Osmânlılar"İnsanların hayırlısı (en iyisi), insanlara faydalı olandır (veya en faydalı olanıdır)"hadîs-i şerîfini rehber edinmişlerdir...Yüzyıllar boyunca, İslâm ve Türk dünyâsında, ictimâî nizâmın korunmasına, fertler arasında yardımlaşma ve dayanışma yoluyla karşılıklı sevgi bağının kurulmasına, başka bir ifâdeyle insanlığın dünyevî ve uhrevî saâdetine hizmet eden birer sosyal kuruluş olarak önemli bir yer tutanvakıflar, Osmânlı devlet nizâmının kurulmasında ve devâm etmesinde de temel faktörlerden biri olmuştur.Vakıflarıntârihî gelişimini, kısaca özetlememiz gerekirse:Peygamber Efendimizin sünnetine tâbi olanHulefâ-i râşidîn ve diğer Eshâb-ı kirâmda (radıyallahü anhüm), onun gibi vakıflar yaptılar.Emevîlerzamânında, vakıf müessesesinde büyük gelişmeler oldu.Abbâsîlerzamânında, İmâm Ebû Yûsuf hazretleri, vakıf müessesesinin hukûkî mâhiyetini tespit etti.Orta Asya'dan Atlas Okyanusu'na kadar her tarafta câmiler, medreseler, mektepler, tekkeler, hastahâneler, imâretler, ribâtlar, kervânsarâylar, köprüler, yollar gibi pekçok hayırlar yapılarak vakfedildi.Büyük Selçûklularzamânında, Müslümânlar tarafından vakıf kurma işleri daha da hızlandı.Anadolu Selçûkluları, Dânişmendliler, Gazneliler, Atabegler, Eyyûbîler zamanında Hindistân, Afganistân ve diğer Müslümân ve Türk devletlerinde birçok vakıf kuruldu.Mısır'daki Memlûkler döneminde iyice gelişip yaygınlaştı.Şüphe yok ki vakıflar, en büyük gelişmeyi Osmânlılar zamânında gösterdi."İnsanların hayırlısı (en iyisi), insanlara faydalı olandır (veya en faydalı olanıdır)"hadîs-i şerîfini rehber edinenOsmânlılar,her sâhada olduğu gibi, bu sâhada da muazzam ve kalıcı eserler meydâna getirdiler.Vakıf yoluyla tesîs edilen sayısız eserler, muazzam Osmânlı ülkesini bir baştan diğer başa bir ağ gibi ördüler.İslâm dîninin temel kitaplarında ve ahlâk kitaplarında yer alan ve egoizmi yasaklayan hadîs-i şerîflerden bâzıları şunlardır: