Avrupa'nın ortasında, Arabistan'ın ve Afrika'nın çoğu yerindeki Osmanlı mülkünde ne dili ne de dîni değiştirilen bir kavim olmuştur. Osmanlı bunların yıkılan kiliselerini onarmış, hattâ Sırp asıllı Sokullu Mehmed Paşa'nın kardeşini Sırbistan'da din adamı olarak ta'yîn etmiştir.

Tabîî bir gelişim seyri tâkîb eden devletler çok değişik safhalardan geçer. Devlet her ne kadar bir kavram ise de milletin teşkîlâtlanmış şekli olduğundan canlı bir organizma gibidir.

Millet kavramı her sosyolojik mefhum gibi yorumlara açıktır. Dînî açıdan millet aynı dîne inanan topluluktur. Buna "ümmet" de denir. "Millete İbrâhîme hanîfâ" veyâ "el-küfrü milletün vâhideh" yâni kâfirler veyâ küfür ehli tek millettir gerçeği gibi.

O hâlde dînî açıdan ümmet ve millet aynı anlamdadır.

Modern sosyoloji ise milleti bir takım ortak değerler parantezinde târif eder: Bunlar din, dil, ortak târih ve ortak kültür gibi.

Eskiden milletler aynı vatanda yaşarlarken ilerleyen zamanlarda değişik vatan ve bayraklarda olabilirler; bu onların tek millet ayrı devlet olmasına mânî değildir. Türk Devletleri Teşkîlâtı gibi...

Modern çağda milletleri incelerken onların aynı ırktan olmaları târihî seyir içinde değişiklik gösterir. Ulus-devlet denen kavram ümmet demek değildir. Ayrıca imparatorluklardaki milletler de ayrı dinlerden oluşabilir. Osmanlı milleti gibi. Çünkü onun içinde gayr-i Müslim bir teba'a da vardır. Bu yüzden Müslümanlara (Müslüman Türklere) "millet-i hâkime" denmiştir.

ESKİ ÇAĞLAR FARKLI

Toplulukları incelerken tek ırktan oluşan etnik köken esâsına görelik, eski çağlara âittir. Buna rağmen Moğolların içinde de Naymanlar, Keraitler, Merkitler ve Türkler vardı. Yâni mono-etnisite çok eski çağlarda özellikle İlk ve Orta Çağlarda bile zordu.

Bunları nisbeten tek ırk olarak ansak da içinde değişik ırklar olabiliyordu. Oğuzlar, Hunlar, Göktürkler, Moğollar Çinler, Romalılar, Araplar, Farslar vs.

TÂRİHİN DERİNLİKLERİNDE

Târihin derinliklerine indiğimizde mono-etnisite biraz daha muğlâktır. En Eski Ural-Altay kavimleri, Türk-Moğol, Mançu-Tunguz birlikleri vb. gibi. Veyâ bunlara bağlı görünen Fin-Ugor veyâ Ural-Altay dil birliklerine dayalı kavim birliği teorileri gibi. Veyâ birbirlerinin içine girmiş Angıllar, Bretonlar, Franklar, Normanlar, Vikingler ve Romalılar gibi.

Avrupa'yı hallaç pamuğu gibi atan Vandallar, Vizigotlar ve Vikingler Kuzey Afrika'yı da değiştirmişlerdir. Her şeye rağmen Asya kavimleri Avrupa kavimlerine göre daha homojendir. Süryânî-İbrânî-Arap sarmalı da bu cepheyi etkilemiştir.

TÂRİHÎ DERİNLİKLERDE İNANÇ NASILDI

Öncül kavimlerin en ortak inancı "Şamanizm"dir. Her öncül kavim bu süreçten geçmiştir. Bunlara "ilkel" demiyoruz, çünkü ilkel kavim sözü bir yerde eski kavimlere iftirâ olur. Onlara âit medeniyet görselleri bugün bile hayretle algılanmaktadır.

Yine öncül kavimlerin bâzı Semâvî dinler dışındakiler kurban ritüelinde aşırı gitmişler, sunaklarda insan kurbân etmişlerdi.

Vahşî kavimler statüsündekilerin sırf dehşet ve vahşet için insan başlarından kuleler ve kemik yığınlarından kaleler yapmak en büyük tutkuları idi.

Türkler, Çin içlerine seferler yaptığında onlardan en azından ticâret ve kervan kâfilelerini öğrenmişlerdi.

Şu Destânı'nda Makedonyalı İskender'in Çin'e kadar gittiğinde Çinliler mi ondan, yoksa o mu Çin'den bâzı medenî kavramları öğrenmişlerdir; tartışılır.

Yine şurası daha nettir: Asya kavimleri Avrupa kavimleri kadar yıkıcı ve vahşî olmamışlardır. Asya kavimleri içinde en barbar olanı ise şüphesiz Moğollardır. Cengiz Han'ın Hristiyanlığı kabûl etmesi de onu barbarlıktan alıkoymamıştır. Cengiz medenî ülkeler fethetmişse de bozkır tutkusundan vazgeçmemiştir.

Moğollar torun Hülâgü ile târihin ender soykırımlarını ve ilim düşmanlığı örneğini yaşatmış, 1258'de o zamanın en büyük ilim merkezlerinden birisi olan Bağdâd'ı yakıp yıkmış, binlerce fen ve din kitâbını yakarak Dicle Nehri'ne savurmuştur. Hristiyan İspanyollar da Endülüs'te aynı ayıbı ortaya koymuşlar ve ancak artakalan kitaplarla Rönesans'ı yaşadıklarını kendi bilim adamları i'tirâf etmişlerdir.

Dolayısıyla bizim Moğollardan geldiğimizi savunan bilim adamlarına şiddetle îtirâzımız vardır. Bâzı töre benzerliklerimizin olması gâyet tabîîdir; çünkü iki millet de bozkır kültüründen geliyor.

Batılı bâzı bilim adamlarının Bilge Kağan'ı "Moğol Prensi" olarak göstermesi de Türk-Moğol eski ortak kavim teorisi sonucudur. Erken bir dönemde Müslüman olan Türklerin ahlâkı da zâten İslâm olduğu için Moğol davranışlarından ayrıdır. Özellikle Moğollardan bir kolun evlerine gelen misâfirlerine eşlerini ikrâm etmeleri aslâ kabûl edilebilir değildir. Bu olay Jean Paul Roux'nun "Türklerin Târihi" adlı kitabında yazılıdır. Roux da Moğolları Türkler olarak anlatmıştır. Bu kitapta geçen olaydaki kavim "Mokşalar" (Moxel) olup Rusya Federasyonu'na bağlı Ural-Dil âilesinden bir kavimdir. Bu bilgiyi veren de 13. asır yazarı William of Rubruk'tur. Bu durum böylesine kötü âdetin Moğollar dışındaki bir ufak topluluğa âit olduğunu gösterebilir.

Şurasını da unutmamak lâzımdır: Cengiz muazzam bir askerî teşkîlât kurduğundan Türkler bu teşkîlâtlanmanın hiyerarşik taraflarını Moğollardan almıştır.

İLK KAVİMLER HEP YAYILMACI MIYDI

Bahsi geçen kavimlerin bir yöntemi var: Toprak almak ve sömürmek. Mono-etnisite iddiâları, yâni tek ırka dönüştürme gâyeleri yok.

İlâhî dinler ve bilhassa İslâmiyet "Tevhîd" akîdesini "i'lâ-yı kelimetullah" ile İslâmiyeti bütün cihâna yaymak istedi. Onu daha da şümullendirerek "Kızılelma" yâni güneşin doğuş ve batışındaki şark ve garp kızıllığı alanını, bütün cihânı kastetti. Bu Oğuz Kağan'ın vasiyyetinde de teblîğ edilmişti: "Türk Cihan Hâkimiyyeti Mefkûresi". Yâni güneş alem, gök kubbe çadır teorisi. Aslâ ve kat'a kuru cihangirlik değil...

Barbar Roma, Hristiyan olan teba'asını aslanlara parçalattırıyordu. İslâm, dârü'l-harbe yâni gayr-i Müslimlere cihâdı farz kılmakla birlikte bu dîni kabûl etmeyenleri de zorlamıyordu. Çünkü ilâhî emir açıktı: "Dinde zorlama yoktur." Şunu da bu arada belirtelim ki bu âyet-i kerîme Müslümân olmayan kavimler içindir.

Öncül kavimlerde din yayma ideali ve mono-etnisite gâyesi de yoktur. Bunu daha önce de belirttik. Peki mes'ele nedir Neden savaşırlar bu gâyesiz kavimler Kan ve dehşet... Var olan zenginliklere çökme ve insanları köleleştirme... Bunu ancak İslâmiyet değiştirdi. İnsanlığı ve adâleti te'mîn etmek: "Dîn-i mübîn-i İslâm".

KAĞANLAR DÎNİ

Eski kavimlerde kağan hangi dindense halkı da o dindendir. Çünkü kağan "tanrısal" bir güç sayılan "kut" sâhibidir. Meselâ Uygur hânı Börü Kağan "Maniheizm"i kabûl edince bütün kavmi Maniheist olmuştur.

Yine 932'de Abdülkerim Satuk Buğra Karahan İslâmiyeti kabûl edince Karahanlı Kavmi toptan Müslümân olmuştur. Bu hâdise Cenâb-ı zü'l-celâl ve tekaddes hazretlerinin Türk milletine en büyük lütfudur. Böylece ümmet-i icâbet olan bu mükemmel millet, İslâm bayrağını dünyânın dört bir yanına yaymıştır. Bundan sonra onların tek gâyesi olmuştur. "Tevhîd" evet "tevhîd" Elhamdülillâhi Rabbi'l-âlemîn...

İMPARATORLUKLAR VEYÂ ÇOKLU KAVİMLER

Büyük devletler genelde çoklu kavimlerden oluşur. Ulus devlet kavramı olmadan evvel çok ırklı büyük devletler aynı bayrak ve aynı vatanda yaşarlar fakat ayrı dil ve ayrı dinde olabilirlerdi. Zâten imparatorluğun yapısı da buydu. Fakat özellikle Hristiyan Orta Çağı'nda bu dîne mensup olmayan farklı topluluklara Haçlı rûhu sâikıyle büyük zulümler yapılmıştır. Müslüman Türklerde bu din ve ırk baskısı hiç görülmemiştir. Hattâ bu konudaki müsâmaha zirvede olmuştur. Bu yüzden İstanbul'un fethi sırasında Ortodoks Hristiyanlar "Burada Katolik serpuşu görmektense Osmanlı sarığını tercih ederiz" diyecek kadar Türklere sıcak bakmışlardır.

Osmanlılar Yunanistan, Bulgaristan, Romanya, Macaristan, eski Yugoslavya ve Viyana kapılarına kadar ilerlemiş, buraları îmâr etmiştir. Araştırmacı Hristiyanlar bile Bosna Hersek ve Hırvatistan'da bütün köprülerin Osmanlılar tarafından yapıldığını söylüyor. İslâmiyette teblîğ var, zorlama yok. Din ve kimlik değiştirme gibi gayr-i İslâmî davranışlar zâten mümkün değil.

ZORLAMA İLE YENİ MİLLET TEORİSİ

Avrupa'nın Orta-Batı'sında, Arabistan'ın ve Afrika'nın çoğu yerindeki Osmanlı mülkünde (Memâlik-i Osmâniyye) ne ırkını ne de dînini değiştiren bir kavim olmuştur. Osmanlı bunların yıkılan kiliselerini onarmış, hattâ Sırp asıllı Sokullu Mehmed Paşa'nın kardeşini Sırbistan'da din adamı olarak ta'yîn etmiştir. Sokullu'nun da önceki adı Bayo Sokoloviç olup Kanûnî ve II. Murâd Han döneminde sadrıa'zamlık yapmıştır.

"Osmanlıda zorlama olmamıştır" derken şunu kastediyoruz: Meselâ Bosna-Hersek'te yüzyıllarca Türkler hükümrân olmuştur ama Türkçe bilen yok gibidir. Bunun yanında evlâd-ı fâtihânın yerleştiği