan herkesin, kendisi ve ailesi için insan onuruna yaraşır bir yaşam sağlayacak seviyede adil ve elverişli ücretlendirilmeye hakkı vardır.

d-Herkesin, çıkarını korumak için sendika kurma veya sendikaya üye olma hakkı vardır.

Md-24: Herkesin, dinlenme ve boş zamana hakkı vardır. Bu, iş saatlerinin makul ölçüde sınırlandırılması ve belirli aralıklarla ücretli tatil yapma hakkını da kapsar.

Md-25: a-Herkesin, kendisinin ve ailesinin sağlığı ve iyi yaşaması için yeterli yaşama standartlarına hakkı vardır. Bu hak, beslenme, giyim, konut, tıbbi bakım ile gerekli toplumsal hizmetleri ve işsizlik, hastalık, sakatlık, dulluk, yaşlılık ya da kendi denetiminin dışındaki şartlardan kaynaklanan başka geçimini sağlayamama durumlarında güvence hakkını da kapsar.

b-Anne ve çocukların özel bakım ve yardım görmeye hakları vardır. Tüm çocuklar evlilik içi veya dışı doğmuş olmalarına bakılmaksızın aynı toplumsal korumadan yararlanır.

Md-26: a-Herkes eğitim hakkına sahiptir. Eğitim, en azından ilk ve temel öğrenim aşamalarında parasızdır. İlköğretim zorunludur. Teknik ve mesleki eğitim herkese açıktır. Yükseköğrenim, yeteneğe göre herkese eşit olarak sağlanır.

b-Eğitim, insan kişiliğinin tam geliştirilmesine, insan haklarına ve temel özgürlüklere saygıyı güçlendirmeye yönelik olmalıdır. Eğitim, bütün uluslar, ırklar ve dinsel gruplar arasında anlayış, hoşgörü ve dostluğu yerleştirmeli ve Birleşmiş Milletlerin barışı koruma yolundaki etkinliklerini güçlendirmelidir.

c-Ana-babalar, çocuklarına verilecek eğitimi seçmede öncelikli hak sahibidirler.

Md-27: a-Herkes, topluluğun kültürel yaşamına özgürce katılma, sanattan yararlanma ve bilimsel gelişmeye katılarak onun faydalarını paylaşma hakkına sahiptir.